Рубрикалар

Тоора-Хем кайнаар агарыл?

 Бойдус камгалалы

Тожу кожууннуң төвү Тоора-Хем суурнуң чурттакчылары Айлаана Ондар, Наталья Владимирова, Анна Павлова огородтарын Тоора-Хемниң суу хөме алыр чыгыы деп дүвүрелин телевидениеге “Россияның улусчу фронтузу” хөй-ниити организацияның Тыва Республикада регион салбырынче бижээннер. Хемниң адырын 2019 чылда күштүг техника-биле аштап, алгыдып каапканы, ооң уржуундан Тоора-Хем чоогунда бажыңнарны, огородтарны үер суу хөме ап болур хире байдал тургустунганы.

Улусчу фронтунуң ке­жи­гүннери Тоора-Хем суурга че­­дип, чагаа бижээн кижилер-биле ужу­раш­каннар. Оларның чу­гаазы-биле алырга, Тоора-Хем­ниң чайгы үер суу-даа, кы­­жын дош чайындызы-даа суурну кажан-даа хөме албаан, а хемниң адырын аштааны, дүвүн ханылатканы ындыг айыылды тургускан. Хемниң адырын алгыткан түңнелинде, ооң эрии чамдык бажыңнарның огородтарынга дыка чоокшулай берген. Ынчангаш оларның ээлери хемниң адырын аштаар ажылга күштүү-биле удурланыр, машина-техниканың ажылдаарынга шаптыктаар шиитпирин илереткеннер. Кижилерге херээ чок ажылдарны эгелээни, суурнуң чурттакчыларының ху­ра­лының дугайында меге протокол тургузуп, аңаа кижилерниң аттарын мегелеп салганы дээш, Тожу кожууннуң эрге-чагыргазын олар буруудатканнар.

Тоора-Хемниң адырының унун аштап кааны суурнуң чурттакчыларынга ажыктыг бе азы хоралыг бе деп “тө­ге­рик столду” март 13-те “Рос­сияның улусчу фронтузунуң” ре­гионалдыг салбыры эрттирген. Аңаа республиканың бойдус камгалал органнарының, прокуратураның, онза байдалдар яамызының ха­рыысалгалыг ажылдакчылары киришкен. Тожу кожууннуң чагыргазының даргазы Буян Ондар чөптүг чылдагаан-биле кээп шыдавайн барган.

Республиканың бойдус кур­ла­вырларының болгаш экология сайыдының тайылбыры-биле алырга, Тоора-Хем хемниң  суур чоогунда адырын аштаар дуга­йында чагыгны Тожу кожууннуң чагыргазының удуртулгазы 2016 чылдың ноябрь 10-да киир­ген. Р.Сат дээрзи ат салган билдириишкинде сөөлгү 10 чыл дургузунда Тоора-Хем суурнуң 21 бажыңнарын хемниң үер суу хөме ап келгенин, оон когарал 865 муң рубль болганын айыткан. Хем унунга тудуг тутпас болганда, Тоора-Хем суурнуң чурттакчыларының чөпшээрели чокка бо ажылдарны кылып болурун О.М. Кызыл дыңнаткан.

21 ба­жың­нарны хемниң үер суу-даа, чайындызы-даа кажан-даа хөме албаан дуга­йында ОБЯ-ның Тывада эрге­лелиниң начальнигиниң оралакчызы Алексей Ховалыг «төгерик столга» чугаа­лаан.

Хемниң адырын боктан кан­чаар аштаанынга, ооң салда­ры кандыг бооп болурунга суур­нуң чурттакчыларының хамаарылгазын “Россияның улус­чу фронтузунуң” регион салбырының штавының кежигүнү Ольга Кальная илереткен. 2019 чылда хемниң адырының суур талазында эриин­ дуй үнген ыяштарны ту­ра үстүрүп, үндүр сөөрткенин, эрииниң хая-дажын буза үстүргенин тус черниң чурттакчылары частырыг деп санап турарлар. Бойдустан чайгаар бүткен эрикти үрээн түңнелинде, Тоора-Хем суур үер болгаш чайынды суунга ал­зырының айыылы тыптып келген.

Республикада эң улуг суг бас­сейни Азас хөлден агып үн­ген, балыктарның үүргене чажып өзүп көвүдээринге кончуг чугула салдарлыг, балыктарга чем курлавыры байлак Тоора-Хемниң адырын боктан аштаар, дүвүн ханыладыр болгаш унун алгыдар ажылдарны доктааткан негелделеринге дүүштүр чорутпаанын «Балыктаашкын талазы-биле федералдыг агентилелдиң»  килдизиниң улуг инспектору Сергей Удрек демдег­лээн. Чижээлээрге, хемнерни боктан аштаар ажылдарны сал кырынга тургускан экскаватор-биле кылыр ужурлуг.

Тоора-Хем суурнуң чурттак­чы­ларының хомудал билдирииш­киннеринге, кожууннуң чагырга­зының тургускан документилеринге, хемге 2019 чылда кылып чоруткан ажылдарга хамаарыштыр тодаргай эвес чүүлдер бар деп, Тыва Республиканың прокурорунуң улуг дузалакчызы Чинчи Ховалыг чугаалаан.

“Тоора-Хем айтырыы” нарын дээрзин демдеглеп, 2019 чылда кылып чоруткан ажылдар кижилерге ажыктыг азы хо­ралыг болганын  өөренип көөрү-биле Тожуже үнүүшкүннү чайгы үер үезинде кылырын “Россияның улусчу фронтузу” саналдаан. “Төгерик столдуң” киржикчилери ооң саналы-биле чөпшээрешкен.

Шаңгыр-оол Моңгуш. #Шын

Предыдущая запись
Даглыг черниң ховар аңы спортчуларны каттыштырган
Следующая запись
С. К. Шойгунуң адын ТывКУ-га тывысса
Меню