1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

КОНФЕРЕНЦИЯ БЕДИК СОРУЛГАНЫ САЛГАН

Ниитилел болгаш өг-бүле

Ноябрь 22-де Улусчу чогаадылга бажыңынга бо айның үш дугаар субботазында чылдың-на демдеглээр Адалар хүнүнге база күстүң сөөлгү улуг-хүнүнде байырлап турар Авалар хүнүнге тураскааткан II дугаар респуб­лика чергелиг конференция болуп эрткен.
Хуралдың кол темазы – республикада социал өскүс чорук талазы-биле байдал, ооң-биле холбашкан берге айтырыг­лар болгаш оларны шиитпирлээриниң аргалары. Байырлыг хемчегге ТР-ниң Чазак кежигүннери, ТР-ниң Дээди Хура­лының (парламентизиниң) депутаттары, Тываның Херээженнер эвилелиниң ба­за Эр улус чөвүлелиниң делегаттары, хөй-ниити организацияларының болгаш аңгы-аңгы албан черлериниң төлээлери база чурттакчы чон киришкен. Байырлыг хуралче хөй уругларлыг өг-бүлелерни, үлегерлиг ада-иелерни база чалаан.
Ниити түңнел конференцияның ажылын Тываның Баштыңының чанында Хамааты инициативалар деткиир талазы-биле чөвүлелдиң удуртукчузу, ТР-ниң Эр улус чөвүлелиниң даргазы Хонук-оол Моңгуш болгаш Россияның Херээженнер эвилелиниң Тывада салбырының төлээзи Валентина Кандан башкарып эрттиргеннер.
Тыва Республиканың Чазак Дар­газының оралакчызы Органа Натсак конференцияны ажыдып тура, республиканың эрге-чагырга органнары социал өскүс чорукту эвээжедир сорулгалыг баш бурунгаар­ хемчеглерни организастап, сис­темажыткан ажылды чорудуп турарын демдег­лээн. Оон аңгыда, тываларның чаңчылы ёзугаар, төрел аймак иштинге ада-иезиниң хайгааралы чок деп чүүл мооң мурнунда туруп көрбээнин, өскүс уругну ооң чоок кижилери демнежип азырап каар турган деп, ол сагындырып чугаа­лаан. Ол чаагай чаңчылга бөгүн Чазак кежигүннери, янзы-бүрү деңнелдерниң удуртукчулары база каттыжып, өскүс уругларны боттарынга дагдынгаш, оларның ажаалда-тежээлин чорудуп турарын Органа Натсак дыңнаткан.
ТР-ниң Баштыңының Хүндү­лел бижиктерин, база Өөрүп четтиргенин илереткен бижиктерин хөй уругларлыг үлегерлиг өг-бүлелерге болгаш өскүс уруглар азырап алгаш, оларны өстүрүп чоруур ада-иелерге тывыскан.
Конференцияның темазынга хамааржыр кол илеткелди Тываның күш-ажыл болгаш социал политика сайыды Саида Сенгии номчаан. Ооң чугаазы-биле, бөгүн республикада 12 муң ажыг уруглар долу эвес өг-бүлелерде кижизиттинип турар. Өскүс чоруктуң кол чылдагааны – чамдык харыысалга чок ада-иелерниң арагалаары болгаш уруг-дарыын азыраар, кижизидер хүлээлгелерин тоовазы.
“Бистиң сорулгавыс – өскүс, ада-иезиниң ынакшылы, сагыш човаашкыны чок арткан уруг­ларга дуза кадары-биле, шупту күжениишкиннерни база аргаларны каттыштырарынче хөй-ниитини кыйгырары. Ол нарын айтырыг, ону шиитпирлээри хөй чылдагааннардан хамааржыр. Кол чылдагаан - кижиниң бодунда. Кижи бүрүзү уругларның салым-чолунуң дугайында бодаар ужурлуг" – деп, сайыт чугаалаан.
Дараазында илеткелдерни ТР-ниң ХБАБ эргелелиниң начальниги Татьяна Москаленко, Чөөн-Хемчик кожууннуң Эр улус чөвүлелиниң удуртукчузу Болат-оол Куулар, Россияның Херээженнер эвилелиниң Тывада салбырының удуртукчузунуң оралакчызы Марианна Кыргыс, Республиканың кадет корпузунуң директору Айдыс Саая олар кылганнар.
ХБАБ-тың удуртукчузу Татьяна Москаленко “Өг-бүле психологу”, “Тыва – эп-чөпшээрежилге девискээри” деп төлевилелдерге хамаарыштыр тайылбырны кылган. Ук төлевилелдерни өг-бүлелерниң чарлыр чоруун эвээжедир сорулгалыг боттандырып турар. Ооң чугаазы-биле, өг-бүлелерниң чарлыр чоруу кол нуруузунда 25-39 хар-назынныг улустуң аразында нептереңгей.
Чөөн-Хемчиктиң Эр улус чөвүлелиниң кежигүнү Сылдыс Моңгуштуң чугаазы-биле, социал өскүс чорукту эвээжедир талазы-биле кожуунда ажыл 5 кол угланыышкынныг чоруттунуп турар: шериг-патриотчу кижизидилге, хөй-ниити ажылынга киржилге, “берге” эр улус-биле ажыл, эки тураның улусчу дружиналарынга киржилге болгаш хөй-ниити организациялары база кожуун удуртулгазы-биле кады ажылдажылга. Бо чылын демниг хөделиишкиннерниң түңнелинде, мооң мурнунда будалып чо­раан 19 аданы чагып-сургап тургаш, өг-бүлелеринге катап эгиткен.
Тываның кадет корпузунуң директору Айдыс Саая ажы­лының дуржулгазы-биле үлежип, өскүс уругларны шын кижизидер талазы-биле ажылга эр башкыларның улуг ролюнуң дугайында чугаа кылган. Кадет корпузунда бөгүн 49 эр баш­кы бар, оларның хөй кезии өөреникчилерге эрес-ди­дим болгаш харыысалгалыг болурунуң боттуг чижээ бооп чоруур.
Санал-оналдарны барымдаа­лап, конференцияның 600 ажыг киржикчилери чаңгыс үн-биле конференция резолюциязының төлевилелин чүүлдүг деп бадылаан. Республика болгаш федералдыг чергелиг янзы-бүрү ведомство, организацияларның саналдары-биле өг-бүлениң чаагай чоруун быжыктырар талазы-биле сүмелерни төлевилелче кирген.
ТР-ниң Эр улус чөвүлелиниң даргазы, республиканың көскү күрүне болгаш хөй-ниити ажылдакчызы Хонук-оол Моңгуш конференцияны хаап тура, чымыштыг ажыл моон-даа артык улуг күжениишкинниг уламчылаар ужурлуг деп чагыг сөзүн берген.
Маадыр САНДАН белеткээн.
Арслан АРАКЧААНЫҢ тырттырган чуруктары.

Рубрика: 

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.