1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

САЛЫМЫВЫС ДОҢНАШТЫРГАН САМАГАЛДАЙ ШКОЛАЗЫ

90 чылдаан юбилейи

Тываның бурун төөгүлүг школа­ларының бирээзи – Самагалдайның Александр Кунаа аттыг 1 дугаар ортумак школазы ноябрь 15-те тургустунганындан 90 чыл болган юбилейин демдеглеп эрттирген.
Ук өөредилге чери бодунуң доозукчузу - бир дугаар тыва филология эртемнериниң доктору Александр Чайбарович Кунааның адын чоргаарал-биле эдилеп турар. Ол ышкаш бо школаны аңгы-аңгы чылдарда дооскан доозукчулары — бир дугаар төөгү эртемнериниң доктору, академик Юрий Аранчын, Тываның бирги ужудукчузу Чооду Кидиспей, бирги профессионал чурукчу Сергей Ланзыы, бирги тыва поляржы Владимир Карбый-оол, Тываның бирги Камбы-ламазы Сандак Казак, фронтучулар Галина Доваадор биле Багбуужап Иргит, генерал Соян Чакар, сураглыг чогаалчы Чооду Кара-Күске дээш өскелер-даа.
Юбилейлиг хемчег хүнүнде школаның ишти-дашты каас-шиник, байырланчыг шинчи кирген, аянныы кончуг. А башкы коллективи болгаш өөреникчилери аалчыларын хүлээп алырынга белеткенипкен турган. Школаның коридорунга “Тиилелгениң волонтёрлары” (8 “а” класстың өөреникчилери, башкызы Ч.О. Спилина), хөй-ниитиниң аныяктар шимчээш­кини “Тываның эриг баарлыг чүректери” (8 “б” класстың өөреникчилери, башкызы С.Г. Лаптан), “Аныяк армейжилер” (9 “а”, 9 “б класстар, башкызы Х.А.Кежик-оол), кадеттер (7 класс, башкызы Ч.Н. Манчыы) школа директорунуң кижизидилге талазы-биле оралакчызы Е.М Чоодунуң удуртулгазы-биле чыскаалыпкаш, байыр чедиргени бир онзагай чараш болган.
Байырлалдың бир солун кезээ – доо­зукчулар парады. Аңгы-аңгы чылдарның доозукчулары чыскаалып, класс даргалары рапорттарын школаның айыыл чок чоруун харыылап турар башкы Буян Бежен-оолович Санчатка хүлээдип турганнар.
Тыва кижи “Соон истээр, мурнун хынаар” дижир болгай. Шынап-ла, тыва чон төөгүзүн уттур боор бе. Байырлалга келген хоочун башкылар, доозукчулар аразында хөөрежип, эрткен үезин сактып, класс шактары-кичээлдерге олурушканнар.
90 чылдаан байырлал Самагалдайның культура өргээзинге концерт-марафон-биле уламчылаан. Келген ада-иелер, доо­зукчулар, чалаткан аалчылар концерт-марафонну кончуг улуг сонуургалдыг, сагыш-сеткили өөрүшкүлүг көргеннер.
Онза төөгүлүг байырлалга школаның бүгү чылдарының доозукчуларындан аң­гыда, хүндүлүг аалчылар: ТР-ниң Баш­тыңының сүмелекчизи Орлан Дамба-Хуурак, ТР-ниң Дээди Хуралының (парламентизиниң) депутаттары Артур Монгал, Шолбан Кыргыс база Тес-Хем кожууннуң чагырга даргазы Толбан Самдан дээш өскелер-даа байыр чедирген чылыг-чымчак сөстерни илереткеннер.
Юбилейи болуп турар школаның директору Елена Эртинениң илеткели солун, ханы ужур-уткалыг болган. Ол школаның туттунган үезинден эгелээш, бо хүнге чедир ажыл-агыйын, өөредилгеге чедиишкиннерин, аңгы-аңгы чылдарда дооскан улус-чонга билдингир апарган доозукчуларын, хоочун башкыларын адаарга, сагыш-сеткил дойлуп келир. Ол ышкаш бо школа губернатор төлевилелдерин боттандырар ажыл талазы-биле кожуунда 1-ги черде турарын чыылган аалчылар билип алган.
Школазының байырлалында башкыларындан эгелээш, ажылчыннарынга чедир шаңналдарны аңгы-аңгы албан черлеринден алганы кайгамчык болган. Школада ажылдап чоруур хоочун башкылар Ирина Дайтыновна Самбууга (химия башкызы), Клара Шашкоевна Оюнга (эге класстар башкызы), өөредилгениң хоочуннары Херелмаа Эртинеевна Чоодуга, Валентина Дажыыевна Соянга “Тес-Хем кожууннуң өөредилгезиниң хүндүлүг ажылдакчылары” деп хөрек демдектерин тывыскан.
База бир өөрүнчүг медээ — школаның директору Елена Артуровна Эртинени кожууннуң Төлээлекчилер хуралының мурнундан “Тес-Хем кожууннуң шылгараңгай школа директору” деп хөрек демдээ-биле шаңнааны. Кожуунда мындыг деңнелдиг бо бир дугаар шаңнал-дыр.
Байырлыг концерт солун, бедик деңнелге эрткенин аңгы-аңгы чылдарның доозукчулары катап-катап демдеглеп, четтиргенин илередип турганнар.
Ылаңгыя школаның тыва дыл болгаш чогаал башкызы Салбакай Бопуулайовна Кош-Кулактың күүселдези-биле “Уттундура бербээн” деп ыры залда олурган көрүкчү-доозукчуларның ишти-хөңнүнге дээп, ыглажып-даа олурарлар бар.
Уран номчулгага мергежээн өөре­никчилеривис 3 “а” класстың өөреникчизи Виолетта Дамбыра, 8 “б” класстан Чочагай Ак-оол көрүкчүлерниң сонуургалын хаара туткан. Оларны дыңнаан зал ишти безин ыржым апарган. Башкыларның, өөреникчилерниң танцы-самы үнерге, көрүкчүлерниң диңмиттиг адыш часкаашкыннары үзүк чок болган.
Концерттиң бир көрүштүг болган кезээ — школаның 1959 чылдың доозукчузу Кара-Күске Чоодунуң бижээни “Школавысты утпаалыңар”, “Самагалдай школазы” деп шүлүктеринге бижиттинген ырларын башкылар, ажылчыннарның күүселдези-биле хөй кижи чыккыладыр ырлаан. Залда олурган көрүкчүлер деңге бадырып олурганнар.
Байырлал дооступ турда, аңгы-аңгы чылдарның доозукчулары сцена үнүп, сактыышкыннар кылып, байыр чедирген чылыг-чымчак сөстерни чугаалааш, ынак школазынга белектерни: телевизорлар, принтерлер, стеллажтар — шупту школага херек дериг-херекселдерни сөңнээннер.
Өске-башка ажы-төлдү
Өөрлештирген школавыс.
Өөреникчи бүрүзүнге
Өргээ болган школавыс.
Салымывыс чаяап берген
Самагалдай школазы!
Арслан АРАКЧАА.
Авторнуң тырттырган чуруктары.
#Самгалдайшколазы90хар
#CамагалдайТес_Хем
#Юбилейшколы90лет
#шынсолун
https://www.facebook.com/shyntuva/posts/2659549227457466

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.