1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ТЫВА ДЫЛЫМ ӨСКЕ ЧОННУҢ ӨҢНҮҮ БОЛДУ

 

 

Экии, хүндүлүг номчукчу!

Бо үндүрүлгеде силер-биле четтикпейн үлежиксээн өөрүшкүм дугайында бижип көрейн. Ол дээрге «Шын» солуннуң «Бүгү Россия-2019» журналистер шуулганынга киржилгези.

2019 чылдың сентябрь 21-27 хүннеринде Сочиге «Бүгү Россия-2019» делегей чергелиг журналистерниң улуг шуулганы болуп эрткен. Аңаа Россияның Журналистер эвилелиниң Тывада салбырының даргазы Эльвира Лифановага баштаткан чеди кижиден тургустунган делегация – Россияның алдарлыг журнализи Надежда Антуфьева, «Шын» солуннуң редактору Карина Монгуш, корреспондент Шончалай Ховалыг, «Тыва 24» телеканалдың редактору Азияна Чадамба, ол-ла телеканалдан оператор Белеккей Куулар, Тываның ном үндүрер черинден Чиңгис Куулар киришкеш, чанып келген.

Чүгле Россияда эвес а делегейде эң-не улуг хемчээлдиг деп санадыр журналистер фестивалының чылдан чылче хемчээли калбарып турары бо чылгы XXIII дугаар шуулганның бүгү-делегей чергелиг апарганындан эскертингир болду. Ниитизи-биле шуулганга даңзы ёзугаар 1200 ажыг, херек кырында 1700-тен хөй кижи киришкен. Оларның аразында чээрби ажыг даштыкы күрүнелерден база журналистер келген: Моол, Кыдат, Сербия, Болгария, Корея дээш өске-даа.

Фестивальдың байырлыг ажыдыышкыны Сочиниң алдарлыг Кышкы театрының мурнунга профессионал танцы коллективтериниң күүселдезинде аңгы-аңгы омактыг чоннарның танцы-самы-биле эгелээни чыылган журналистерниң эп-найыралын улам быжыктырган. Ол ышкаш ол-ла театрның чадазынга журналистер шуулганының төөгүзүнде туруп көрбээн эң-не хөй кижилиг фото-чурук тырттырылгазы болган. Төөгүлүг чурук ол-ла дораан делегей четкизинче тарап, амгы үениң журналистиказы чүгле бурунгаар чоруп олурарының көскү херечизи, чеже-даа аңгы-аңгы нацияларның төлээлери болзувусса, Россияның Журналистер эвилели бисти шуптувусту ынчаар чаңгыс демниг болдуруп, шуулганын ажыткан. Байырлыг ажыдыышкынга РЖЭ-ниң даргазы Владимир Соловьёв сөс алгаш, шуулганның киржикчилеринге Владимир Путинниң байыр чедириишкинин номчуп таныштырган. Ол ышкаш РФ-тиң Күрүне Думазының информастыг политика комитединиң даргазы Леонид Левин, Сочиниң мэри дээш байыр чедирген удуртукчулар-ла хөй.

Шуулганның баштайгы хүнү ынчаар диңмиреп эрткен. Дараазында сентябрь 22-27 хүннерде радио, телевидение болгаш парлалгага хамаарышкан 100 ажыг хемчеглерни – мастер-класстар, өөредиглиг кичээлдер, янзы-бүрү чыыштар, алдарлыг журналистер-биле ужуражылгалар, дуржулга солчулгалары дээш шуптузу шак аайы-биле программада чыскаап бижээни ёзугаар эрткилээн. Чүгле четтигип билир.

Шак мындыг улуг хемчээлдиг журналистер шуулганынга Тываның мурнундан «Шын» солун болгаш «Тыва 24» телеканал сентябрь 24-те «Делгелге төвү» деп залга «Тыва – дириг ёзу-чаңчылдарның чурту: мээң дылым – сээң өңнүүң» деп көргүзүг-таныштырылганы кылдывыс. Канчаар-даа аажок сүрээденчиг, девиденчиг-даа болган болза, чоргааранчыг болган! Чүге дээрге, бо хире улуг хемчээлдиг шуулганга, делегейниң аңгы-аңгы булуңнарындан келген журналистер мурнунга Тыва дугайында, 95 харлап турар тыва дылдыг «Шын» солун дугайында чугаалап, роликтерни көргүзүп, өске чоннарга тыва дылга үлегер домактар болгаш уруглар шүлүктерин чугаалаар арганы бергенивиске канчап өөрүвес боор. Программа ёзугаар өске республикалар база боттарын таныштырып, көргүзүп-даа турган болза, «Шын» солуннуң төөгүзүнде мындыг фестивальга ооң бир дугаар киришкенин онзалап демдеглээри чугула. Барып-барып, юбилейлиг чыл уткуштур дыка эки киржилге болду.

Оон аңгыда, шуулган болур бетинде Национал МИЧ ассоциациязының эрттирип турары «Россияның этниктиг беш тергиин үндүрүлгелери-2019» деп солун-сеткүүлдер аразында чарлаан мөөрейинге «Шын» солун база киришкен. Ооң тиилекчилерин шуулган үезинде түңнеп үндүрген. Шылгарааннар аразынче кирбээн-даа болза, 300 ажыг солун аразындан «Шын» солунну эскерип, демдеглээнинге база өөрүп, Национал массалыг информация чепсектериниң ассоциациязының даргазы Мария Хрис­тофоровага четтиргенивисти илереткен бис. Бир дугаар киржилге, шенелде болбайн аан, дараазында шыңгыы белеткелдиг киржир болза, өскелерден чүге чыдып каар деп бис. Аргазын көөр апаар.

Ол ышкаш «Бүгү Россия-2019» журналистер шуулганынга Моолдуң Журналистер эвилелинин даргазы, профессор Зулькафиль Маулет болгаш Моолдуң «Чиңгис» ИА-ниң директору Гантуя Наянчулуун Тываның Журналистер эвилелиниң даргазы Эльвира Лифанова-биле  кады ажылдажылганың керээзин чарганнар. Бо база төөгүлүг болуушкун.

 Моолдуң «Чиңгис» Информация агентилели «Шын» солун-биле аңгы керээ чарар күзелин илереткенин маңаа демдеглевестиң аргазы чок. Чүгле документилерни чурум ёзугаар долдурар ажылдар арткан.

Ол ышкаш Саха-Якутия, Бурятия болгаш Чечен республикаларның Журналистер эвилелдериниң удуртукчулары-биле ажыл-агыйжы чугаалажыышкыннарны кылган түңнелинде, үстүнде регионнарның национал дылында солуннарда ажылдап турар корреспондентилер-биле арга-дуржулга солчулгазы  кылыр төлевилелди боттандырарын база катап быжыктырып чугаалашкан бис. Ол ажыл чоорту боттаны бээр дээрзинге кайы-даа тала чигзинмейн турар. 2019 чыл – Россияның Үндезин чоннарының дылының чылы кылдыр чарлаттынган болганда, мындыг дидим ажылдаары үениң негелдези деп, журналистер чугаалап турдулар. Төрээн дылы дег үнелиг эртине чок дээрзин база катап делегейниң аңгы-аңгы булуңнарындан чыылган журналистер бадыткап, түңнээш, тарап чанган. "Шын" солунга хамаарыштыр демдеглеп чугаалаарга мындыг.

А ниитизи-биле журналистер шуулганынга Тываның делегациязы эки киржилгелиг болган. Россияның алдарлыг журнализи аттың эдилекчизи Надежда Антуфьева шуулганның «Журналистика болгаш журналистер дугайында ном» деп мөөрейиниң тускай номинациязының тиилекчилериниң санынче киргеш, шаңналдыг черни ээлээнинге база «Тыва – дириг ёзу-чаңчылдарның чурту: мээң дылым – сээң өңнүүң» деп көргүзүг-таныштырылга дээш XXIII дугаар «Бүгү Россия-2019» журналистер шуулганының диплому-биле Тываның делегациязы шаңнаткан бис.

Шаңнал-мактал эки-ле ыйнаан харын, ынчалза-даа мындыг фестивальдар үезинде эң-не кол чүүл – хөй эш-өөр-биле найыралдажып алыры, өскелерниң арга-дуржулгазын көрүп тургаш, келир үеде кандыг угланыышкынныг ажылдаары, тодаргай сорулгаларны тургузары чугула. Бо талазы-биле ажыл бо удаада хоомай эвес болган деп, бодум хуумда ынчаар үнелеп көрдүм.

Тываның Журналистер эвилелиниң делегациязынга улуг деткимчени көргүскен «Сүбедей» дизайн-студияның удуртукчузу Сайдаш Самданга өөрүп четтиргенивисти илеретпес аргавыс чок. Сайдаш Николаевичиниң берген суй-белектери Моол, Кыдат, Корея, Болгарияже база Якутия, Бурятия, Кабардино-Балкария, Чечен, Соңгу Осетия болгаш Мордов республикаларже, Россияның аңгы-аңгы регионнарынче тарап, сагыштарга үрде артар дээрзин айтыры чугула. Оон аңгыда, курут болгаш тараа холаан шоколадтарны амзаан кижи бурузу магадаан. Ол дугайында видеоматериалды фейсбукка мурнунда хүннерде салган бис. Шак ындыг «амданныг» деткимчени көргүскен Ульяна Монгушка (КХН "Тыва мороженное") четтирдивис!

Шуулган дугайында чугаалаар чүүлдер хөй: уттундурбас солун кижилер, хөйге билдингир журналистер-биле ужуражылгалар дугайында дараазында үндүрүлгевиске бижиир бис.

 Хүндүткел-биле, «Шын» солуннуң редактору Карина Монгуш.

 

 

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.