1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

100 ДУГААР ҮНДҮРҮЛГЕ-БИЛЕ!

Редакторнуң булуңу

100 дугаар үндүрүлге-биле!

Экии, хүндүлүг номчукчу!

Бо удаада бүгү номчукчуларывыска, бижикчилеривиске, чагыдып алыкчыларывыска «Шынның» 100 дугаар үндүрүлгези-биле ба­йыр чедирерин чөпшээреп көрүңер!

Ийе харын, «Шын» солуннуң парлалгаже үнген хүнүнден эгелээш санаар болза, 19290 дугаар үндүрүлгези чоруп турар. Ындыг-даа бол, солун ажылдакчылары чылдың-на 100 дугаар үндүрүлгени онза хүндүткел-биле хүлээп алыр, чаңчылы ындыг. Бо бижиттинмээн дүрүмнү ылаңгыя, чаа-ла парлалгаже үнүп эгелээн солун-сеткүүлдер улуг байырлал кылдыр демдеглеп турар. А «Шынга» хамаарыштыр чугаа­лаар болза, 94 чыл дургузунда чеже ындыг үндүрүлгени ба­йырлаваан дээр. Хоочуннарывыс ону кончуг эки билир. Ынчангаш чагыдып алыкчыларывыстың болгаш доктаамал номчукчуларывыстың холундан салбас солуну ам-даа хөгжүүр дээрзинге бүзүреливис күштүг.

Бо үндүрүлгени белеткеп турар үевисте редакциявыска «Шынга» 1958 чылдан тура үзүктел чок улуг корректор болуп, 30 ажыг чылдар дургузунда ажылдаан 83 харлыг хүндүлүг хоочун Аный Иргитовна Демир-оол келгеш, чагыг-сөзүн берип, амгы чогаадыкчы ажылдакчыларга экини күзээш барганынга өөрдүвүс. «Шынның» хоо­чуннарының ынак солунунга шынчы бооп артканын, солуннуң чаңгыс-даа үндүрүлгезин эрттирбейн номчуп турарын улуг үнелел-биле хүлээп көрдүвүс. Ол ышкаш эрткен хүннерде редакцияга эвээш эвес хоочуннар келгилээн. Оларның бирээзи, хөйге билдингир эртемден Байыр-оол Сендажиевич Монгуш келгеш, бодунуң «Шынче» бижээн чагааларының чырыкче үнгени база үнмейн, ээлчээн манап чыдарларының «салым-чолунуң» дугайында чугааны кылган. Хоочуннуң билип алыксаан айтырыгларынга тодаргай харыыны берип, эп-чөптүг, кончуг эки бот-боттарывысты билчип тарадывыс. Хүндүлүг өгбевистен өөренип, билип алыр чүүлдеривис-ле хөй, ылаңгыя төөгүге хамаа­рышкан солун материалдарны ам-даа бижиирин дилээн бис.

Черле ынчаш, «Шын» солунга янзы-бүрү айтырыгларлыг кээп турар улустуң саны бир хүнде 10-14-тен черле эвээжевейн турар. Каш хонук бурунгаар Барыын-Хемчик кожууннуң хоочуннарының мурнундан төлээлеп, редакцияга Алдын-Кыс Дартан-оол­овна Монгуш келген. 76 харлыг хоочун ко­жуун девискээринге сарыг шажынның хүрээзин тудар айтырыгны «Шын­ның» арнынга бижип, бо талазы-биле удуртур-баштаар черлерниң кичээнгейин хаара тудуп көөрүн дилээн. Кожууннуң чону бо айтырыгны шагда-ла көдүрүп келген, ынчалза-даа ол ам-даа шиит­пирлеттинмейн турар дээрзин чугаалады. «Тываның база бир улуг кожуунунуң улуг-биче чонунуң чүдүп-тейлээр чери чокта дыка берге-дир. Бис ышкаш улуг назылыг улуска чүгле хүрээ кирип алыр дээш албан-биле Кызылдаары түренчиг, чарыгдалдыы база кончуг. Чүдүп-тейлеп чоруур черивис турар болза, аныяк-өскен-даа амыдыралдың эки талазынче тырттылып, арага-дарыже сундугар чоруктар, чурум үрээшкиннери-даа кызырлыр боор деп идегеп турар бис» – деп, үр үе дургузунда сеткилин дүвүредип чоруур айтырыын хоочун мынчаар тайылбырлады. Ба­рыын-Хемчик кожууннуң чонунуң кыйгылыг ди­лээн, ылаңгыя эртип турар бо соңгулда кампания­зында киржип турар депутаттың кандидаттары кичээнгейге алыр боор дээн идегел-биле мону бижидим. Хөй-ле бүдер-бүтпес аазаашкыннар кылырының орнунга, депутаттың кандидаттары, шынап-ла, чонунга ажыктыг, оода-ла чаңгыс-даа болза, чүүлден кылып бээр болза, ындыг, эки кылдынган ажыл элеп-читпес алдар болуп артып каары билдингир.

«Шынның» база бир аалчызы Валерия Очур-ооловна Монгуш. «Оригинал» деп типографияның директору. Ол – даш чазаныкчызы чораан Маа­дыр Очурович Монгуштуң дуңмазы. «Шын» солуннуң 98 дугаар үндүрүлгезинде «Монгуш Черзи – Ак-Туругнуң оглу» деп материалда кошкан чурукка хамаарыштыр айтырыгны көдүрген. Ол чурукта көргүстүнген даштан чазап каан ажыл Черзи Монгуштуң эвес, а Маадыр Монгуштуң дээрзин бадыткаан. Материалды белеткеп турган үеде интернеттен «Черзиниң ажылдары» дээш бөлүктээн чуруктар аразындан шак ол чурукту алганывыс­ты Валерия Очур-ооловнага көргүзүп тургаш, частырыгның канчаар болу бергенин чөптүү-биле тайылбырлаан бис. Интернеттен чуруктар алырының мурнунда, эки хынамчалыг, кичээнгейлиг болурун, бо таварылга биске өөредиг болду.

Редакцияга чүгле хоочуннар эвес, аныяктар база хөй кээп турары өөрүнчүг. Оларның би­рээзи – Сайдаш Самдан-биле солун ужуражылга болду. Ол бодунуң хуу­да сайгарлыкчы ажыл-херээн шуудадып, элээн көскү сай­зырап бар чыдар аныяк сайгарлыкчы кылып турар суй белектерин редакцияга эккеп, көргүзүп таныштырды. Бисти өөрткен чүүл, бо күзүн Сочиге болур Россияның хөй журналистериниң шуулганынга «Шын» солуннуң киржир дээнин дыңнап кааш, тыва чоннуң төөгүлүг солунун деткип, төлептиг киржилгени күзээш, бодунуң талазындан деткикчи болурун күзелдии-биле дыңнаткан. Шак мындыг эки сеткилдиг, чону дээш, чурту дээш сагыш човап чоруур ус-шевер аныяктарның бистиң аравыс­та бары дыка-ла чоргааранчыг! Дыка өөрүдүвүс! Бо аныяк сайгарлыкчы дугайында мурнувуста үндүрүлгелерге албан бижииривисти хүлээнип тур бис. Черле ынчаш, «Шынның» юбилейлиг чылында онза солун суй белектерни чагыдып, кылдырар болгаш өске-даа удур-дедир ажыктыг ажыл-агыйжы түңнелдиг чугааны кылганывысты маңаа демдеглевестиң аргазы чок ийин.

Хүндүлүг номчукчу!

Каш хонгаш республика амыдыралында кол болуушкун – соңгулдалар хүнү келир. Аңаа хамаарыштыр «Шын» солуннуң бүгү номчукчулары, бижикчилеринден, чагыдып алыкчыларындан улуу-биле дилээривис болза, чуртувустуң хөгжүлдези дээш, шынап-ла, каракка көскү ажыл-агыйны кылып чоруур, Тываның чонун хүдүлээр, ооң езу-чаңчылдарын эки билир, чон мурнунда эки таныттынгыр, төлептиг улусту шилип ап, бодамчалыг соңгуулуңар деп кыйгырар-дыр бис!

Хүндүткел-биле

 «Шын» солуннуң редактору

Карина Монгуш.

 

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.