Ашак-кадай улус чурттап чораан чүвең иргин. Мал-маганы-даа бажын ашкан, эдилээн эди-даа эктин ашкан. Ынчалза-даа оларның арын-шырайында долу өөрүшкү, долу хүлүмзүрүг чок. Чүге дизе оларның өөнүң ишти-даштынга ойнаар, мал-маганының сүдүн ижер, эъдин чиир, кежин хептенир ажы-төлү чок.
Ашак-кадай кыраан тудум сагыжы саарзыкталып, мага-боду суларап-даа келген иргин. Бир-ле кежээ ашак быдаа кылыр дээш, өшкү эъди доорап чаданып олургаш, бичии-салаазын одура кезип ап-тыр эвеспе. Ол дораан үзе кезипкен салаазын өшкү чөөгүнге ораай тырткаш, өгнүң ынаазынга көвеглей киир идип каан. Ашак-кадай быдаа-даа хайындырганда чок, удуп чыдып алганнар.
Даң бажы шара-хере, даш бажы сарыг-шокар апарганда өгде ыыт эвес ыыт үнген. Бир-бир бодаарга үгү-даа алгырган ышкаш. Ынчап чоруй ол ыыт мырыңай кедерей берген. Ашак коргуп-сүртеп тура халаан. Ам өөнүң иштин топтап көөрге, ханада бир чүве халаңайнып, кээп дүжер чыгыы болган. Чүү чүве апарды бо дээш, ону дүжүре тыртып алгаш көөрге, ылым-чаш хензиг оол болган-дыр. Ол оол аажок ыглап, эмиг дилеп чыткан.
Ашак девидеп:
— Ойт, кадай, шымда, чүге удуп чыдыр сен. Оглуң дүрген эмзир! — деп алгырган.
Кадай чүвең ужурун билип кааш, бодунуң эмиин чаш оолдуң аксынче кээп супкан. Оол-даа эрези кончуг эме берген-дир эвеспе!
Ол хүнден эгелээш, ашак-кадайның өөнде чаш уруг үнү кыңгырткайндыр дыңналып эгелээн. Ачазының бичии-салаазындан тывылган оолдуң адын Бичии-Салаа деп адап алганнар. Ооң эрези-даа кончуг болган, бир хонгаш бир харлыг, ийи хонгаш ийи харлыг, үш хонгаш үш харлыг апарган иргин.
Оол өзүп келгеш, кырган ада-иезин азырап, оларны хүндүлеп, ажаап-тежээп эгелээн-дир эвеспе.
/ «Улусчу ужурлар» деп номдан алган.
Алдынай СОЯННЫҢ чураан чуруу.
“Шын” №22 2026 чылдың июнь 11
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/join/egenQ...