Июнь 24-те ТР-ниң Хөй-ниити палатазынга 2026 чылдың сентябрьда болур соңгулдалар үезинде Хөй-ниити хайгаарал штавының тургузукчу хуралы болган. Аңаа РФ-тиң Хөй-ниити палатазының кежигүнү Анатолий Дамба-Хуурак, ТР-ниң Хөй-ниити палатазының даргазы Алесия Бажина, ТР-ниң Соңгулда комиссиязының секретары Шончалай Ооржак, ТР-ниң Хөй-ниити палатазының кежигүнү, “Тываның адалар болгаш эр улузунуң эвилели” хөй-ниити организацияның даргазы Сайдаш Монгуш, ТывКУ-нуң юридиктиг факультединиң деканы Алла Монгуш, “Россияның юристер ассоциациязы” хөй-ниити организацияның ТР-де регионалдыг салбырының оралакчы даргазы Аяна Ооржак болгаш ТР-де Аныяк юристер эвилелиниң даргазы Ольга Чамзо болгаш өске-даа юристер киришкен.
“Хөй-ниити хайгаарал штавының кол сорулгазы – 2026 чылдың сентябрьда болур соңгулдаларның ажык-чарлыг болгаш хоойлу ёзугаар хажыдыышкын чок эртерин чедип алыры, соңгулдаларга белеткел үезинде болгаш бадылаашкыннар хүннеринде хамаатыларның соңгуур болгаш соңгудар эрге-ажыктарын канчаар боттандырып турарын хайгаараары. Соңгукчу кижи бүрүзү бодунуң соңгуур эргезин шынчы ажыглап, шилилгени боду кылыры чугула дээрзин чонга тайылбырлаары бистиң база бир сорулгавыс ол болуп турар.
Владимир Путинниң июнь 16-да үндүрген Чарлыында Күрүне Думазынче депутаттар бадылаар соңгулда кампаниязын 2026 чылдың сентябрь 20-де эрттирер деп айыткан. Ол-ла хүнде ТР-ниң Дээди Хуралының доктаалы үнген. Ында 2026 чылдың сентябрь 20-де Тыва Республиканың Чазак Даргазының соңгулдалары эртер дугайында айыткан. Бистиң республикавыска соңгулда хүннери 3 хүн – сентябрь 18, 19, 20-ге чедир уламчылаар.
Штаб ТР-ниң Хөй-ниити палатазынга турар. Ол бодунуң ажыл планын тургускаш, соңгулда кампаниязының үезинде ажылын график ёзугаар чорудар. Чүнүң-даа мурнунда, хөй-ниити хайгааракчыларга өөредилге эрттирери чугула айтырыгларның бирээзи. Штабта “изиг шугум” телефоннары ажылын эгелей берген. Ону бистиң интернетте сайтывыстан база ВКонтактеде арнывыстан көрүп болур. Билдинмес айтырыглар бар болза, ынаар долгааш, билип ап болур.
Ниитизи-биле республикага 187 соңгулда участогунуң болгаш 19 девискээр соңгулда комиссиялары ажыттынар. Ол комиссияларга Хөй-ниити палатазындан өөредилге эрткен хамаарышпас хайгааракчылар ажылдаар.
Хамаарышпас хайгааракчылар кылдыр республиканың идепкейжи хамаатылары, хөй-ниити организациялардан болгаш профессионал ниитилелдерден төлээлер болуп болур. Бир эвес соңгулдалар үезинде хайгааракчы болур күзелдиг хамаатылар бар болза, ТР-ниң Хөй-ниити палатазының регионалдыг штавынга чедип келгеш, өөредилгени эртип ап болур.
График ёзугаар өөредилге каш чадалыг болур. Өөредилге июль айның 20, 21 хүннеринде эгелээш, август айның ортан үезинде доостур. Кожууннарже үнүүшкүннерни кылып, үш хүннүң өөредилгелерин эрттирер бис. Ону эрткен хайгааракчылар соңгулдалар үезинде болу берги дег хажыдыышкыннарны канчаар чавырылдырарын, чүнү канчаарын билир болур. Ниитизи-биле регионга 700 ажыг хайгааракчыны белеткээр деп турар бис. Олардан аңгыда, РФ-тиң Хөй-ниити палатазындан 10 хайгааракчы база кээр.
База бир кол кылыр чүүлүвүс, политиктиг партиялар болгаш коммерция чок хөй-ниити организациялар-биле дугуржулгалар чарар бис. Июль 20, 21 хүннеринде федералдыг эксперттерниң кээрин манаар бис. Бистиң эң-не кол сорулгавыс – соңгулда кампаниязын ажык-чарлыг болгаш шынчы болдурарын чедип алыры” – деп, регионалдыг Хөй-ниити хайгаарал штавының удуртукчузу Алесия Бажина чугаалаан.
Ол-ла хуралга Россия Федерациязының соңгулдалар дугайында хоойлужудулгазында өскерилгелер дугайында ТР-ниң Соңгулда комиссиязының секретары Шончалай Ооржак дыңнадыгны кылган. Ол экранга тускай таныштырылганы көргүзүп, кайнаар кичээнгей салырын тодаргай тайылбырлап берген.
/ Сорунза МОНГУШ.
Буян ООРЖАКТЫҢ тырттырган чуруу.
“Шын” №25 2026 чылдың июль 2
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/join/egenQ...