2025 чылда республиканың Баштыңының бот-идепкейи-биле эгелээн «Халас чер» төлевилелге киржир күзелдиг улустуң саны өзүп турар. Июль 15-тиң көргүзүү-биле, төлевилелдиң эгелээнинден тура ТР-ниң Чер болгаш өнчү хамаарылгаларының яамызынга чурттаар оран-сава тудуп алыры-биле халас чер бээр дугайында 2517 билдириишкин кирген, ооң 600 хирези 2026 чылда. Ооң 85-и – тускай шериг операциязының киржикчилериниң. Оларның дилээн мурнадыр сорулгалыг көрүп турар.
ТР-ниң Чер болгаш өнчү хамаарылгаларының яамызының дыңнадып турары-биле алырга, билдириишкин киирген 1024 кижи чер участоктарының бүрүн эргелиг ээлери апарган — олар-биле черни халас ажыглаарының дугайында керээлерни чарган. Төлевилелдиң 423 киржикчизиниң дилеглери чогуур хыналдаларны эрткен болгаш чөпшээрелдерни алган — керээлерге ат салырынга чедир хөй эвес кылыр чүүлдер арткан.
659 билдириишкинни ам-даа ажылдап турар, ооң 189-у төлевилелдиң негелделеринге дүүштүр ведомстволар аразының хыналдаларын эртип турар, а 470-ин билдириишкинни суму чагыргаларында көрүп турар. Чамдык улус ол процедураларны чогумчалыг эртип шыдавайн база турар.
Чамдык кандидаттарга халас чер бээрин чөпшээревейн турарын эрткен дуржулга көргүзүп турар, чижээлээрге, коммунал хандырылга төлевиринде өрелиг азы шупту херек документилерин чедир дужааваан таварылгада. Төлевилелдиң бир чыл чартык ажылдаан түңнелинде 411 билдириишкин киирген улустуң дилээнге ойталаан дугайында шиитпирни үндүрген.
«Халас чер» төлевилелдиң негелдези ёзугаар черлерни 10 муңдан эвээш чурттакчылыг хоорай, суурларга бээр дээрзин сагындыраал. Чурттакчы чону хөй Кызыл, Ак-Довурак, Шагаан-Арыг, Чадаана хоорайлар, ол ышкаш Каа-Хем суур ол даңзыже кирбес. Ам бодунда сан талазы-биле эң-не хөй билдириишкин Тываның найысылалынга чоок Кызыл кожуунга кирген. Аңаа чер алыксаан өг-бүлелерниң саны 1026 четкен, ол дээрге шупту билдириишкиннерниң 40,7 хуузу-дур. Ол ышкаш Бии-Хем (385) биле Эрзин (262) кожууннар база тергиидеп турар.
/ Бистиң корр.
“Шын” №28 2026 чылдың июль 23
Чурукту ТР-ниң Чазааның парлалга албанындан алган.
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn