Россияның кадык камгалал сайыды Михаил Мурашко Россия Федерациязының Чазааның делегациязының составы-биле Тывага ажылдап кээп чораан. Удуртукчулар үнүүшкүн үезинде ие-чаштың кадыкшылынче кичээнгейни угландырган. Сайыт республиканың Перинаталдыг төвүнге чедип, шупту салбырларны кезип, аарыг кижилер-биле чугаалашкан. Чоокта чаа божаан ийи авага ол ужурашкан. Чөөн-Хемчик кожууннуң Чыраа-Бажындан Чаяна Ооржакка өг-бүлениң чедиги оглу-биле база Таңды кожууннуң Ильинка суурдан Шораана Чоодуга өг-бүлениң он дугаар төлү болгаш беш дугаар оглу-биле байырын чедирген. Чаа божаан аваларга сайыт боодал чечектерни сөңнеп, кадыкшылды, эки мандып өзерин күзээн.
Тыва чаштар төрүттүнер талазы-биле Россияда ийиги черде — 1000 кижиге онааштыр 14,1 чаш төрүттүнүп турар, ол чуртта ортумак көргүзүгден ийи катап хөй. Республиканың Перинаталдыг төвүнде шынарлыг тускай эмчи дузазын көргүзүп турар. Ында 347 оруннуг бүдүн хүн дургузунда ажылдаар стационар салбыры, 20 оруннуг хүндүскү эмнелге, консультация-диагностика салбыры, херээженнер консультациязы ажылдап турар.
Эрткен чылын Тывага 5245 уруг, а 2026 чылдың алды айында Перинаталдыг төпке 2200 чаштар төрүттүнген. Кадык чаштар төрүттүнзүн дээш, эмчилер бүгү-ле чүүлдерни кылып турарын Михаил Мурашко демдеглээн. Эрткен чылын чаштарның өлүп-хораар чоруу 25 хуу эвээжээн. «Өг-бүле» национал төлевилел-биле төп 200 ажыг сая рубль өртектиг 150 ажыг дериг-херекселди алган.
Сайыт оон аңгыда республиканың уруглар эмнелгезиниң тудуун хынап, республиканың найысылалында 2022 чылда ажыттынган республиканың консультативтиг-диагностика төвүнге четкен. Төптү КТ болгаш МРТ аппараттары, рентген диагностика комплекизи, УЗИ сканерлери, эндоскопия дериг-херекселдери дээш амгы үениң дериг-херекселдери-биле дерээн. 150 ажыг бедик мергежилдиг специалистер ажылдап турар.
Аалчыларга амгы үениң регистратуразын, херел-биле диагностика болгаш эндоскопия салбырларын, амбулаторлуг хирургия төвүн база ТШО киржикчилеринге эмчи реабилитациязының төвүн таныштырган. Ол үеде реабилитация төвүнде тренажерга белеткенип турган ТШО киржикчизи Алихан төптүң ачы-дузазы-биле ол экижип эгелээнин демдеглээн.
Михаил Мурашко 2020 чылдан 2030 чылга чедир республиканың кадык камгалал системазын хөгжүдеринче 10 млрд рубльди тускайлаанын демдеглээн. Ол түңнүң чартыынга 73 фельдшер-акушер пунктуларын болгаш эмнелге амбулаториязын тудуп, 21 эмнелге объектизинге капитал септелгени кылып, ол ышкаш 700 ажыг дериг-херекселдерни, 80 хире автомашиналарны болгаш көжүп чоруур беш диагностика комплекстерин садып алган.
Сайыт регионда кадык камгалал инфраструктуразының көскү хөгжүлдезин демдеглеп, стационар дуза черлери шалыпкын чаарттынып турарын демдеглээн. Оларның чижээнге республиканың 1 дугаар эмнелгезин, халдавырлыг аарыглар эмнелгезин, республиканың консультативтиг-диагностика төвүн айтып болур. Бо хонуктарда уруглар эмнелгезинде тудуг ажылдары кидин түлүк. Чартыктаан болгаш С гепатиттиг аарыг кижилерге дузаны көргүзүп турар.
Михаил Мурашко Тываның чурттакчыларын боттарының кадыкшылынче улуг кичээнгейни салырын кыйгырган. Ону чедип алырда, кадыкка хоралыг чаңчылдарны эвээжедир херек деп, ол чагаан.
Сайыт федералдыг акша-хөреңги-биле деткиттинген кадык камгалал информатизациязын демдеглээн: «Күрүне ачы-дуза порталы таварыштыр аарыгның электроннуг төөгүзүн болгаш эмчи түңнелин алыры – артык үе чарып, эмнелге барып турбайн, анализтериниң харыыларын оон көрүп болур. Эмчилерниң шупту сүмелери болгаш айтыышкыннары Күрүне ачы-дузазының порталында бар болур. Бо дыка эптиг болгаш таарымчалыг».
Тыва Республиканың кадык камгалал сайыды Анатолий Югай сөөлгү беш чылда кадык камгалалының хөгжүлдезинде чедиишкиннерни илеткээн. Регионда чурттакчы чоннуң санының өскени кол чедиишкиннерниң бирээзи деп, ол демдеглээн.
Сөөлгү беш чылда республикада бажынче хан чүгүргеш азы чартыктааш чок болуру доктаамал эвээжеп турар. Чаштарның өлүп-хораары 37,5 хуу кызырылган. Хоралыг ыжыктарны үе-шаанда илередип турарындан, сөөлгү беш чылда оон сегип үнүп кээриниң аргазы көвүдээн.
Республикада уругларның эмнелге инфраструктуразы хөгжээн. Амгы үеде уруглар эмнелгелеринде 879 орун бар. 2029 чылга чедир республиканың уруглар эмнелгезиниң тудуун доозары планнаттынган, ынчан 150 орун база амгы үениң 200 ажыг дериг-херекселдери немежир. Уругларга таарымчалыг байдалдарны тургузарынче онза кичээнгей салдынган: чаа эмнелгениң каът бүрүзүнге уруглар ойнаар шөлдерни аңгылаар.
Республика 2030 чылга чедир ам-даа 20 кадык камгалал объектилерин чаартып, уруглар поликлиникаларынга 270 ажыг дериг-херекселди садып алыр планныг.
Ч. СААЯ белеткээн.
Чуруктарны ТР-ниң Чазааның парлалга албанындан алган.
Шын №30 2026 чылдың август 5
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn