Чөөн-Хемчик кожууннуң Хөндергей сумузунда хөй ажы-төлдүг өг-бүлениң 8 оглунуң аразындан үжү хостуг хүреш талазы-биле спорт мастеринге кандидат аттарны күүседип алганы чоргааранчыг.
Эзир-оол Дадар-оолович Монгуш биле Алимаа Александровна Кара-оол – Алим, Амырга, Артыш, Айыжы, Начын, Каң-Демир, Ай-Хаан, Сүлдем деп 8 оолдуң төлептиг ада-иези. Акышкылар шупту бичиизинден тура тыва хүреш, хостуг хүреш, хол бөмбүүн сонуургап, хевис кырында боттарын төлептиг көргүзүп, республиканың волейбол шөлдеринде шыырак ойнакчылар кылдыр маргылдааларда чедиишкиннерлиг киржип чоруурлар. Хүрежир салым-чаяан адазындан, а хол бөмбүүнге эки ойнаары авазындан келген. «Ада көрбээнин оглу көөр» деп үлегер домакты оолдары бадыткап чоруур.
2008 чылда төрүттүнген оглу Айыжы Монгуш эге класстардан тура хүрешкеш, хөй-хөй шаңналдарны чаалап ап чоруур. Новосибирск хоорайга 42 килге чедир РСФСР-ниң алдарлыг тренери Н.И. Савинкинниң адынга тураскааткан IV Бүгү-россия турниринге мөңгүн медальды чаалап алган. Кожуун болгаш Тыва Республика шаңналдарының эдилекчизи. 2025 чылдың декабрь 12-де Тыва Республиканың Спорт яамызы спорт мастеринге кандидат атты тывыскан. Амгы үеде Айыжы Чадаана хоорайда Тываның технологтуг техникумунда өөренип турар.
База бир оглу Начын Кара-оол 2010 чылда төрүттүнген. Республикадан дашкаар маргылдааларга чедиишкиннери Новосибирск хоорайдан эгелээн. Аңаа 45 килге чедир мөгелер аразынга эң баштай киришкеш, ийиги черге төлептиг болган. Назарово хоорайга болуп эрткен Сибирь федералдыг округтуң бирги чери дээш маргылдаага мөңгүн медальды чаалап алган. Акызы-биле кады Новосибирск хоорайга болган маргылдаага киришкеш, бодунуң килинге чемпионнап каан. Ооң соонда Кемерово хоорайга болган Бүгү-российжи маргылдаага 2-ги черни алган. Кожуун болгаш республика чергелиг маргылдааларның шаңналдарының эдилекчизи. Начынга спорт мастеринге кандидат атты Тыва Республиканың Спорт яамызы 2024 чылдың октябрь 15-те тывыскан. Амгы үеде ол Олимпийжи курлавырлар училищезинде өөренип турар.
Оон бичиизи Кара-оол Ай-Хаан 2011 чылда төрүттүнген. Амгы үеде Хөндергей ортумак школазының 8-ки клазында өөренип турар. Каспийск болгаш Красноярск хоорайларга болгулаан Бүгү-российжи турнирлерге 35 килге чедир мөгелер аразынга мөңгүн медальдарны чаалап алган. Кожуун болгаш Тыва Республиканың шаңналдарының эдилекчизи. Ай-Хаанга спорт мастеринге кандидат атты Тыва Республиканың Спорт яамызы 2026 чылдың май 5-те тывыскан.
Бистиң өзүп олурар тулган спортчуларывыстың чедиишкиннери улам немежип, спорт мастери деп аттарны бүзүрелдии-биле камгалап алырын күзээр-дир бис. Тыва спорттуң төөгүлүг арыннарынче боттарының аттарын быжыг тура-сорук, шыырак белеткел болгаш изиг чүткүл-биле киир бижиир, ат-сураа алгыыр үелер келир дээрзинге бүзүрел улуг.
/ Анита ДОНГАК, Хөндергей сумузунуң ном саңының библиотекары.
Чурукту авторнуң архивинден алган.
“Шын” №36 2026 чылдың сентябрь 17
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn