Июль 12-де Азияның чүрээ болур ыдыктыг Тыва черге хөй чылдар дургузунда тыва чоннуң кайгамчыктыг салым-чаяанын шинчилеп чораан Монгуш Кенин-Лопсанның чырык адынга тураскааткан III Бүгү-российжи «Дүңгүр» фестивалының байырлыг ажыдыышкыны болуп эрткен.
«Дүңгүр» фестивалы – ТР-ниң улустуң чогаалчызы, Тыва АССР-ниң болгаш РСФСР-ниң культуразының алдарлыг ажылдакчызы, төөгү эртемнериниң доктору, ТР-ниң алдарлыг эртем ажылдакчызы, тыва чаагай чаңчылдарны, ооң иштинде хамнаашкынны шинчилээринге бүгү чуртталгазын өргээн Монгуш Кенин-Лопсанның чырык адынга тураскааткан хүндүткелдиң езузун көргүскен хемчег.
Фестивальдың ажыдыышкынынга Россияның регионнарындан болгаш Кыдаттан, Германиядан база Турциядан дээш 200 хире хамнар чыглып келген. Чурттуң эң-не күштүг хамнары бурунгу билиглери-биле үлежип, хамнаашкын культуразын чыылганнарга тайылбырлаан.
Байырлыг ажыдыышкын хамнар ниитилелиниң чыскаалы-биле эгелээн. Россияның болгаш Тываның Дээди хамы Кара-оол Допчун-оол чыылганнарга байыр чедиргеш, езулалды эрттирген. Ырак-чооктан келген аалчыларга ТР-ниң Чазааның Даргазының оралакчызы Айдың Чюдюк байыр чедиргеш, фестиваль чооку үелерде делегей чергелиг апаар дээрзин демдеглээн.
Хамнар фестивалы республикага төөгүлүг болуушкун дээрзин ТР-ниң Чазааның чанында гуманитарлыг болгаш социал-экономиктиг тускай шинчилелдер институдунуң директору, «Чаңгыс демниг Россия» партиязының кежигүнү Вячеслав Март-оол демдеглээн.
«Бөгүн Тывада III Бүгү-российжи «Дүңгүр» фестивалы болуп эгеледи. Бистиң республикавыс чүгле езу-чаңчылдарның эвес, а хамнаашкын дээн ышкаш бурунгу чүдүлгениң төрүттүнген чери болганы өөрүнчүг-дүр. Чүгле ол эвес, бурунгу түрк делегейниң төвү – бистиң республикавыс чораан дээрзин база немексээр-дир мен. Чер кырынга түрк сайзыралдың эң-не бурунгу им-демдээ «Аржаан – 1» болгаш «Аржаан – 2» базырыктарының ажыдыышкыны бүдүн делегейде билдингир.
Чүгле хамнаашкын эвес, а хөөмей ышкаш кайгамчык езу-чаңчылдарывыс тыва чоннуң өскелерден ылгалын, онзагайын бадыткап турар. Тывада хамнаашкындан аңгыда, сарыг шажын болгаш православ чүдүлгелер база сайзырап турар-даа болза, аңгыларның аразында эптеш чок чөрүлдээлер чок, а харын-даа бот-боттарынга ажыктыг»– деп, Вячеслав Март-оол чугаалаан.
Фестивальдың шупту хемчеглери Кызыл хоорайдан 13 километр ырак черде «Алдын-Хараал» турисчи баазаның девискээринге июль 12–14 хүннеринде болур.
Үш хүн дургузунда фестиваль уламчылаар. Аңгы-аңгы езулалдар болур. Хамнарның мастер-класстарынга аалчылар киржип, хол-биле кылган ус-тывышты, хамнарның камгалалдарын делгээн ярмарканы көөр аргалыг. Россияның хамнарының сеъздизи болур. Аңаа хамнаашкынны кадагалаары болгаш сайзырадырының дугайында айтырыгларны чугаалажыр.
Тускай шериг операциязында киржип турар российжи шериглерни деткиири-биле, Россияның болгаш Тываның Дээди хамы Кара-оол Допчун-оол «Саң салыр» езулалды эрттирер.
1 дугаар Бүгү-российжи хамнаашкын фестивалы 2022 чылдың июнь айда эгезин салган. Ынчан Россияның 17 регионундан болгаш Казах, Моол күрүнелерден 300 ажыг хамнар чыылган дээрзин сагындыраал.
Бистиң корр.
Шончалай ХОВАЛЫГНЫҢ тырттырган чуруктары.
"Шын" №52 2024 чылдың июль 13
![](https://sun4-19.userapi.com/impg/5bDqHYK1qJRsL3cXNnR6Lq3mD2z1QxrVaFiFbg/in0AcJWm2Dw.jpg?quality=95&as=32x26,48x39,72x58,108x87,160x129,240x194,360x291,480x388,540x436,640x517,720x582,1080x872,1280x1034&sign=6352f748af0e86b0841a646a39a28417&from=bu&u=56cl5UCx_Y63BVS7EruWRryVIQzfz4PkXt9ATVlndMI&cs=807x652)
![](https://sun4-18.userapi.com/impg/eBiZRJ5Gz9crg8V0us-Zqf1Yk6Z6jrEh7I3u3Q/AoMwk0kZFYY.jpg?quality=95&as=32x29,48x43,72x65,108x98,160x145,240x217,360x325,480x434,540x488,640x578,720x651,1080x976,1280x1157&sign=7b128bc805c27c97ea2c55f92cb77163&from=bu&u=0-CESTQ5D3tPFqWS_DJDxEmwhR1sSXa7P4R5hK_w_Gg&cs=807x729)
![](https://sun4-20.userapi.com/impg/vG6mB_4jkd-1brZA9IHCHDpWrd8LnisceMsMDA/CKgyKFVljnc.jpg?quality=95&as=32x21,48x32,72x48,108x72,160x107,240x160,360x240,480x320,540x360,640x427,720x480,1080x721,1280x854&sign=595b4507a8d4f0f0d7a3eb7cc4f3ee62&from=bu&u=6VMPP-n7RWNRv4VBl1wvEhjL8MNrzi3GNa2Efhqn6EA&cs=807x538)
![](https://sun9-12.userapi.com/impg/LBOmfSu1_NXjtwNHoU1FBvGrbHIyAYIuKJ23kg/9Sz38jvRaVw.jpg?quality=95&as=32x43,48x64,72x96,108x144,160x213,240x319,360x479,480x638,540x718,640x851,720x958,812x1080&sign=3ef1c1c817f0b76bad4a2f38c02c75c9&from=bu&u=-ZU8exyukdGCGkohMt7lCf-fxSUADH3_dDi50HSuV3Y&cs=607x807)
![](https://sun4-22.userapi.com/impg/YMLekK5adPf_QEQIlNktYh9cIHPGTYdNMacCKg/vuGSxTDMs5I.jpg?quality=95&as=32x22,48x33,72x50,108x75,160x111,240x166,360x250,480x333,540x375,640x444,720x499,1080x749,1280x888&sign=647dc203fc875a43029ec2653f1ed842&from=bu&u=WQYGD3JZ0UeEFrVZ0iBSsYnqtMJn1251tW5sbYiATU8&cs=807x560)
![](https://sun4-22.userapi.com/impg/OytG8rsHWkYBHSMz6xiW8wylN3URknYvASm62A/6f6osuCYweU.jpg?quality=95&as=32x21,48x32,72x48,108x72,160x107,240x160,360x240,480x320,540x360,640x427,720x480,1080x721,1280x854&sign=28259690e5988800019e0a33886acf5e&from=bu&u=G4jm2lrxT5Ur1vAK5SJO2bbF6WJ1h5ZyeCNS3y5BKNI&cs=807x538)
![](https://sun9-36.userapi.com/impg/fPsMthpMQehCk5kxrfDbfwuKNcX4Pa59G3bbaw/pD7vaFCjaMQ.jpg?quality=95&as=32x21,48x31,72x46,108x69,160x103,240x154,360x231,480x308,540x347,640x411,720x462,1080x694,1280x822&sign=adc8d13619bc8e283c5e19bbc233076b&from=bu&u=U7hMihlQpUqCpWLbSIFUAOaMubr5F8_HcsQO8OAa3OU&cs=807x518)
![](https://sun4-19.userapi.com/impg/tHxSBgDfAT0pkOFAp64_-_PIumA8WDNeHgdXnw/EmAAjouiIVY.jpg?quality=95&as=32x24,48x36,72x54,108x82,160x121,240x181,360x272,480x363,540x408,640x483,720x544,1080x816,1280x967&sign=5abbab69a1a239adc82806a9df92e836&from=bu&u=pwR12xk6tk9CByYWF41xvFEio6c4zxab5kND7DKWvOU&cs=807x610)
![](https://sun4-20.userapi.com/impg/NfAN8S09qeMDU42xsBAJroxP6nTRQPiLhUOb2w/4r_oqq11tsI.jpg?quality=95&as=32x22,48x33,72x50,108x74,160x110,240x166,360x248,480x331,540x373,640x441,720x497,1080x745,1280x883&sign=c3b761a99f4232dd8869b144d5c81b48&from=bu&u=h2vGuoKVDhDls-l1PEzuMcBef-1KEaqNPje2lF1UPV8&cs=807x557)
![](https://sun4-19.userapi.com/impg/HRT1RGjxAFDHohcMmqgKVJ0Rd_e2_1wtb4BXDQ/KBuQVhKAIN0.jpg?quality=95&as=32x21,48x32,72x48,108x72,160x107,240x160,360x240,480x320,540x360,640x427,720x480,1080x721,1280x854&sign=e48f6cce04acf793aafbfa3722a51a00&from=bu&u=MjFyxFYbjGTdPbcEfbTijvjmPTDndLLZ1VS6X6Equ8w&cs=807x538)