Бо солун чугааны авам меңээ шагда-ла чугаалап берген. Та бүзүреңер, та бүзүревеңер.
Чиргилчинниг сарыг ховуладып аъттыг ашак кижи шаап чоруп олурган. Ол чоруп чорааш, бир баалыкты ажып келгеш көрүптерге, орук кыдыында кончуг улуг адыг холун көдүрүп алган турган. Ашак аъдындан дүшкеш, адыг-биле мендилешкен ышкаш болган. Адыг ол кижини чедип алгаш, имнеп чорааш, бир куй аксынга эккелген. Ашак аъдын ыяшка баглап кааш, куй иштинче кирип келген. Куйнуң иштинге караа чаңчыга бээрге, топтап көре бээрге: кончуг улуг адыг ондап-остаан, уё-човууру хөлчок чыткан. Ашакты көрүп кааш, олче бир будун сунган.
Күжүр адыгның буду аажок улгатыр ыжа берген болган. Ашак курунга чораан бижээн ужулгаш, ыжыкты чара кезипкен. Оон хөй ириң хан үнген. Ол адыгның таваңгайынче кончуг улуг дая ыяжы кадалы берген болган, ону ап кааптарга, адыгның ам-на уё-човууру соксап, ыыт чок барган.
Бичии болганда демги адыг кирип келгеш, ашакты үндүр имнээн, ашак-даа чүү боор, куйдан үнүп келгеш, аъдын дүрген-не мунупкаш, ыңай-ла болган.
Ол кезек шаап чорааш, кортканындан ам-на миннип келген. Элээн чортуп олургаш, таалыңының ийи талазы аартай бергенин эскерип каан. Бо кандай чоор дээш, тө силгиптерге, сөөктер төктү берген.
Оруун уламчылап чоруп олурарга, хойлар дайгырган үн дыңналган. Ынаар хем кыдыында бир кижини эскерип кааш, чеде бээрге, кадай кижи хой дозуп кылаштап чораан. Ашак аъдындан дүшкеш, амыр-менди солчуп чоруй, чүү болганын тө каап чугаалап берген.
Ону дыңнааш, ол херээжен кижи мынча дээн: “Ынаар ол куйда эр-кыс ийи адыг чурттап турар чүве-ле болгай. Кижилер эъди чиир адыглар-дыр. Сени канчап харын салыпканнары ол чоор?” – деп элдепсинип чугааланган.
Ашак ам-на дириг артканынга амырап, угаан кирип миннип келгеш, хөрээнге чораан “Алдын-Херел” судурун уштуп алгаш, хаваанга дегзип, өрү дээрже көрүп алгаш, тариназын номчуп “ом-мани-падме-хум” деп тейлеп чорааш, аалынга чедип кээп-тир эвеспе.
Аалында улузу чүү болганын дыңнааш, өршээзинде, адыгга дузалап каарыңга салыпканы ол боор. “Алдын-Херел” деп кайгамчык судур ному база сени камгалааны маргыш чок дижип, элээн-не оожургап чадап чугаалажып турганнар.
/ Сереңмаа МААДЫР-ООЛ.
Чурукту авторнуң архивинден алган.
“Шын” №22 2026 чылдың июнь 11