2026 чылдың март 27-де «Күрседи Оюн — тыва чоннуң алдарлыг оглу» деп ном чырыкче үнген. Тывада чаңгыс-ла ном болуп турар, чүге дизе ТАР, ССРЭ үезинде ооң адын Тывага таратпайн, чажыт турганын номда архив документилери, чоннуң чугааларындан ушта бижилге бадыткап турар.
Тываның гуманитарлыг болгаш социал-экономиктиг тускай шинчилелдер институдунда Тыва Республиканың алдарлыг башкызы, журналист Корода Оюн Күрседи Оюн дугайында номну парлап үндүрүп чыткан. Номнуң эгезинде «секретно» деп бижээн. Ол хевээр ном парлаттынмайн ында чыдар.
Бо номну тыва чоннуң алдарлыг оглу, нам даргазы Күрседи Оюннуң араттар-биле манчы-кыдаттарга удур демиселиниң 115 база Хомду дайынынга киришкенинден бээр 113, Тывага болгаш Мурнуу Сибирьге Хамааты дайынының төнгенинден бээр 105 болгаш Тывага баштайгы Угудар яамызының тургустунганындан бээр 107, ТАР-ның 103 чыл болган оюннарынга тураскааткан. Күрседи Оюн тыва чурту, чону дээш иштикиниң, даштыкының дайзыннарынга удур ханын төп, тулчуп чораан кижи болуп турар. Төрээн чуртун Тываның байлары Моолга, Кыдатка, Россияга, оларның аразында кайы чурт эжелеп алырын көрүп тургаш, чуртун кадыптар деп турганнар болгай. Күрседи Оюн Тыва чуртун даштыкының эжелекчилеринге кадар сорулга чок, оларга удур араттар-биле кады тулчуп, дайылдажып чораан. Тывага национал хосталгалыг шимчээшкин тиилээн соонда, Тыва бот-догуннаан күрүне боору манчы-кыдаттарны чуртундан үндүр сывыртааш, Хомду дайынынга оларны чок кылганының соонда эгелээнин төөгү материалдары бадыткап турар. Күрседи Тыва чуртун, чонун шын орукче углап бар чыткаш, байларга хораннадып чок кылдырткан. Кандыг-даа эртем ажылдакчызы эвес болгаш, номда чедер-четпес материалдар бар. Номну белеткеп тургаш, истелге ажылын кылып, Күрседи Оюннуң дөргүл-төрелдерин, уйнуктарын, канчап чок апарганын, ол кижини аарып турда, карактап, көрүп турган улусту тып, чок апарган черинге барып, чевээнге чедип, чон-биле ужуражып, материалдарны чыып турдум. Ынчангаш бо ном төөгү үндезиннеринге даянган, архив болгаш сактыышкын үндезиннерлиг статьялар, документилер чыындызы кылдыр тургустунган.
Номнуң чурук каасталгаларын Польшада чурттап, ажылдап чоруур уйнуктары кылган. Оларга четтиргенимни илередип тур мен.
/ Сергей ОЮН, «Таңды-Уула» чечен чогаал каттыжыышкынындан.
Чурукту авторнуң архивинден алган.
“Шын” №12 2026 чылдың апрель 2
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар https://max.ru/join/egenQjfuGzdL6mt0tSEaIo13rmlpMRQzzSnZQdqfHFY