Шагаа бүдүүзүнде бүгү республикада чоруп турар «Шупту чүүлдү Тиилелгеже!» деп ачы-буян акциязынга Эрзин-Тес чону база каттыжып, боттарының демниг болгаш буянныг чоруун көргүскен.
Тускай шериг операциязында чаңгыс чер чурттугларынга деткимче көргүзер ажылдарга каш чыл улай бодунуң үлүг-хуузун киириштирип турар малчыннар хөй. Оларның бирээзи – Тес-Хемниң аныяк малчыны Үндэс Чаңгы-оол. Ол бо удаада бүдүн шары эъди биле 10 хойнуң коң эъдин ук кожууннуң гуманитарлыг чыылда штавынга эккеп дужааган. Эрткен чылын бо аныяк малчын дайынчы чаңгыс чер чурттугларынга 21 хой эъдин өргээн.
Ол ышкаш Тес-Хем кожууннуң Арзылаң мөгези Ахмед Чаймааны база демдеглеп болур. Ол Шагаа чыылдазы эгелээрге-ле, бир дугаар ачазы Анай-оол Тереевич-биле кады чылгы малдың коң эъдин дужааганы чаңгыс чер чурттугларынга үлегер болган. Олар чаңгыс эвес удаа ачы-буян ажылдарынга киржип турар, 2025 чылдың күзүн Ахмед биле өөнүң ишти Байлак Чаймаалар ТШО киржикчилериниң өг-бүлелеринге мал чеми-биле дузалаан, ол ышкаш Самагалдайда «Эзирлер уязы» губернатор төлевилели-биле туттунуп турар спорт зал тудуунуң тудугжуларын чаагай чылгы эъди-биле аъшкарып-чемгерген.
О-Шынаа сумузундан Орлан, Саяна Ойдуптар база оглу Октябрь, кенни Каранмаа суму чагыргазынга 2 дириг хой эъдин дайынчыларга дамчыткан. Ол-ла сумудан арат-фермер ажыл-агыйның удуртукчузу Март-оол Шокар 5 хой эъди-биле деткээн. Март-оол Бадыевич эрткен чылын база 4 хой эъдин дайынчыларже чоруткан.
Февраль 6-да Тес-Хем кожууннуң гуманитарлыг чыылда пунктузунга тус черниң чурттакчыларының, коллективтериниң, сайгарлыкчыларның, муңчу малчыннарның база маадырларның дөргүл-төрелдериниң чыгган чүъгүн найысылалче аъткарган. Ылаңгыя мал эъдин база хырбача дээш чаагай эът кылыгларын малчыннар дайынчыларга Шагаада белек кылдыр чоруткан.
О-Шынаа, Ү-Шынаа, Шуурмак, Берт-Даг, Чыргалаңды, Кызыл-Чыраа сумуларның база Самагалдайның буянныг чону Шагаа белээ болур мал эъттери болгаш янзы-бүрү аъш-чемден аңгыда, генераторлар, бензин-биле ажылдаар хирээлер, дроннарга удур шывыглар дээш дайынчыларга херек техника садар акша чыылдазынга база идепкейлиг киришкеннер.
Ооң-биле чергелештир камгалал четкилери, чеңи-чоктар, чылыг уктар аргып-даараар ажылдарга хөй-ниитижи авалар, хоочуннар, волонтёрлар эң-не идепкейин көргүскеннер.
Эрзин кожууннуң чону кажан-даа ачы-буян акцияларындан чыда калбайн чораан. Олар база гуманитарлыг дуза чыылдазынга каттыжып, Тиилелгени чоокшуладыр сорулга-биле бар-ла күжүн демнештирип турарлар.
Кожуун чагыргазының баазазында гуманитарлыг чыылда штавы ажылдап турар. Шагаа уткуштур дайынчыларже чорудар чүък чыылдазынга кожууннуң бүгү сумулары киришкен. Чижээ, Нарын сумузу – 50 кг чылгы эъдин база эң-не хереглелдиг аъш-чемни, ол ышкаш чылыг идик-хепти чыгган. А Качыктың чону 25 кг хой эъдин, 50 кг бода мал эъди дээш база-ла дайынчыларга эң-не херек чүүлдерни чоруткан. Тываларның ынак чеми боорзакты нарынчылар 25 килограммны, сарыг-булуңчулар 30 кг, Республиканың ветеринария төвүнүң Эрзинде салбырының ажылдакчылары бир шоодай боорзакты быжыргаш дамчыткан.
Эрзин кожуун Шагаа чүъгүнде генераторлар биле мотоциклдер, хирээлер, мотор үстери дээш оон-даа өске эң-не ажыктыг херекселдерни чоруткан.
Идик-хеп, аъш-чем, техникадан аңгыда, акша салып турар буянныг чон база бар, оларның аразында Нина Буяновна Уржук бодунуң өмүнээзинден 5 муң рубльди салган. Деткимче көргүзер ажылдарга эң-не идепкейлиг киришкен хуу сайгарлыкчылар: Альберт Зайцович Дирчин, Эльмина Сереновна Чоодур, Динара Владимировна Чопуй, Эрес Свертовович Хайын, Алдын-оол Агидаевич Аракчаа база Ромэн Васильевич Шоюнзун дээш оон-даа өскелер.
Ачы-буян чыылдазынга киришкен буянныг чонну адап санаар болза, ам-даа хөй. Россияда чарлаттынган Чоннуң эп-сеткил чылында тес-хемчилер, эрзинчилер демниин көргүзүп, дайын шөлүнде чаңгыс чер чурттугларынга үнелеп четпес дузазын чедирип турарлар.
А. СОЯН белеткээн.
Медээни болгаш чуруктарны Эрзин болгаш Тес-Хем кожууннарның чагыргаларының соцчеткиде арнындан алган.
“Шын” №5 2026 чылдың февраль 12
