Эштиринге мөөрейлешкен


ТывКУ-нуң эштир бассейнинге март 7-де республиканың бирги чери дээш эштиринге маргылдаа болуп эрткен. Маргылдааның кол сорулгазы удавас Абаканга болур маргылдаага шилилге база белеткенири болур.
Назы-хар аайы-биле 4 бөлүк уруглар, оолдар аразынга ачыр-дачыр тулган шилилгениң соонда шаңналдыг черлерже дараазында спортчулар киргеннер:
2015-2016 чылдарда төрүттүнген кыс уруглар аразынга 100 метр хемчээлдиг черге хостуг эштиринге 1-ги черни Диана Сат, 2-3-кү черлерни Милана Монгуш биле Алиса Куулар алганнар; оолдар аразынга 1-ги черни Даниил Фролов, 2-3-кү черлерни Тимур Меланашвили биле Алдар Монгуш үлешкеннер; “брасс” биле 100 метрге 1-ги чер — Елизавета Шпак, 2-3-кү черлер — Алина Полшкова биле Алтея Монгуш; оолдар аразынга “брасска” 1-ги чер — Даниил Фролов, 2-3-кү черлер — Алдар Монгуш биле Тимур Меланашвили.
Ийи дугаар бөлүк: 2013-2014 чылдың уруглар аразынга 100 метр хемчээлге хостуг эштиринге 1-ги черни Идегел Допуй-оол, 2-3-кү черлерни Виктория Фокина биле Дамырак Монгуш алганнар; оолдар аразынга 1-ги чер — Марк Бочегуров, 2-3-кү черлер — Егор Пономаренко биле Иван Суднишников; кыс уругларга 100 метр хемчээлге “брасс”-биле эштиринге 1-ги чер — Виктория Фокина, 2-3-кү черлер — Дарья Высочанская биле Долма Маман; оолдарның “брасска” 1-ги чер — Марк Бочегуров, 2-3-кү черлер — Егор Пономаренко биле Номин Бады-оол.
Үш дугаар бөлүк: 2012-2013 чылдың уруглар аразынга 200 метр хемчээлге хостуг эштиринге 1-ги черни Кристина Сванес, 2-3-кү черлерни Дарина Дүвендей биле Полина Игнатьева алганнар; оолдар аразынга 1-ги чер — Денис Топчин, 2-3-кү черлер — Алексей Полшков биле Санчай Куулар; “брасс” биле 200 метрге эштиринге уруглар аразынга 1-ги черни Кристина Сванес, 2-3-кү черлерни Дарина Дүвендей биле Айкуш Күжүгет алганнар, оолдар аразынга 1-ги чер — Санчай Куулар, 2-3-кү черлер — Темир Ооржак биле Алексей Полшков.
Дөрткү бөлүк: 2008-2010 чылдың уруглар аразынга 200 метр хемчээлге хостуг эштиринге 1-ги черни Оэлун Куулар, 2-3-кү черлерни Алтея Хомушку биле Өлчей Нурзат алганнар, оолдар аразынга 1-ги чер — Владимир Потылицын, 2-3-кү черлер — Байсан Монгуш биле Арсений Бусырев; 200 метрге “брасс”-биле эштиринге уруглар аразынга 1-ги черни Айдына Соскал, 2-3-кү черлерни Өлчей Нурсат биле Оэлун Куулар алганнар; оолдар аразынга 1-ги чер — Владимир Потылицын, 2-3-кү черлер — Байсан Монгуш биле Арсений Бусырев.
Хаак марафону



Рыбинск хоорай чоогунга февраль 27-ден март 1 хүннеринде Россияда алдарлыг, делегей чергелиг XIX Дёмино аттыг хаак марафону болуп эрткен. Аңаа даштыкы 8 чурттан база Россияның 60 девискээринден ниитизи-биле 4 хардан 78 харга чедир 5 муң ажыг хаакчылар киришкен.
1 км хемчээлге 4 хардан 8 хар чедир чаштар, 2 км хемчээлге 9-13 харлыг уруглар, оолдар, 5-10 км хемчээлге 14-18 харлыг уруглар, оолдар, 30-50 км хемчээлдерге 19 хардан 44 хар чедир 5 бөлүкке шыырак дээн эр-херээжен хаакчылар киришкеннер. Марафоннуң бир улуг кыйгызы 50 км хемчээлге 2 муң ажыг хаакчылар маңнаан.
Ол улуг марафонга бистиң республикадан чедиишкинниг киришкен спортчулар: хостуг маңнаарынга 5 км хемчээлге — Янчымаа Сүльдүм, 10 км – Саян Байыр-оол, 30 км – Айлана Байыр-оол, 50 км – Радион Байыр-оол биле Кежик Чыртак-Уруг; чаңгыс аай халыырынга 2 км – Сергек Байыр-оол, 30 км – Радион Байыр-оол биле Эдуард Чыртак-Уруг.
Бистиң хаакчыларывыска бо марафон улуг өөредиг база арга-дуржулга солчулгазы болган. Эң узун 50 км хемчээлге шыырак дээн база маңнаарынга ынак спортчулар аразынга бодунуң бөлүүнге Кызылдың студентизи Кежик Чыртак-Уруг 3-кү черни ап, хүлер медальга төлептиг болган. Марафонга аныяк хаакчы бодунуң туруштуун, тиилелгеже чүткүлдүүн көргүскеш, эштериниң хей-аъдын көдүрген.
Тускай шаңналдар алган спортчулар: марафонга “Эң шыырак хаакчы өг-бүле” деп шаңналга Олимпий оюннарының хүлер медаль эдилекчизи, 50 км хемчээлге киржикчизи Николай Морилов, өөнүң ишти 30 км, оглу 2 км хемчээлге төлептиг болганнар; “Деминонуң буурлары” деп шаңналды Ермил Вокуев биле Алена Перевозчикова, “Эң улуг назылыг киржикчи” деп шаңналды Свердловск облазында Тавда хоорайдан 78 харлыг Владимир Кочанов алган. Бо дээрге хоочуннуң 55 дугаар марафону болган.
Шоваа Чолдак-оол – Россия чемпиону



Март 1-6 хүннеринде Санкт-Петербургка эр-херээжен спортчулар аразынга самбо база дайынчы самбо хүрештерге Россияның чемпионады болуп эрткен. Маргылдааның кол сорулгазы — самбону база дайынчы самбону делегейге калбаа-биле сайзырадыры.
Маргылдааның түңнелинде 1 дугаар чер алган мөгелер делегей чемпионадынга, 2 дугаар чер алган мөгелер Европа чемпионадынга, 3 дугаар чер алган мөгелер делегей Кубогунга киржирлер. Бистиң республикадан чемпионатка Чимит-Доржу Кур, Шоваа Чолдак-оол 58 килге Маадыр Херлии, Найдан Куулар 64 килге (шупту дайынчы самбо), спортчу самбога Долаан Суван 64 килге база Айыс Данзырын 98 килге киришкеннер. Чемпионаттың түңнелинде дайынчы самбога эки хүрешти 58 килдиг мөгелер аразынга Шоваа Чолдак-оол чемпион атка төлептиг болган. Шоваа Чолдак-оол тыва спортчулардан 1 дугаар дайынчы самбога Россия чемпиону атты ап, төөгүже кирген. Ол ышкаш 64 килдиг мөгелер аразынга Найдан Куулар 3-кү шаңналдыг черни алган.
Аяндай Ондар түңнел оюнче кирген

Сербияның Зренянине хоорайда март 9-15 хүннеринде 23 хар чедир спортчулар аразынга Европаның бирги чери дээш хостуг хүреш маргылдаазы болуп турар. Март 9-та болган маргылдаага хүрешкен (57, 65, 70, 79, 97 килдерге) Россияның мөгелери шупту бирги чер дээш хүрежир эргени чаалап алганнар. Оларның аразында 57 килде бистиң мөгевис Аяндай Ондар (тренери Оттук Сат) бирги салыгда Европаның, делегейниң хүлер медаль эдилекчизи, эң шыырак армян мөге Арутунянны 7-5 санга ойнааны улуг чедиишкин болган. Дараазында украин, белорус мөгелерни сан талазы-биле ойнааш, түңнел (финал) хүрешче кирген. Түңнел хүрешке азербайджан мөге Васиф Багиров-биле хүрежир. Мөгеге тиилелгени күзедивис.
Уруглар хүрежинге шылгарааннар
Москвага март 8-9-туң байырлыг хүннеринде 18 хар чедир уруглар аразынга Россияның бирги чери дээш хостуг хүреш маргылдаазы болуп эрткен. Аңаа бистиң республикадан 46 килге Аңгырак Монгуш биле 53 килге Лилия Байыр шаңналдыг үшкү черге төлептиг болганнар. Ол дээрге мөге кыстарның база тренер башкыларының баштайгы улуг чедиишкини болур.
Делегей чергелиг хостуг хүреш
Якутск хоорайга март 6-9 хүннеринде 21 хар чедир оолдар аразынга Олимпий оюннарының чемпиону, ССРЭ-ниң алдарлыг спорт мастери Р.М. Дмитриевке тураскааткан XII Делегей чергелиг хостуг хүреш маргылдаазы болуп эрткен. Аңаа бистиң республикадан 57 килге Айдаш Ооржак, Арзылаң Шагдыр, 61 килге Меңги Донгак, 70 килге Алан Ондар киришкеннер.
Оолдарның аразындан Алан Ондар төнчүзүнге чедир туруштуг хүрешти көргүзүп, 70 килдиг мөгелер аразынга 1-ги черни ап, чемпион атка төлептиг болган. Эр хей, мөге, чараш хүрежиңни ам-даа сайзырадып, спортчу бедиктерже чүткүүрүн күзедивис.
/ Алексей ЧАМБАЛ-ООЛ, спорттуң хоочуну.
Чуруктарны ТР-ниң Спорт яамызының социал четкиде арнындан алган.
“Шын” №9 2026 чылдың март 12