Апрель 7-де, ажылчын хүннүң бирги чартыында, Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг Кызыл хоорай иштинге хыналдалыг үнүүшкүннү кылган.
Өрт сезонунуң эгелээни-биле эң баштай Тываның арга-арыгны өрттерден камгалаар авиация баазазынга четкен. Албан чери Чазак Даргазынга 2026 чылда республика девискээринге арга-арыг өрттерин өжүреринге бадылаттынган планын таныштырып, чидиг айтырыгларны сайгарып чугаалашкан. Бо чылын арга-арыг өрттерин өжүреринге дараазында күштү белеткээн: 173 техника биле 741 кижи ажылдаар. Ооң иштинде Арга-арыг ажыл-агыйының яамызындан 119 техникалыг 304 кижи, («Авиааргакамгалалындан» 11 техника болгаш 124 кижи, арга-арыг өрттериниң станцияларындан 108 техникалыг 180 кижи) көрдүнген.
РФ-тиң Чазааның бадылап кааны норматив ёзугаар Тываның арга-арыгны өрттерден камгалаар авиация баазазынга 90 кижи ажылдаар ужурлуг. Ынчангаш Тываның Чазааның дилээ-биле федералдыг акшаландырыышкындан парашют-десант албанынга 30 ажылчын олутту болгаш авиация хыналдазын чорударынга база өрттерни өжүреринге 160 шакты немээн. Ооң ниити түңү– 30,835 сая рубль. Бо хүннүң байдалы-биле штатта шупту 124 кижи бар, өрт өжүрүкчүлериниң 120-зи (100%) болгаш 4 хайгааракчы ужудукчу чогуур өөредилгени эртип ап, ажылдаарынга белен. Арга-арыг өрттерин өжүрер, оларны болдурбас дээш хемчеглер алыр ажылдар хуусааларында кылдынып, ажылдап эгелей берген.
Улаштыр Владислав Ховалыг Кызылдың Ада-чурт маадырлары аттыг 20 дугаар школазынга четкен. 2024 чылдың сентябрь 2-де чурттуң Президентизи бо школага аалдап келгеш, өөреникчилер болгаш башкылар-биле ужурашканын сактыр болгай бис. Ол үеден бо хүннерге чедир школа кайы хире сайзырап турарыл, чедиишкиннери кандыгыл, чидиг айтырыглар бар бе, Чазактың мурнундан дуза кадыпкы дег чүлер барыл деп сонуургаан. Школаның күрүне шылгалдалары дужаар доозукчу класстарының өөреникчилери болгаш башкылар коллективи-биле ужуражып, ажык чугааны кылган. Школаның директорунуң хүлээлгезин күүседип турар Сылдыс Монгуш Тываның Баштыңынга бүгү байдалды таныштырып, өөредилге-кижизидилге ажылының дугайында чугаалап берген. Кадрлар талазы-биле кызып четчеленип турза-даа, англи дыл, орус дыл болгаш математика башкылары херек вакансия ажык хевээр.
Хоорайның Вавилин ээтпээ дыка дүрген сайзырап турар микрорайон болганда, школадан аңгыда, уруглар сады база албан херек. Ынчангаш ында 280 олуттуг уруглар садын «Өг-бүле» национал төлевилел шугуму-биле 2026-2027 чылдарда тудары көрдүнген. Керээ чарып алган ажыл хүлээникчизи – «Каменщик» КХН. Төлевилелди «Тывахамаатытөлевилел» ажылдап кылган. Тудугнуң чада аайы-биле хуусааларынга дүүштүр ажылдап турарын хынап көрбүшаан, кандыг бергедээшкиннерге таваржып турарын, кандыг дуза херегин өөренип көрген.
Чазак Даргазының хыналдалыг үнүүшкүнү Вавилин ээтпээнде Күш-культура болгаш спорт залынга доозулган. Бо тудуг ийи дугаар чадазынче кирген. Эрткен чылын инвестор болур «Феникс» КХН-биле дугуржулганы чарган турган. 92792,37 сая рубль түңнүг төлевилел-биле тудуг ажылы эгелей берген. Ажыл хүлээникчизи – «Авангард» КХН.
Тывага чурттаар оран-сава тудуп алырынга чиигелделиг ипотека Вавилин ээтпээн улам калбартып, өрегелер санын көскүзү-биле өстүрер арганы берген. Кайда хөй кижи чурттап турар болдур, ол черниң инфраструктуразы сайзырап, социал объектилер туттунар ужурлуг. Хоорайже автобустап өөренип турган муң ажыг уруг-дарыг бажыңнарындан ырак эвес черде улуг делгем амгы үениң негелделеринге дүгжүп турар школазынга өөренир аас-кежиктиг болганы ол. Удавас школа назыны четпээн чаштарны чараш оран-сава манап турар. Аныяк-өскенни кадык амыдыралга кижизидеринге спортчу залдар эргежок чугула. Келир чылдан бээр Вавилин ээтпээниң чурттакчыларынга улуг байырлал болуру чугаажок – чурттап турар девискээри улуг спорт залдыг апаар.
Надежда КУУЛАР.
Александр ЁНЗАКТЫҢ тырттырган чуруктары.
“Шын” №13 2026 чылдың апрель 9
