Ойнап өскеним көктүг-шыктыг Хөндергейимче школа дооскан ояар орта черле барбаан мен. Мынча чылдар иштинде чүгле интернет четкизинде эштеримниң, төрелдеримниң бөлүктеринден чуруктарын көөр дээрден башка, кара хөрзүннүг черин баспайн, шыгынга аңдаштанмайн, кара суун ишпейн, арыг агаарын тынмайн чораан болдум.
Май 23-те школаны дооскандан бээр мугур чылын демдеглеп эрттирип турар аңгы-аңгы чылдарның доозукчуларын чалап каан болурга, черле барып көрейн адырам дээш, эштеримни эдериптим. Тайга эдээ суур болгаш, сериинин, агаарының экизин. Көгү-шыгы хөлбеңнээр, бажыңнар даштында шеңне чечээ, чодурааларның ак чечектериниң чаражын канчаар. Бир-ле дугаар эскерген чүвем – Кызылдан суур иштинче киир асфальтылыг орук. Суурже киир, төп кудумчуну төндүр асфальт чадып каан. Бажың-балгаттың чаражын: херимнерин чугайлап, дозулап каан, чараш хепке куткан бетон херимниг бажыңнардан бээр бар. Соңгаларының караанда, палисадниктерде петуниялар, тайдалдарны садыг саваларында олурткулааш, салгылап каан. Бис бичии турувуста соңга караанга узун ромашкалар, чыкпак ноготки деп сарыг чечектер-ле тарыыр боор. Ам шуут магалыг апарган чүве-дир – хоорайжаан. Мээң чурттап чораан шаараш херимниг, аксы халая берген хатка кыйырткайнып турар бажыңым безин таныттынмас болду: херими муңгаш, агартыр чугайлап каан, машина кирер, кижи кирер эжиктерин демир-биле кылган, соңгалары пластик, кырын, верандазын солуп каапкан. Үрде көрүшпээн чаңгыс классчылар хөөрежип хонган бис. Эртен эрте чоруур дээш үнүп келгеш, көрген – бажың бүрүзүнден эвээш дизе-ле, 3-4 инек үнер. Эң хөйү, молдургалар-биле катай, 15-20 баш чедип турар. Оон көвүдээрге, кажаага сыңмас, ынчангаш аңгы кыштаг кылып, малын аалынче үндүре бээр болду.
Школавыс таныттынмас кылдыр чалыыткап каап-тыр. Шаанда болза эң соок класс турган, ооң соонда башкылар өрээли апарган кабинетте амгы үениң дериг-херекселдерин салган столовая, ол-ла кезекте чылыг туалет база бар болду. Өөреникчи ажы-төлдүң чараштары-даа кончуг.
Чаа клуб, ФАП, «Эзирлер уязы» шупту чаңгыс черде. Чагырганың оран-савазы база чаа. Чүгле харын бистиң үевисте бедик, көрүштүг турган почта-ла баксырай берип-тир. Ону септеп алыр болза, оон-даа эки. Аңаа база бир-ле ажыктыг чүведен кылыр болза эки деп көрдүм. Садыг-саймаа бар, пицца, ролл, дагаа чалгыннары кылгаш, чедирип турар улус база бар – шуут магалыг чүве чорду. Бир кижи «аксып каан божадан келгеш ап алыңар» деп база чарлаар, анаа баргаш халас алыр аан. Спортчу шөлчүгеште аныяктар хондур чыгыы волейболдаар деп дыңнадым. Амдыызында студентилер өөренип турар, келбээн болгаш, өөреникчилер 22 шак четпээнде, тарай бээр чорду.
Чараш оранда бай-байлак чурттап чоруур кежээ, кызымак, биче сеткилдиг чонумга чоргаарланып ханмас-тыр мен.
/ Ш. Монгуш.
Кызыл хоорай.
“Шын” №25 2026 чылдың июль 2
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/join/egenQ...