| Тыва радионуң 90, Тыва телевидениениң 60 чылдаанынга |
Чаа үнүп келген 2026 чылда республиканың база бир улуг албан чери Тыва радио биле Тыва телевидениениң улуг юбилейин демдеглээр. Аңаа ажылдап чораан хоочуннар бо байырлалды четтикпейн манап турарлар.
1969 чылдан тура 35 чыл үзүктел чок ажылдаан коллективимниң эрткен амыдыралы мээң чүрээм-биле тудуш, арткан. Чүге дээрге 24 харлыг аныяк уруг тургаш, бир дугаар күш-ажылчы базымымны эгелээн, оон мырыңай акшый берген алдан хар назынымга чедир бараан болган, кыштың соогу, чайның изии дивейн, улуг дагдыныкчыларым, эш-өөрүм-биле эгин кожа ажылдаан черим – меңээ эргим.
Алдар-аттыг телерадиокомпанияның ачызында ийи дугаар күш-ажыл базымым Тывага ат-сураа алгаан алдарлыг династия Араптаннарның бирээзи Борбак-оол Иргитович Араптанның ачы-хавыяазы-биле школаларга 15 чыл «Аныяк корреспондент» деп бөлгүмнер башкылаар салым-чаяан меңээ онаашкан. Кызыл кожууннуң Сукпак, Көк-Тей, Т.Б. Куулар аттыг Каа-Хем школазы база «Эврика» немелде өөредилге төвүнге, Куңгуртуг школазынга 75 хар чедир ажылдадым. Ооң түңнели халас барбаан, журналист мергежилди шилип алган өөреникчилерим Дуу-Дарый Дулуш Москвада билдингир фотокорреспондент, «Тыва» КТРК-да Саглай Сарыглар, шыырак радиожурналист Ариана Сундуй шаңнал-макталдыг ажылдап чорлар. Журналистиканың солун болгаш нарын ажылынче шымнып кирген өөреникчилеримге чоргааралым улуг.
Бо хүннерде бүгү радио дыңнакчыларынга билдингир журналистер Игорь Дамдак, Альберт Алдын-оол, Назым Доржу, Лара Хомушку, Саяна Өндүр, Алдынай Сал- чак – радио дыңнакчыларының четтикпейн манаар журналистери.
Орус дылга дамчыдылгалар чорудар Виталий Кузнецов, Константин Куцевалов, Саяна Салчак олар мырыңай Москваның Төп телевидение болгаш радионуң каналдарынче дидим базыпкан дээрзин чон билир.
Үстүнде адаан телерадиожурналистер коллективтиң быжыг кадрлары болган. Игорь Дамдак эртемденнер-биле Тываның төөгүзүн шын тодарадырынга, ханныг репрессия темаларын дидими-биле чырыдып эгелээн. Назым Доржу коллективтиң хоочуннарын студияже чалап эгелээнинге бис, хоочуннар, амырап өөрүп турар бис. Ажылдап турган үелеривисти сактып кээрге, солун-на чорду. Ала-чайгаар эш-өөрүвүстүң овур-хевири каракка көстүп кээр.
Бистиң үеде 200 ажыг аңгы-аңгы нацияның төлээлери омак-хөглүг, тура-соруктуг, эп-найыралдыг ажылдап чордувус. Чүгле ажыл-агый эвес, уран чүүлге, спортка, республиканың янзы-бүрү мөөрейлеринге шаңналдыг черлерни ээлеп турдувус. Республикага бир дугаар ажыттынган ат-сураглыг хөгжүм оркестринге безин 50 хире кижи хаара туттунган турду, хөглүү-даа аажок турдувус. Шак ол үеден ам эвээш санныг хоочуннар арткан, оларның сактыышкыннары Тыварадиотелевидениениң төөгүзү ол.
Амгы технология сайзыраңгай үеде алдын шыгжамырда бижиттинген хоочуннарның дириг үннерин дискиге кииргеш, тускай ном кылдыр чүге үндүрүп болбазыл. Ынчангаш оларны школаларга, өөредилге черлеринге, амгы тыва дыл «аскап» турар үеде, ону ажыглаары чогумчалыг эвеспе.
2025 чылда кезек хоочун коллегаларым Татьяна Байынды, Петр Глазунов-биле 2016 чылдан турупкан радионуң кол өзээ — фонотеканың ажылын диргизер ажылды эгелээн бис. Шак бо ажылды чаа ажылдаан удуртукчувус Оюмаа Валерьевна Көшкендей чымчак сеткили-биле бисче холун сунуп, мырыңай Татьяна Байындыны ажылче хүлээп алган соонда, фонотека өрээли катап ажылдай берген. Ында полкаларны агартыр будаан, алдын фондунуң шыгжамыры эмге-сескелиг, арыг-силиг чырык апарган. Сактырга, ында шыгжаттынган үннер «улуг тынган» дег болду. Ол ышкаш хоочуннарга тускай кабинетти база ажыткан.
Ам база катап хоочуннар биле амгы салгалдың «илчирбези» тудуш болур. Эрткен болгаш амгы үе кажан-даа үзүлбес, амыдырал уламчылаар, сайзыраар.
Чүүлүмнү доозуп тура, Шагаа уткуштур журналист хоочун өөрлеримниң мурнундан шупту журналистерге ак орукту, чаагай сеткилди, тайбың амыдыралды күзедим!
/ Светлана ДАНЗЫН-ООЛ,
«Тыва» КТРК-ның хоочуну.
П. Глазуновтуң тырттырган чуруу.
“Шын” №6 2026 чылдың февраль 19
