Республиканың Көдээ ажыл-агый яамызының медээлери ёзугаар алырга, 2026 чылдың эгезинде малчыннарның коданнарынга төрүүр шээр малдың баш саны ниитизи-биле 371,2 муң турган. Оларның 271 муңу хой, 100,2 муңу өшкү. Төрүүр инектиң саны – 100,2 муң, белер 43,7 муң. Олардан 189,6 муң хураганны, 70,1 муң анайны, 58,6 муң бызааны, 30,6 муң кулунну ажаап алырын планнаан турган.
Апрель айның баштайгы хүннеринде байдал-биле алырга, 115 муң анай-хураган, 20 муң бызаа, 4,5 муң кулун төрүттүнген. Чаш малдың кадыының байдалы болгаш деңгели багай эвес, өлүп хораар чоруу демдеглеттинмээн.
Агаар-бойдустуң чылааны болгаш одарларда харның эрээни-биле холбаштыр малды малчыннар одарладып кадарып турар.
Частың эгези эң ылаңгыя чаш малдың сырыңгылап аарып болур берге үези. Малдың баш санын чидириг чокка камгалаар сорулга-биле республиканың ветеринария албанының ажылдакчылары күжениишкинниг ажылдап турар. 2026 чылдың эрткен айларында 26 муң азырал амытанга халдавырлыг аарыгларга удур вакцинацияны мал эмчилери чоруткан. 6 муң мыйыстыг бода малга, 10200 хой-өшкүге ящурга удур тарылганы кылган. Сибирь язвазы, эмфизематозтуг карбункул дээш өске-даа халдавырлыг аарыгларга удур вакцинацияны мал эмчилери уламчылап турар.
Амгы үеде регионда эпизоотиктиг байдал чогумчалыг. Халдавырлыг аарыглардан малдың өлүп хораар таварылгазы демдеглеттинмээн.
Халдавырлыг аарыгларга удур демисел чорударынга эмнер болгаш өске-даа биологтуг бүдүмелдер республиканың ветеринария албанының курлавырында бар.
Малдың кадыын быжыглаарынче (иммунизация) угланган ажылдарны 2026 чылда чорударынче улуг кичээнгейни угландырган. Малдың халдавырлыг болгаш айыылдыг аарыгларынга удур 2 810 002 муң тарылга ажылдарын чорудар. 1272501 санныг малга тарылганы кылыр. Шээр малга тарылга чорударынга 900 муң хире, мыйыстыг бода малга 380 муң ажыг дозаны ажыглаар. Аъттар, инектер, хой-өшкү, тевелер болгаш ивилерге сибирь язвазынга удур тарылганы чорудар, аңаа 1,18 сая доза вакцинаны ажыглаар. Бруцеллёзка удур ветеринарлыг хемчеглерни 206811 санныг мал-маганга чорудар. Хаваннарның чума, ивилерниң некробактериоз аарыгларынга удур ветеринарлыг хемчеглерни алыр.
Моолдуң талазындан халдавырлыг мал аарыгларының дамчып кирерин болдурбазы-биле Өвүр, Тес-Хем болгаш Мөңгүн-Тайга кожууннарда карантинниң 9 пунктузун тургускан.
Тывага малдың баш санын көвүдедир азырап өстүреринге чугула ветеринарлыг хемчеглерни баш бурунгаар болгаш өй-шаанда ап чорударынга республиканың ветеринария албанының материалдыг баазазын 2021–2025 чылдарда быжыглааны, ажылдакчыларының санын 148-ке чедир көвүдеткени дыка салдарлыг болган.
Ш. МОҢГУШ.
Чурукту ТР-ниң Көдээ ажыл-агый яамызының блогундан хоолгалаан.
“Шын” №13 2026 чылдың апрель 9