| МАЙ 15 – БҮГҮ-ДЕЛЕГЕЙНИҢ ӨГ-БҮЛЕ ХҮНҮ |
Чылдың-на май 15-те Бүгү-делегейниң өг-бүле хүнүн демдеглээри чаңчыл апарган. КНО-нуң чиңгине ассамблеязының 1993 чылда үндүрген доктаалы-биле 1994 чылдың май 15-те бүгү делегейге Өг-бүле хүнүн демдеглеп эгелээн.
Бо чылын Өг-бүле хүнүнүң бүдүүзүнде Кызыл хоорайның Өг-бүле сесерлиинге «Чылдың өг-бүлези-2026» Бүгү-российжи мөөрейниң регионалдыг чадазының тиилекчилеринге шаңналдарны тывыскан.
Тываның Баштыңы Владислав Ховалыгның бо чылын чарлааны Тургузукчу күш-ажылдың болгаш өг-бүле ыдыктарының чылынга мөөрейни тураскааткан дээрзин сагындыраал.
Тываның Чазааның Даргазының оралакчызы Орлан Сарыглар мөөрейниң киржикчилеринге байыр чедиргеш, өг-бүле ниитилелдиң үндезини, ужур-чаңчылдарның болгаш мөзү-шынарның үнелиг чүүлдериниң камгалакчызы бооп арткан деп демдеглээн.
«Бистиң ниити сорулгавыс– өг-бүле харылзааларынга болгаш ажы-төл кижизидилгезинге, өг-бүлениң чаагай чоруунга, ада-иениң харыысалгазынга, өг-бүле бүрүзүнүң социал турум чоруун тударынга сүзүглелдиң болгаш мөзү-бүдүштүң чаагай чаңчылдарын кадагалап арттырарынга байдалдарны тургузары болур. Ынчангаш Тываның Чазааның өг-бүлелерниң аңгы-аңгы бөлүктеринге хөй санныг деткимче хемчеглерин боттандырып турар, ол ажыл ам-даа уламчылаар» – деп, Чазак Даргазының оралакчызы демдеглээн.
2017 чылдан тура-ла Тывага «Чылдың өг-бүлези» мөөрейниң регионалдыг чадазы болуп эгелээн. Бо чылын ол мөөрейге бүгү республикадан 53 өг-бүле киришкен. Алды бөлүкке тиилекчилерни тодараткан.
«Алдын өг-бүле» деп номинацияга Кызылдан Кара-оол, Биче Биче-оолдарның өг-бүлези тиилекчи болган. Өг-бүле чартык чүс чыл ажыг эгин кожа чурттап, чеди ажы-төлдү өстүрүп, оларга күш-ажылга болгаш өг-бүлениң чаңчылдарынга хүндүткелди дамчыткан.
«Ада-чурт камгалакчызының өг-бүлези» деп номинацияга Улуг-Хем кожуундан Петр, Долаана Барбак-оолдарның өг-бүлези шылгараан. Өг-бүлениң баштыңы тускай шериг операциязында киржип турар, а ооң өөнүң ишти шериг албанныгларны деткиир волонтёр ажылында идепкейлиг киржип чоруур.
Кызылдан Евгений, Ангелина Достаннар 6 ажы-төлдү төлептиг кижизидип чоруур. Олар «Хөй ажы-төлдүг өг-бүле» деп номинацияга тиилээннер. Өг-бүле амгы үеде оглунуң эмнээшкини-биле холбашкан берге үени эртип, чаңгыс демниин болгаш быжыг тура-соруун көргүзүп чоруурлар.
«Көдээ черниң өг-бүлези» деп бөлүкке Эрзин кожуундан Буянды биле Марита Назыннарның өг-бүлези тиилекчи болган, олар тевежилерниң үшкү салгалы, ону ажы-төлүнге дамчыдып чоруурлар.
Чеди-Хөл кожуундан Валерий, Любовь Дамдыннар – «Өг-бүле – ёзу-чаңчылдарның кадагалакчызы» деп номинацияның тиилекчилери. Өг-бүле тыва культурага, ыры-хөгжүмге, национал ужур-чаңчылдарга камныг хамаарылгазы-биле сурагжаан.
«Аныяк өг-бүле» деп атка Барыын-Хемчик кожуундан Ак-оол биле Чараштаа Ооржактар төлептиг болган. Чеди ажы-төлдүг аныяк өг-бүле кожууннуң хөй-ниити амыдыралында идепкейлиг киржип, быжыг болгаш эп-найыралдыг өг-бүлениң үлегер-чижээн көргүзүп чоруурлар.
Беш тергиин шыырак өөредилгелиг чаштарны өстүрүп, хөй-ниити ажыл-чорудулгазынга идепкейлиг киржип чоруур Айлуна, Азиат Дамба-Хуурактарның өг-бүлези «Хөй ажы-төлдүг өг-бүле» деп номинацияга тиилээн. «Көдээ черниң өг-бүлези» деп бөлүктүң тиилекчизи Херелмаа, Радмир Саттарның өг-бүлези чер болгаш мал ажылынга бердингенин, ёзу-чаңчылдарны кадагалап арттырарынга үлүг-хуузу дээш шаңналга төлептиг болганнар. Сүт-Хөл кожууннуң Кызыл-Тайга сумузунуң чурттакчызы Херелмаа Сат сагыш-сеткили-биле үлежип, мөөрейниң организакчыларынга өөрүп четтиргенин илереткеш, мындыг хевирлиг хемчеглер дыка солун эртип турарын демдеглээн. Херелмаа мөөрейниң дугайында интернет таварыштыр билип алгаш, киржир деп шиитпирлээн.
Байырлыг ёзулал үезинде мөөрейниң тиилекчи болгаш шаңналдыг черлер алган өг-бүлелеринге дипломнарны болгаш тураскаалдыг белектерни тывыскан.
А. ОНДАР белеткээн.
Чуруктар ТМГ-нии.
“Шын” №19 2026 чылдың май 21
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар max.ru/join/egenQ...