Уруглар ойнаар шөлдерге видеокамералар
Күрүне Думазының даргазының оралакчызы Борис Чернышов (ЛДПР) Россияның Тудуг яамызындан уруглар ойнаар шөлдерге видеокамералар салырын дилээн бижикти киирген. Яамының харыызы-биле алырга, видеохайгаарал системаларын болгаш дүрген дуза кыйгырарының 112 кнопкаларын чүгле уруглар ойнаар шөлдерге эвес, а парктарга, арга-арыг парктарынга, эриктерде хөй-ниити черлеринге база салырын саналдаан. Ол эгелээшкин Онза байдалдар яамызының болгаш Иштики херектер яамызының ниити деткимчезин алган.
«Россияның Тудуг яамызы бичии уругларга айыыл чок байдалды тургузарынче база ниитизи-биле хамаатыларның айыыл чок чоруун хандырарынче угланган хемчеглерни деткип турар. Ындыг хемчеглерниң күүселдезин чүгле ойнаар шөлдерже эвес, а арга-арыг парктарынга, чурттакчылыг девискээрлерге, хөй-ниити шөлдеринге база нептередир болза эки» – деп, яамының төлээлери харыылаан.
Видеохайгаарал камераларын болгаш аварийлиг кнопкаларны тургузары дээрге-ле чаагайжыдылга хемчеглериниң бирээзи эвес, а хамаатыларның айыыл чок чоруун хандырар хемчег-дир. Россияның Онза байдалдар яамызы «Айыыл чок хоорай» аппарат-программалыг комплексти сайзырадып, Тудуг яамызы-биле кады ажылдап болур.
Онза байдалдар яамызы «112» дүрген дуза кыйгырыг кнопкалары-биле ойнаар шөлдерни дериир дугайында саналды деткип турарын дыңнаткан. Иштики херектер яамызы база ол эгелээшкинни деткип, регионнар болгаш тус чер чагыргаларының бюджеттери-биле акшаландырып турар «Айыыл чок хоорай» комплекстиң хөгжүлдезиниң бир кезээ кылдыр ону боттандырарын саналдаан.
Өөреникчилерге чиигелделиг авиабилеттер
Күрүне Думазы дыштанылга үезинде школачыларга авиабилеттерни 50% чиигедирин кыйгырган. Амгы үеде ол деткимче чүгле 12 хар четпээн уругларга хамааржыр деп, Күрүне Думазының депутады Игорь Антропенко демдеглээн.
«Өг-бүлелерни болгаш өөреникчи ажы-төлдү деткиир дээш, бистиң чуртта шупту өөреникчилерге дыштанылгалар үезинде авиабилет садып алырынга немелде 50% чиигелдени бээр дугайында саналдаан бис» – деп, депутат чугаалаан. Россияның авиакомпаниялары иштики рейстерге чүгле 12 хар четпээн уругларга 50% чиигелдени көргүзүп турар.
2025 чылдың январьда ада-иези-биле ужуп турар 2 хардан 12 харга чедир уругларга 50% чиигелдени киирген. 2025 чылда Россияның авиакомпаниялары дөрт сая хире уругларны чиигелде-биле сөөртүп турган. 2026 чылдың март 1-ден эгелеп, иштики авиабилетке 50% чиигелдени чүгле ада-иези-биле эвес, а кандыг-даа улуг кижи-биле кады чоруур уругларга чаңгыс бронь-биле саткан таварылгада көргүзүп эгелээн.
1,7 сая бедик технологиялыг эмнээшкинни чоруткан
Чазак Даргазының оралакчызы Татьяна Голикованың дыңнатканы-биле алырга, 2025 чылда Россияга 1,7 сая бедик технологиялыг эмчи дузазын чедирген. Ону хөгжүдери онзагай черни ээлеп турар. Бо дугайында медээни ол Михаил Мишустинниң эрттирген хуралынга илеткээн. Чылдың-на бедик технологиялар-биле эмнээшкинни Ыяап-ла медицина камгаладылгазынче (ОМС) киирип турар. Ол арга аарып чоруур улуска эптиг байдалды тургузуп турар.
Россияда эң сураглыг хит
Юрий Шатуновтуң «Седая ночь» деп ырызы 2026 чылдың апрель – июнь айларында Россияда эң хөй улус дыңнап турар хиттер рейтингизиниң тиилекчизи болган. Ол «Комиссар» болгаш «Рок-острова» бөлүктерин ажып каапкан. Ооң дугайында ТАСС-ка хамааржыр «КИОН Музыканың» шинчилелдери бадыткап турар.
Шинчилелдер авторлары апрель 1-ден июнь 30-ге чедир эң хөй дыңнаан ырларны сайгарып көрген. Бирги черде Юрий Шатуновтуң «Седая ночь» деп ырызы болза, мөңгүн болгаш алдын медальдарга «Комиссар» бөлүүнүң «Королева снежная» болгаш «Ты уйдешь» деп ырлары төлептиг болган. Тергиин 5 ыры санынче «Рок-острованың» «Ничего не говори» болгаш «НЭНСИ»-ниң «Чистый лист» деп ырлары кирген. Ооң соондан «Божья коровканың» «Гранитный камушек», Юрий Шатуновтуң «Не бойся», «Любэниң» «А река течёт» деп ырлары чоруп олурар. Дараазында «Ласковый майның» «Белые розы» деп ырызы бар. Эң хөй дыңнап турар ырлар даңзызын Эд Изместьевтиң «Просто неземная» деп ырызы дуглаан.
55 хардан өрү назылыг дыңнакчылар Юрий Шатуновтуң «А лето цвета» деп ырызын эң хөй дыңнаан. 45 хардан 54 харга чедир хөгжүмге ынактар ол-ла ыраажының «Седая ночь» деп ырызынга ынак болган. «Комиссарның» «Корлева снежная» деп ырызын 35-44 харлыглар дыңнаарынга ынак болган. А 25-34 харлыг аныяктар 45-54 харлыгларга дөмей болуп, «Седая ночь» деп ырыга ынак. А 24 харга чедир аныяктар Лолитаның «Шпилькой-каблучком» деп ырызын хөй дыңнаан.
Студентилерге чаңгыс аай транспорт карталары
Күрүне Думазының депутады Сергей Миронов студентилерге чаңгыс аай транспорт карталарын киирерин саналдаан.
Оон аңгыда школачыларның хөй-ниити транспортунга өөредилге-даа, дыштанылга-даа үезинде чорууру халас болур ужурлуг деп «Чөптүг Россия» партияның даргазы чугаалаан. Бүгү чуртка колледж болгаш дээди өөредилге черлериниң студентилеринге хөй-ниити транспортунга чоруурунуң чаңгыс аай карталарын киирери чугула деп ол санап турар.
«Университет болгаш колледж студентилеринге чиигелделерни калбартырын саналдап турар бис. Хоорай болгаш хоорай чоогунда транспортка эвээш дизе 50% чиигелделиг чаңгыс аай транспорт карталарын киирерин саналдап турар бис» – деп, С. Миронов чугаалаан. Ындыг чиигелделер бүгү чуртка бүдүн чыл дургузунда турар ужурлуг деп ол немээн. Амгы үеде орук чиигелделерин регионнар тургузуп турар болгаш региондан дашкаар ажыглаттынмас дээрзин депутат демдеглээн. «Бо дээрге шын эвес чүүл-дүр: күрүне уругларны болгаш аныяктарны өөредилге үезинде деткиир ужурлуг» – деп, политик онзалап демдеглээн.
Оон ыңай школачыларга хөй-ниити транспорту халас болур ужурлуг, дыштанылгалар-даа үезинде олар халас чоруур ужурлуг деп Миронов санап турар. Ооң мурнунда «Чөптүг Россия» фракциязы маңаа хамаарыштыр төлевилелди кииргенин ол сагындырган. «Чайгы үеде уругларның чиигелделерин «үзе кезер» дээрге кончуг чүдек болгаш таарымча чок чорук-тур. Ылаңгыя дыка хөй өөреникчи уруг-дарыг хоорайга артып каар болгай, ол-ла хоорайга турар болгаш школа лагерьлеринче барып турар, чүге дизе ада-иезиниң оларны хоорайдан дашкаар азы далай кыдыынче дыштандырып чорудар харык-шинээ чок» – деп, парламентарий түңнээн.
Авиабилеттерни МАХ-тан садып ап болур
«Аэрофлот» авиабилеттерни МАХ-та чат-бот дамчыштыр баш бурунгаар чагыдып, садып ап болур кылдыр ажылды чоруткан. Пассажирлерге немелде дыңнадыгларны кылып, медээлерни база берип турар. Ооң дугайында мессенджерниң парлалга албаны дыңнаткан.
Москва биле Санкт-Петербург аразынга ужар рейстерниң билеттерин МАХ дамчыштыр садып ап болур. Оон аңгыда немелде чүък дээш төлевирни база чат дамчыштыр кылып болур.
Чат-бот дузазы-биле азырал дириг амытаннарынга олуттарны база аңгылап ап болур. Билет-биле холбашкан операцияларны кылып турар. Клиентиниң чөпшээрели-биле авиакомпанияның акцияларының, чиигелделиг программаларының дугайында медээлерни база чорудуп турар.
/ Н. КУУЛАР белеткээн.
Медээлер болгаш чуруктарны ТАСС-тан алган.
“Шын” №27 2026 чылдың июль 16
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn