Тываның Чазаа өртке удур тускай чурумну сентябрь 6-га чедир узаткан. Апрель 15-тен күш кирген чурумну чаңгыс эвес катап узатканын сагындыраал. ТР-ниң Арга-арыг болгаш бойдус яамызы чурттакчылыг черлер чоогунга арга-арыг өрттеринге удур камгалалды күштелдирип, улуг арга-арыг өрттерин болдурбазын айыткан шиитпирни узаткан.
Тускай чурум үезинде арга-арыгга хамаатыларның болгаш автотранспорт кирери кызыгаарлыг. Барыын-Хемчик, Каа-Хем, Кызыл, Таңды, Тес-Хем, Тожу, Туран, Чадаана, Шагаан-Арыг арга-арыг ажыл-агыйларынга ол хоруглар хамааржыр. Айыттынган арга-арыг ажыл-агыйларының девискээринде арга-арыгже чүгле республиканың Арга-арыг яамызының тускай чөпшээрели-биле кирер.
Тускай чурум үезинде Арга-арыгга база ол чоок-кавы девискээрлерге одаг кыпсыры, кургаг оът-сиген, бок, бажың боктарын өрттедири, айыткан черлерден аңгыда черлерге эът ыштап чиири, өжүрбээн сереңги, таакпы артыы болгаш шилдер октаары, өрттениичел материалдар арттырары база хоруглуг. Өртке удур айыыл чок чоруктуң тускай чурумун хажытканы дээш, 10 муңдан 800 муң рубль чедир торгаалдарны онаар.
ТР-ниң Арга-арыг яамызы арга-арыг камгалалынга ол кызыгаарлаашкыннар болгаш шыңгыы негелделер бүрүнү-биле чөптүг деп санап турар. 2025 чылда өрт сезонунда республикага 179 арга-арыг өрттери болган болза, 2026 чылдың эгезинден бээр 71 өрт демдеглеттинген. Эрткен чылын 18,4 муң га турганындан бо хүнде 5,5 га чедир өрттенген черлер шөлү база эвээжээн. Өрт сезону төнгүжеге, арга-арыгга тускай чурумну уламчылаар.
Тываның ниити девискээриниң чартыын арга-арыг ээлеп турар болгаш, ооң экономиказынга, экологиязынга, социал хандырылгазынга үнелиг курлавырларның бирээзи болур. Республиканың арга-арыг фондузунуң ниити шөлү 11 млн ажыг га, ооң 3 млн ажыг гектарында пөштер үнген.
Бистиң корр.
Ада ТЮЛЮШТУҢ тырттырган чуруу.
«Шын» №32 2026 чылдың август 20
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn