АВЫРАЛДЫГ АЯҢГАТЫМ
Тос чүзүн малы чаптаан
Тоолзуг оран мээң черим,
Каас-чараш чурумалдыг
Кайгамчыктыг Аяңгатым.
Кадарчының өткүт ыры
Хаяларда чаңгыланган,
Аян ырга алгап ханмас
Авыралдыг Аяңгатым.
Ырак черге чораанымда,
Ыры-шүлүүм аялгазы,
Каяа-даа барганымда,
Кады чоруур хүнчүгежим.
Төрээн черге чүрээм тудуш,
Төлү меңээ эргелелдиг,
Мактап ханмас ынак чуртум
Магаданчыг Аяңгатым.
/ Хүрең ДОҢГАК,
Аяңгаты школазы.
ТОС-ТОСТУҢ СООГУНДА
(Баштак аян-биле)
Тос-тостуң соогунда
Холум-будум бөле баскаш,
Хыраалыг соок эртерин манап,
Хырын каастап олурган мен.
Одаар хөмүр, ыяшты-даа
Оолдарым киирип каар...
Ожук-пажым каңгырадып
Орарымга, хүн-даа эртер.
Кежээ дүжер – чүнү канчаар?
Телефонну кыпсып алгаш,
Карак-кулаам шылагыже
Кайгап-кайгап, удуп каар мен.
Оттуп келгеш, телевизорда
Онза-солун чүү бар дээш,
Каналдарны солуй базар...
Карактар-ла шокараңнаар.
Тос-тостуң соогун мен
Бораланып эрттиргештиң,
Чылыг частың кээрин манап,
Чындырары берген ор мен.
/ Зинаида МОҢГУШ.
Солчур.
КЫРГАН-АВАМ
Аккыр баштыг кырган-авам аалынга
Ажыл-ижи кезээде-ле чайы-ла чок.
Ааржы чадып, божа-хойтпаан аайлавышаан,
Алгыларын ууштап каап орар чүве.
Өгге келген аалчыны дөрже чалааш,
Үлгүүрүнден аъжы-чемин уштуп салгаш,
Шаажаңга сүттүг шайын кудуп сөңнээш,
Шааладыр хөөреп каап орар кижи.
Угаадыглыг чугаа-домаа топтуу аажок,
Уйнуктарын чагывышаан, сургап орар.
Сөглээн сөзү эртинеден үнемчелиин
Сөөлүнде орайтадыр билип чор мен.
Төрээн черим делгемнерин эргий көрүп,
Төөгүже хая көрнүп сактып ора,
Чаштарымны эргеледип чассытпышаан,
Чагыгларың дамчыдарын бодап ор мен.
Кырган-авам кажан шагда аравыстан
Кызыл-дустап, ырак оран аъттанган бол,
Кызымааңны дөзеп алгаш, эрес диртип,
Кылыр ишке торулбайн чурттап чор мен.
/ Бугалдай ООРЖАК.
* * *
Чажывыстан өскүс арткан
Чаптанчыг чаш уругларын
Авам күжүр чааскаан-на
Аадып-чайгап өстүрүп каан.
Акым өзүп, шору эр бооп,
Ававыска дузалажып,
Ада кижи орнун солуп,
Аар ишти кылып келди.
Арбай-тараа соктап, хооруп
Арга кирип, ыяш чүктеп,
Ажылдарның кандыызын-даа
Аарзынмайн кылып чорду.
Акым черле онза кижи:
Алгаар сөстер безин ховар.
* * *
Эртем-билиг далайынче
Эге базым, оруум изээн,
Экини-ле чагып сургаан
Эргим ынак башкыларым!
Үжүглелдиң арынындан
Үжүк танып өөреткен,
Ишчи, бөдүүн аажы-чаңныг,
Ием ышкаш башкыларым!
Өөредилге, ажыл-ишче,
Өөрүшкүже чүглендирген,
Амыдырал эжиин ашкан
Авыралдыг башкыларым!
ЭШТЕРИМГЕ
Алды чылдың дургузунда
өөренгештиң,
Аралажып билчип алган эжим-өөрүм
Амыдырал, ажыл-хожул аайы-биле
Аңгы-аңгы булуңнарда чурттап чор бис.
Аравысты кадыр сыннар, бедик даглар,
Аай-дедир узун, төнмес орук-чирик,
Карак четпес хову, шөлдер дуглаза-даа,
Харылзажып чоруурувус өөрүнчүг-дүр.
Байырланчыг: “Четтирдим”— деп шак бо хүнде
Байыр сөңнеп, шуптуңарны куспактадым!
Аас-кежик, өөрүшкү, каткы-хөг-даа
Аалыңарны ойбас болзун, эжим-өөрүм!
/ Чочагай ДОМБААНАЙ.
“Шын” №9 2026 чылдың март 12