Екатерина ТАНОВА, ССРЭ-ниң Чогаалчылар эвилелиниң кежигүнү.
САКТЫЫШКЫН
Чанар куштар дистингеш,
Кыштан дезип чорупту.
Чарлыышкынның ырызы
Кыңгырт кындыр куттулду.
Күскү хоорзун кырында
Салгын-сырын самнап тур.
Күзээн эжим ыракта,
Сагыжымдан үнмейн-дир.
Чаагай дүжүт ажаар дээш,
Чай чок бачым турган бис.
Ынакшылды хөөрежир
Ындыг үе тыппаан бис.
Ижин дооскаш, сургуул оол
Институтче чорупкан.
Күжүрүмнүң чаңгыс-ла
Хүлүмзүрүү артып-тыр.
Чанган куштар чуртунче
Чазын катап ужуп кээр.
Сагыжымдан ыравас
Сарыым катап келир бе?
1962 ч.
АНАЙ-ХААК
Даңгаар эртен хөглүг салгын
Ажык шөлче далажыр.
Дамырактың эриин каастаан
Анай-хаактар саглаш дээр.
Уян-чассыг таалалга
Угаан-бодал туттурар.
Часкы үе девиин алган
Чалыы чүрек шимирт дээр.
Аткан даңга уткуй үнүп,
Анай-хаакты болчап кааш,
Ырак-узак оран кезип,
Ынак черден үнер мен.
Изим чуруп эртер оруум
Амыр эвес, берге бол,
Изиг чүрээм ханызындан
Анай-хаагым ыравас.
Өскен черим анай-хаагы
Өөрүшкүмнүң оду сен.
Эргимимге ынакшылым
Эгезин сен салган сен.
Часкы шагның хүлүмзүрүү
Чалыы шаамның чажыды –
Анай-хаагым, анай-хаагым,
Аксым кежиин үлежиил.
Владимир СЕРЕН-ООЛ, ССРЭ-ниң Чогаалчылар эвилелиниң кежигүнү.
КИЖИ ХӨҢНҮ
Өөрүнчүг медээ сөстү
эккээр боор дээш,
Өрге манаан сары ышкаш
манап ордум.
Кежээликтей чедип келгеш,
сөглээн сөзүң
Кестик-биле шанчывыткан
ышкаш болду.
Кижи хөңнү – уян-чымчак,
кудараачал,
Хилиң, торгу оон безин
кадыг ышкаш.
Дүрген соккан чүрээм күжүр
даажын дыңна:
Дүвүрээзин дүңгүрүн хап
турганзыг-дыр.
Кады чурттап өскен эжим
эндээни-даа,
Кайда-чүде – өске черде
өлүм-чидим,
Үер, хаттың, черниң
шимчээн уржуктарын
Үргүлчү-ле сеткилге чоок
хүлээп аар мен.
Өртемчейниң албатызы
болганымда –
Өске кижи ажыг-шүжүү бодумнуу дег.
МӨҢГҮН ХЫРАА
Хүрең-кызыл шырайлар-даа
сагындырар
Күзүрүмүн түлеп каапкан
кезек дүк шет
Мөңгүн хыраа – чайыр-биле
шыптыныпкан,
Бөгүн дораан кудазы боор
кыстар дег тур.
Кара талдың шыргай үнген
чиирбейи дег
Карактарың хаажылаан кирбиктерде
Кышкы сооктуң хуулгаазын чурукчузу
Кылаңнашкан нарын хээлер
сиилбивитти.
Идегелдиг ынакшылга төлептииңни
Ижин-кара чогу-биле сөглеп турдуң.
Чалбырааштыг чылыг сөстер
чалынындан
Сарыым каастаан аккыр
хыраа эрип туржук.
Мөңгүн хыраа, чараш-даа бол,
кеди чок-тур,
Мөңге часка ынакшылды
деңнеп артайн.
Александр ДАРЖАЙ,
Тываның улустуң чогаалчызы.
ШАК ОЛ МЕН МЕН
Дүн дег кара сырый башта
хыраа дүшкен,
Дүвүрел чок, даянгыыштыг
кырган кижи
Кызыл-даван маңнап өскен
черин эргип,
Кызыл-хүнде чанып келир:
шак ол мен мен.
Телер безин дуруглай бээр
хаяларже
Тура дүшпейн, халбактанып
үнүп чораан
Эрес-шоваа бичии оолду
кырган кижи
Эргелелдиг сактып орар:
шак ол мен мен.
Шугум ышкаш кудумчуда бүрүлерин
Шулураткан теректерни
олуртканын,
Даңзазынга таакпы тип,
кырган кижи
Таалал-биле сактып орар:
шак ол мен мен.
Маадырлыг дидим чорук
кылбаан-даа бол,
Хайыралыг Төрээн чурт дээш,
төрел чон дээш
Халас ытпаан чуртталгазын
кырган кижи
Маажым бодап, сагынгылаар:
шак ол мен мен.
Чурттуң каазын чарашсынып
кайгап ора,
Чуртталганың төнчү чогун
херечилээн
Төлүнүң чаш хензиг оглун
кырган кижи
Дөңмээн орта олуртуптар:
шак ол мен мен.