| Бүгү-делегейниң IV буддийжи шуулганга уткуштур |
(Болган таварылга)
— Өөренип чоруруум ол, ачай!
— Өөренип деп чүңүл? Мал-маганың, аал-коданың кым ээлээр чүвел?
— Албыстап олурба сен! Чаш оглуңга чүнү чугаалап олурар кижи сен! — деп, кырган-авам даңзазын соруп орар чүве ийин.
Ачам ашак бодангаш:
— Берге өйде чонундан, эш-өөрүнден туттунар, оглум.
Ачам ашак чүнү бодап чораанын ам чаа билип олурар мен. Кайгамчык угаанныг ашак — ачам школазын назыда сактып алган мен. Ол оюнга, ажылга, амыдыралга, чугаага-даа чүвениң ындын бодап кылыр.
Ачам дыштанылгада келиримге, аар аараан чыдар:
— Оглум! Доозупкаш, мурнуу-барыын чүкче ажылдап чоруур сен…
Эрги сан. Чаа сан. Чүк. Лама эртемин утказын-даа билбес үем. Ачам бурган чугаазын билбезимзе-даа: «Чаа, ачай» — дээш, ол-ла дораан уттупкан мен.
1979 чылдың чайынында Красноярск хоорайга эмчи институдунуң ниити чуртталга бажыңынга, өрээлимге олурумда, ачам чагаазы келди.
«… Ырак черде кижи кыйгырбас силер дээн, ачавыс мөчүй бээди, ажаап кагдывыс… ыглап-сыктай бээдиң сен…
… Арыг иштинде кара сугже салыптыңар дээн хола бурганныг болду. Салыптарымга-ла, кылаш дээш, чиде берди…»
Ачам Үстүү-Хүрээниң кечил ламазы чораанын кымга-даа чугаалаваан болган. Репрессиядан дезип, ном-судур, херекселдерин хаялыг дагда хөөп шыгжаан кижи болган. Сугже салган Цонкапа бурган — ачамның бурганын 2018 чылда музейге болган коллекционерлер чыыжынга Минусинскиден орус садып олур. Тос муң акша деп.
Ыглаптар часкан мен. Хамыраамга тос муң акша чораан, шуптузунга үен-даян чүвелер садып алган болдум. Ам канчаар, уруумче долгааш, саттырып алдым.
… Ыраккы 1986 чылда институт дооскан соонда, кым, каяа ажылдаарыл деп хуваашкын болган. Оочурумда кире бээримге, Сизых сайыт:
— Валерий Николаевич, у тебя выбора нет, поедешь главным врачом Саглы. На, читай! — дээш, саазын сунду. Чагаада ийи чүс ажыг кижи ат салган болду. «Күзүн биске практикалап турган аныяк эмчи Кууларны бисче ажылдадып чорударын диледивис…» деп бижээн.
Ол-даа канчаар, Саглы дээрге Шемиден мурнуу-барыын чүкте турар чаңгыс-ла эмнелгелиг чер ол. Ачамны, эргим ачамны… та чүү деп номун номчуп каан.
Кайгамчык ырадыр бодап билир кижи.
/ Айдар КУУЛАР.
16.01.2023.
Шын №30 2026 чылдың август 5
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn