1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

Ажы-төлге ынак - байыыр

Чаш кижиге бо чырык өр­темчейге төрүттүнгеш, авазының амданныг аа сүдүн амзап, эрге-чассыг болуп өзүп келири дег аас-кежик кайда боор. Ынчалза-даа чаш төлүн божуур бажыңга ойталап каапкаш, чоруй баар сагыш-сеткили «кадыг» ийи-чаңгыс аныяк иелерниң бары хомуданчыг. Оларның ажы-төлүнүң сеткили дөмей-ле «балыгланган» болур. Оглунче азы уруунче авазы кажан-бир-ле хүн эглип кээр ирги бе, «Авай, кажан келир сен?» деп, боду чугаа­ланып, бичии чаш соңгадан харап, авазының кээрин манап турар…

Кызылдың өскүстер болгаш ада-иезиниң хайгаа­ралы чок арткан уруг­лар бажыңының баа­зазынга 2016 чылдың сентябрь 26-дан эгелеп уруг азырап алыр күзелдиг ада-иелерге школа ажыттынган турган. Неделя дургузунда өөредилгени тус­кай тургустунган салбырның эргелекчизи Оксана Серембил, психолог, логопед башкылар, уруглар бажыңының эмчилери, ТР-ниң Өг-бүле болгаш уруг­лар херектериниң талазы-биле агентилелдиң ажылдакчылары школаның дыңнакчыларынга консультация, лекция, тренинг, диагностика хевирлеринге кичээл­дерни эрттирип, уруг­лар азырап алыр бетинде ада-иелерни өөредир эң-не чугула социал айтырыгны шиитпирлеп турары өөрүнчүг.

Уруг азырап алыры-биле күзелдиг ада-иелер школазынга 2016 чылдан 2019 чылдың март айга чедир ниитизи-биле 1261 дыңнакчы, 81 бөлүк өөренген. Өөредилгениң түңнелинде шынзылгаларны холга ап, улаштыр чурттап турар черлериниң аайы-биле кожуунда ажаап-те­жээлде килдистеринге олар документилерни чыып, кожуп, дараазында базымны кылыр.

А 2019 чылдың март-18-тен 22-ге чедир Кызылдың уруг­лар бажыңының чанында уруг азырап алыр күзелдиг дидим чүректиг, буянныг сагыш-сеткилдиг ада-иелер бо школада өөренип, Бай-Тайгадан, Чөөн-Хемчик, Сүт-Хөл, Кызыл кожуун­дан, Улуг-Хемден, Кызыл хоорайдан шупту 13 ада-ие чыглып келдивис. Неделя дургузунда билиглер-биле чепсегленип, назы-четпээннерге хамаа­рышкан хоойлу-дүрүмнү, психологтуг, педагогиктиг угланыышкыннарны билип, шиңгээдип алдывыс.

Амгы үеде Кызылдың уруг­лар бажыңының директору албан-дужаалда Альбина Хомушку ажылдап турар. Мында 12 кижизидикчи башкы, оларның аразында дефектолог, логопед, психолог, со­циал педагог болгаш хөгжүм башкылары бар. Эмчилер, техниктиг ажылчыннардан тургус­тунган найыралдыг, демниг коллектив сагыш-сеткили «балыгланган» бичии чаштарны эмнээр уяда, буянныг ажыл-ижин кылып турар. Мында 3-тен 7 харга чедир 21 өскүс болгаш ада-иезиниң хайгааралы чок арткан уруглар бар. Оларга бистиң бөлүүвүс амданныг аъш-чем садып алгаш, аалдап четтивис. Арын-шырайы чазык чараш, ал-боттары чугаакыр чаштар бистерге солун концертти көргүскеннер. «Өскүзүнден өлбес» деп үлегер домакта ханы утка-ла бар. Бо ажы-төл келир үеде төрээн Тывавыстың төлептиг хамаатылары болур дээрзинге бүзүрээр мен.

Уруглар азырап алыр кү­зелдиг ада-иелерни, бис­терни, өөредип каан школаның чогаадыкчы коллективинге, ооң эргелекчизи Оксана Серембилге, эрткен 2018 чылда Респуб­лика болгаш Россия чергелиг мөөрейлерниң тии­лекчизи «Эң-не тергиин психолог башкы» деп аттың эдилек­чизи А.Н. Сва­неекке, логопед-башкы С.К. Сүге-Маадырга, дээди категорияның башкылары Л.Ч. Монгушка, А.А. Чебодаевага ажыл-ижинге  чедиишкиннерни, өг-бүлезинге аас-кежикти, каң дег кадыкшылды күзедим. Орууңар ак, чорууңар бүдүнгүр, сүлдеңер бедик-ле чорзунам! деп йөрээп артым.

Көк-оол Салчак,

ТР-ниң Чогаалчылар эвилелиниң кежигүнү.

Бай-Тайганың  Тээли суур.

 

Рубрика: 

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.