1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

БЕЖЕН ЧЫЛДЫ УРАН ЧҮҮЛГЕ...

Самагалдай суурнуң төвүнде улуг эвес, шаандагы бажың бар. Ооң чанынга чоокшулай бээрге, янзы-бүрү хөгжүм үнү дыңналыр, даштында хөй-ле бичии уруглар чыылган, үнген-кирген турарын кижи эскерер. Ол дээрге уругларның уран чүүл школазы-дыр.
Бо хүннерде 50 харлап турар школаның төөгүзү мынчаар эгелээн. 1966  чылда  Самагалдайга уругларның ыры-хөгжүм школазы ажыттынган (соонда уран чүүл школазы кылдыр эде адаан). Ол школага баштайгы ажыттынган баян болгаш  фортепиано салбырларынга 50 хире салым-чаяанныг уруглар улуг  сонуургал-биле өөренип, уран чүүлдүң кайгамчык чараш болгаш  солун  делегейинче «шымнып» киргеннер.
1950 ажыг чылдарда Самагал­дайның ниити билиг школазынга   сумулардан өөренип келген сургуулдар чурттаар интернат турган. Интернатка ыры-хөгжүм школазын ажыдарда ол оран-саваны чаартып, септээр улуг ажыл негеттинип келген. Школаның баштайгы директору Авый-оол Дадарович Симчит ажылды билдилиг удуртуп, септелге ажылдарын доостургаш, Кызылдың уран чүүл  училищезиниң доозукчузу Анна Наган-ооловна Чооду-биле кады  школаның эң-не бирги башкылары бооп ажылдап эгелээн­нер. Ол-ла  чылдың күзүнүнде Чыргаланды школазынга тыва дыл башкылап турган  Каң-оол Далай-оолович Баазан-оолду баян салбырын башкылаары-биле  чалап эккелген.
1966 чылдан бо үеге чедир уран чүүл школазын 1000 ажыг өөреникчи дооскан. Ук школаның баян салбырынга талантылыг, чон ортузунга ады алгаан дыка хөй башкылар ажылдаан. Ат-сураглыг композиторлар, Тыва Республиканың культуразының алдарлыг ажылдакчылары  дээш кымнарны чок дээр. Оларга композиторлар Солаан Базыр-оол, Каадыр-оол Бегзи, Владимир Хүлер-оол, Мерген-оол Нурзат, Николай Чамбал, Орлан-оол Хурагандай, Василий Донгак, Александр Ондар, Аяс Ламбын, Мерген Ламажап дээш оон-даа өскелер хамааржыр. Баян салбырының доозукчула­ры эртеминиң аайы-биле төрээн Тывазының  аңгы-аңгы булуңнарында ажылдап, чурттап чоруурлар. Василий Шулуу-Маадыр, Василий Хунай-оол — өртчүлер, Сергей Дамчан — кайгамчык уран талантылыг культура ажылдакчызы, Долаана Седи — башкы, Зинаида Чарбуу — бухгалтер, Евгений Допуй — ТР-ниң культуразының алдарлыг ажылдакчызы.
Уланчызн 2016 чылдың ноябрь 10-да үнген №130 "Шын" солундан номчуңар.
Алдынай СОЯН.
Фото-чурукту школаның архивинден алган.

 

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.