1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

БОДУНГА ЫНАНГАНЫ КЕДИЛИГ

Чүгле бистиң Тывада эвес, бүдүн Россияда-даа пенсия дугайты эң чидиг социал айтырыгларның бирээзи болуп турар. Чыл төнер чоокшулап орда-ла, пенсионерлер-даа, пенсия назыны четпээн аныяктар-даа келир чылда пенсияга өзүлде, немелде кайы хире болур ирги деп-ле, ону хөлчок дыңнаалап каап турар болдур ийин. Чүге аныяктар ону сонуургап турарыл дээрге, ол-даа билдингир: оларның хөй кезии пенсионер ада-иезиниң, кырган-ача-аваларының эвээш-биче пенсия акшазындан каш-даа болза, «чүве» чаштап кээрин бодаарлар. Ылаңгыя ажыл-агый тып чадап каан аныяктар улуг улузунче көрүнмейн, ам канчаа­рыл? Кым оларга дузалажырыл?
Тывалар пенсия үнген хүннерни «пенсопраздник» (пенсия байырлалы) деп адап турарлар. Айда бир чырыткылыг үе ол хевирлиг. Ынчангаш «пенсияны январь 1-ден эгелеп өстүрер» дээн медээни телевизордан дыңнааш-ла, таныы­рым пенсионер үе-чергелерим Пенсия фондузунга ажылдап турганымны билир болгаш, «черле кайы хире өзер ирги, сен-не билип, бижип шыдаар боор сен» деп дилээрлер. А РПФ-тиң Тывада салбыры массалыг информация чепсектеринде үнүп турар медээлерден өске, тодаргай дыңнадыг кылып шыдавас. Ынчанмайн канчаар, амдыызында баш удур медеглелдер, планнар, даап бодааш­кыннардан өске, тодаргай документ хүлээп алдынмаан болгай.
Ам дээрезинде Россияның саң-хөө сайыды Антон Силуановтуң медеглелинден өске, шынап-ла, тодаргай чүү-даа билдинмес. Улуг сайыттың мындаа Күрүне Думазынга чугаалааны-биле алырга, пенсияны бир ай бурунгаар, январь 1-ден индексастап өстүрери көрдүнүп турар байдалдыг. Ооң мурнунда чаңчыкканы-биле февраль 1-ден өстүрүп турган ышкажыгай. А индексация каш хуу болурун кым чиге чугаалап диттигер боор. Ол бүдүн чуртта инфляция азы бөдүүнү-биле чугаалаарга, өртектер өзүлдези кайы хире «өрү шурап» турарындан кол хамааржыр. Сайыт Силуанов бо чылын инфляция 3,2 хуудан 3,7 хуунуң деңнелинде чоруп турар деп медеглээн. Россияның күш-ажыл сайыды Максим Топилин пенсияны инфляциядан бичии көвейтир өстүрүп берзе эки деп бодалдыг. Ынчап келирге ажылдавайн турар пенсионерлерниң пенсиязы 3,8 хуу, харын-даа 4 хуу чедир өзүп болур-дур деп даап бодаардан башка, маңаа оон өске чүү дептер ийик мен.
А ажылдап турар пенсионерлер 2018 чылда база индексация дугайында идегеп бодаан херээ чок. Россияның Чазаа ону 2016 чылдан-на ынчаар шиитпирлеп алганын билир-ле болгай бис. Ам база ындыг болур. Чон чеже-даа хомудаарга, айтырыг ол-ла байдалында хевээр. Чуртта акша-хөреңги чедишпес, кризис үезинде анаа хамаатылар бис ону канчаптар деп бис?
Тываның чурттакчылары харын-даа беш чыл эрте пенсиялаар аргалыг болганы-биле чүгээр. Ол эвес болза, дыка-ла бергедээр чон ыйнаан бис. Ылаңгыя көдээ суурларда ажыл-агый бар эвес. Ажыл чок кижилер бажын ажыг. Чүгле боттарының күжүнге идегээрден башка. Мал-маган өстүрер, тараа, картошка, ногаа аймаа тарыыр, ону дузап белеткээр,­ дузалал ажыл-агый чорудар. Чүгле чаңгыс пенсия манап олурар болза, ат болур бис. Кымга-даа амыдыраар арга херек. Кажан-даа кижи чүгле бодунуң күжүнге ынанганы дээре боор ийин.
Надежда ЭРГЕП.

Рубрика: 

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.