1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ДИЗАЙНЕР, ЮВЕЛИР, ПАРИКМАХЕР - АЙ-ДАШ

Мода, чараш чүүл со­нуур­гаарларга аныяк дизайнерлер, ус-шевер даараныкчылар сөөлгү үеде даараан, чогааткан ажылдарының көрүлдезин удаа-дараа эрттирип турар апарган. 
Ол чүнү көргүзүп турарыл дээрге, тыва дизайнерлерниң саны көвүдеп, Тывада мода уран чүүлүнүң сайзырап турары-дыр. Тываның дизайнерлер эвилели тургустунгаш, 3 чыл болган. Эвилелдиң кежигүннеринде тывынгыр, ус-шевер салым-чаяанныг, бурунгаар көрүштүг аныяктарның көвүдеп турары онзагай. Чүгле Тывада эвес, Россияда безин ат-сураа билдингир апарган аныяк дизайнер Аржаана Доспанны чүге адап болбазыл? Ол ышкаш «Урянхай» мода агентилелиниң удуртукчузу Юлия Хирбээниң ажылдары чыл санында эртип турар «Арт-стиль» мода көрүлделеринде улуг үнелелди ап турар. Ооң коллекциялары өскелерден ылгалып, езулуг профессионал деңнелде келген деп болур.   
Чоокта чаа «Тет-а-тет» би­чии театрга чиик үлетпүр ажыл­­дакчыларының хүнүнге турас­каат­кан мода көргүзүүн эрттирген. Аңаа 10 дизайнер киришкен. Оларның аразында арга-дуржулгалыг ус-шевер даараныкчылар-даа, чаа эгелеп турар аныяктар-даа бар. Ол көрүлдеге ус-шевер, даараныр, чогаадыкчы салым-чаяанныг Ай-Даш Саттың ажылдарын улуг сонуургал-биле көрдүвүс. Киржикчилер аразында чаңгыс-ла эр дизайнер боорда, ооң чогаадып даараан кежээки платьелери бир тускай, онзагай чараш болду. Ынчангаш аныяк дизайнерни сонуургааш, ооң-биле ужурашкаш, чугаалажып таныштым.
Ай-Даш даараныр, шевер, танцылап-самнаар чогаадыкчы кижи болгаш ындыг бе, аажы-чаңы, чугаазы чымчак, уян, ээл­дек-эвилең, арын-шыра­йы шевергин, чазык-чаагай кижи болду. Ол Кызылдың уран чүүл колледжиниң хореография салбырының бо чылгы доозукчузу. Хөй ажы-төлдүг өг-бүлениң хеймери, 7-ги оглу, Ай-Даштың даараныр, чогаадыр салым-чаяа­ны авазындан дамчаан. Кыс уругларының школа дооскан кежээлеринге кедер платьелерин авазы боду даарап бээр турган. Авазының кымга-даа дээспес даараныр машиназынга Ай-Даш баштайгы ажылдарын даарап эгелээн. 8 класска школазының (Чөөн-Хемчиктиң Хайыракан ортумак школазы) юбилейинде эге класс өөреникчилериниң концертке кедер национал хевин башкылары-биле кады даа­раанын ол утпас. Дараазында бодунга торгу-биле додарлаан, ооргазында аппликациялыг, онзагай чараш чеңи-чок даарап алган. Ооң ол чеңи-чогун бүгү школа сонуургаан! «Биске база даарап берем» деп дилээр-даа, "төлээр бис"-даа деп ээрежирлер бар. Түңнелинде 5 кижи шак-ла ындыг онзагай чараш чеңи-чоктарлыг болган.
Бир-ле катап хары угда 4 чеңи-чок даараар ужурга ол таварышкан. Ай-Дашты чаңгыс чер-чурттуглары даараныр деп билир болгаш, даарта 4 шакта болур куда-дойга херек чеңи-чоктар даарап бээрин дилээн. Ажыл кидин түлүк чоруп турда, суурнуң чырыы өшкен. Ай-Даштың даараныр машиназы электри-биле ажылдаар болгай. Даартазында 11 шакта электри кыварга-ла, даарангаш, ажылын үезинде доозупкан. Чагыг берген кижилери бичии даараныр оолду кедергей-ле шаңнап-мактаан. Ай-Даш биче сеткилдиг болгаш, ону сактып келгеш-ле, арны кызып, ыяды бээр.
Ай-Даштың даараныр тускай эртеми чок. Бойдустан чаяалгазында бе, шудургу, кызымаанда бе, ооң кылган, даараан ажылдары дыка шынарлыг. Ажылдарын доозазын эгезинден төнчүзүнге чедир боду чогаадыр, боду даа­раар.
Уран чүүл колледжиниң «Азас» бөлүү-биле Красноярск, Кемерово, Сочи хоорайларга Бүгү-российжи мөөрейлерге киржип, эки түңнелдерни колледжинге эккеп турган. Ооң чо­гаадып даараан платьелерин кеткен «Даңгына», «Мисс» мөөрейлериниң киржикчилери чаңгыс курсчулары шаңналдыг черлерже-даа кирип турган. Студентилер аразынга эрткен «Даңгына-2017»-ниң дээ­ди шаңналын алган Айрана Монгуштуң платьелерин Ай-Даш даараан. Ол чүгле платьелер даараар эвес, каасталгалар, кыстарга янзы-бүрү кежээки прическалар кылырынга база ынак. Бархат пөске суг-чинчилер дизип даараан дугаларын (ободок) көөрге, дыка шевергин, чараш, садыгларда каасталгалардан дудак чок. Ынчап кээрге, Ай-Даш чүгле профессионал хореограф эвес, кутюрье, дизайнер, парикмахер, ювелир-даа бооп болур.
«Мурнуңда кандыг сорулгалар салып алган сен, Ай-Даш?» — деп айтырыгга, ол өөредилгезин уламчылаар, хореография талазынче азы дизайнер эртем чедип алыр бе деп боданып турар.
Аныяктарның бот-идеп­ке­йи­ниң чылында чогаадыкчы, идеп­кейлиг, бурунгаар көрүштүг аныяктарга күрүне деткимчезин көргүзер дээн болгай. Ынчангаш Ай-Даш тура дүшпейн, уран чүүл азы дизайн талазы-биле дээди эртемни чедип алгаш, чаа-чаа чогаадыкчы идеяларны тып, чогаадып, тыва уран чүүл, мода индустриязының сайзыралынга үлүг-хуузун киириштирер боор деп идегеп каалы.
Алдынай СОЯН.
Даш-оол МОНГУШТУҢ
 тырттырган чуруу.

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.