1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

КЫМ-ДАА, ЧҮҮ-ДАА УТТУНДУРБААН...

Май 8. 11 шак. Тиилелге шөлү.  Май 9 байырлалының бир онзагай хемчеглериниң бирээзи – Кызылдың Тиилелге шөлүнде  «Кым-даа, чүү-даа уттундурбаан» деп тураскаалга чечек салырының езулалы. Аңаа Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол баштаан Ада-чурттуң Улуг дайынының болгаш тылдың киржикчилери хоо­чуннар, оларның ажы-төлү болгаш хоорайның чурттакчылары дайын шөлүнге чок болган эш-өөрүн, ада-өгбелерин сактып, мөгейиг кылыры-биле чыглып келгеннер. 
Тураскаалды долгандыр чыылган хөй чоннуң мурнунда хүндүлүг олуттарда Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчилери болгаш тылдың ажыл-ишчи хоочуннары саа­дапканнар. Чечек салырының езулалының башкарыкчылары Мерген Түлүш, Наталья Морякова амгы үеде бистиң аравыста арткан Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчилеринге болгаш тылдың ажыл-ишчи кижилеринге байыр чедирип, дайын шөлүнден ээп келбейн барган дайынчыларның чырык адынга мөңгежидип адаан өөредилге черлерин, кудумчуларны чыскаап адаан.
– Бүгү-ле тыва чонга четтиргеним иле­ре­дийн! Чылдың-на Тыва Чазак Ада-чурт­туң Улуг дайынының киржикчилеринге улуг кичээнгейни салып, чок болган да­йынчыларывыска мөгейигни кылып, оларны утпайн, сактып чорууру өөрүнчүг-дүр. Кажан бистиң бажыңнарывыска уруглар аалчы болуп келирге, дыка-ла өөрүнчүг чорду. Оларның-биле каткы-хөглүг ужуражылганың соонда, ам-даа хөй чылдарда чурттаан болза деп боданып, кижиниң бурунгаар көрүжү өскерлип, хей-аъды көдүрлү бээр. Ынчангаш бистиң салгалдарывыс бо хүн ышкаш чылыг, чырык ак-көк дээр адаанга тайбың чаагай чуртталганы кезээ мөңгеде чурттаар болзун деп күзевишаан, мында чыг­лып келген хоочуннар мурнундан Тиилелге хүнү-биле шуптуңарга байыр чедирип тур мен! – деп, бүзээлеткен Ленинградтың чурттакчызы Борис Подгорный чугаалады. Ооң соондан Тываның Чазааның болгаш Дээди Хуралының мурнундан Каң-оол Даваа сөс ап, чыылганнарга байыр чедирген.
Тиилелгениң 72 чыл болган оюн чон-биле кады Ада-чурттуң Улуг дайынының 12 киржикчилери, дайынга өөнүң ээзи чок болган 98 хоочуннар, тылдың 190 ажыл-ишчи кижилери, Көреяның дайын ажыл-чорудулгаларының 5 киржикчизи байырлап турарын хемчегниң башкарык­чылары чыылганнарга дыңнаткан. Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчилерин­ге тураскааткан «Кым-даа, чүү-даа уттундурбаан» деп тураскаалдың чанынга болуп эртер хемчеглерниң ыдык чаңчылы – кажыыдалдың минутазын база эрттирген. 
ТР-ниң шериг комиссары Юрий Марков чечектер салырының езулалын ажыттынган деп чарлаптарга, 55-ки тускай мото-адыгжы даг бригадазының шериглери, Кызыл хоорайның кадет школазының өөреникчилери, Тываның Чазак Баштыңы Шолбан Кара-оол биле Дээди Хуралдың депутаттары, Ада-чурттуң Улуг дайынының хоочуннары, инвалидтер, эрге-хоойлу ажылдакчылары болгаш өске-даа күзелдиг кижилер тураскаалдың мөңге одунуң мурнунга чечектерни болгаш боодал чечектерни салган. 
Чечек салырының езулалы доостурга, Кызылдың школаларының, Кадет шко­ла­зының өөреникчилери, ортумак болгаш дээ­ди өөредилге черлериниң сургуулдарының киржилгези-биле Тиилелгениң бичии парад чыскаалы болган. Чыскаал Тываның шериг комиссары Юрий Марковтуң командылалы болгаш Тываның үрер-хөгжүм оркестриниң үделгези-биле эрткен.
Сайсуу ДАРГЫН-ООЛ.

Рубрика: 

Санал-онал немээри

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.