1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

РЕДАКТОРЛАРГА ЧУГААЛАП БЕРГЕН

Москваже ээлчеглиг сургакчылаашкынының түңнелдериниң дугайында Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол Редакторлар клувунуң киржикчилеринге чугаалап берген.
Федералдыг удуртулга-биле ужуражылга үезинде рес­публика Баштыңы Шолбан Кара-оол күрүне программазынга дүүштүр мурнунда тудуп эгелээн объектилерге акшаландырыышкынны камгалап арттырарынга деткимчени алган. Ол ышкаш амгы үениң эң чугула социал инфраструктура төлевилелдеринге школаларны, чуртталга бажыңнарын, уруг­лар садтарын, эмнелгелерни киирер аргалыг болган. Москваже чоокта чаа ажылчын аян-чоруунуң ниити түңнелдериниң дугайында массалыг информа­цияның регион болгаш муни­ципалдыг чепсектериниң редак­торларының клувунуң хуралынга Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол дыңнаткан. 
2017 чылда күрүне программазынга республиканың киирип турар саналдарын колдуунда камгалап алган. Ам чүүл бүрүзү дээш туржур апаар, чүге дээр­ге федералдыг ведомство даңзызында бадылаттынган  чүүлдерге немештир Тывага тудар тудуглар хөй, федералдыг бюджеттиң на­рыыдап келгенинден инвестициялар дээш регионнар аразынга чижилге аажок чидиг апарган. Ол сорулганы чедип алыры-биле республиканың мурнуку планнарын федералдыг деңнелге бадыткаар херек.
Ол планнарда Кызыл хоорайда аэропорт комплекизин чаартыры, магистралдыг энергия дээр­бээн тургузарының дуга­йында Дмитрий Медведевтиң даалгазынга дүүштүр Кызыл хоо­райга үш подстанцияларны тудары, бедик вольтулуг шугумнуң Шушенск — Туран — Кызыл ийи­ги четкизин ажыглалга киирери, регионнуң улуг-улуг инвестиция төлевилелдериниң энергия хандырылгазынга электри энергиязын сайзырадырының схемазын ажылдап кылыры,  Тываның бичии болгаш чедери берге суур­ларынче харылзааның волокно-оптика шугумун шөйери, М-54 федералдыг автооруктуң регион участогунда угланыышкынын өскертири, Каа-Хем суурга спорт комплекизин, Кызыл хоорайга терапия корпузун, Чадаанага кожууннар аразының эмнелгезин, а ол ышкаш Тываның гуманитарлыг болгаш дузалал шинчилелдер институдунуң оран-савазын тудары кирип турар. Чазактың айтыышкынында кирген ол пунктуларның чам­дыызы күүсеттинген. 
Республиканың 13 бичии суурлары харылзааның волокно-оптика шугуму-биле хандыртынган, Кызыл хоорайның аэропортунда 180 метр ужу­дуушкун шөлүн чаартып кылган, бо чайын ам-даа 1200 метр черге чаартыр. М-54 оруктуң чаа маршруду эртер черни федералдыг авто­оруктарже дамчыдарының ажылы дооступ турар. Росавтоорук ол орукту чогуур категорияга чедирери-биле орук картын 2017 чылдан чаартып кылып эгелээр.
Чаа орукту дургаар хандырылга черлерин тудуп кылырын Тыва боду ол-ла үеде калбартыр. Бо чылдың майдан эгелеп Рос­кызыгаар-тудуг М-54 оруктуң Россия — Моол кызыгаарже кирери Хандагайты эрттирилге пунктузунда каайлы терминалын чаартып эгелээр. Ол доос­ту бээрге, ийи талалыг кызы­гаар оруун хөй талалыг кылдыр шилчидер арга республикага ажыттынар, ол оруктап чүгле Моолдуң болгаш Россияның хамаатылары болгаш юридиктиг черлериниң ажылдакчылары эртер эвес, өске чурттарның бе­зин чурттакчылары эртип болур апаар. 
Ооң-биле чергелештир РФ-тиң Чазааның бадылааны чамдык төлевилелдерниң күүселдези чедир акшаландырбайн турарындан ара доктаай берген. Чижээ, Каа-Хем суурнуң спорт комплекизиниң тудуу 2015 чылдан эгелеп турупкан, аңаа 400 млн. рубльди салган, ооң 100 ажыг миллионун Тыва бодунуң акшазындан киирген.  
«Москвага ужуражылгалар үезинде оода социал объектилерни акшаландырары эргежок чугула деп ыйыдып турдум. Акшаны салган-дыр, оран-саваны ажыглалга дужаары эргежок чугула, ону соңгаарладыры ажык чок. Бир эвес дооспайн туруп алыр болзувусса, ооң соон­да бүгү ажылды катап эгелээр апаар,­ демир-дес безин мөңге чытпас болгай. Көдүртүнген айтырыг бүрүзү дээш бадыткаар саннарны болгаш фактыларны холга туткаш, ону харыылаар яамыларга четкеш, Чазак Даргазы-биле чугаалашкан мен» — деп, Шолбан Кара-оол демдеглээн. Каа-Хем суурга спорт комплекизиниң тудуун уламчылаары-биле кады Кызыл хоорайда коммунал көвүрүгнүң озалдыг апарганының дугайында документилерни федералдыг албан черлериниң специалистериниң түңнелдери-биле РФ-тиң Чазаа­ның Даргазынче кииргенин Тываның Баштыңы аңаа немей дыңнаткан. Баш удур санааны-биле алырга, чаа көвүрүг тударынга 1,09 млрд. рубль түңнүг инвестициялар негеттинер. 
Республика эмнелгезиниң терапия салбырының чаа корпузун дериг-херексел-биле четчелээ­ринге деткимче көргүзериниң дугайында дилег­лиг чагааны РФ-тиң Чазак Даргазынче дамчыткан. Эрткен чылын Шолбан Кара-оол «Чаңгыс демниг Россияның» парламент фракциязының дет­кимчезиниң ачызында ооң ту­дуун доозарынга 444 млн. рубльди тускайладып алган. 2017 чылда ооң оран-савазы ажыглалга киреринге белен апаар, аңаа амгы үениң медицина дериг-херекселдерин салыр болгай. Аңаа 200 млн. хире рубль херек. 
Оон аңгыда көдээ черге школаларны болгаш уруглар садтарын тударынга Тывага дуза чедирериниң аргаларын база чугаалашкан. Уруглар садтарының айтырыы республикада бөдүүн эвес, чогуур федералдыг программалар болгаш акшаландырыышкыннар хагдынган. Ындыг турбуже, республика Баштыңы Тывага дузаны соксатпазын чедип алыр сорулгалыг. Регионга сөөлгү чылдарда уруглар төрүттүнер талазы-биле РФ-те эң мурнуку черде. Тываның чурттакчы чонунуң үштүң бир кезии 17 хар чедир назылыг болуп турар. 
Тываның Чазааның тус­кай шиитпирлээр база бир айты­рыы — 2017 чылда көдээ ажыл-агыйга федералдыг деткимчениң хемчээлиниң дуга­йында болуп турар. АҮК-түң чарыгдалдарын федерал­дыг бюджетте кызырганын­дан Тывага тускайлаар субси­дияларның хемчээлиниң кызырлып болурунуң айыылы бар деп Шолбан Кара-оол каразып турар. Ынчалза-даа мурнунда көрдүнген хемчээлди арттырарының дугайында айтырыгны РФ-тиң Көдээ ажыл-агый яамызында сайгарып турар. 
РФ-тиң Президентизиниң Ад­министрациязының удуртук­чузунуң оралакчызы Сергей Кириенко-биле чугаа база ажыктыг болганын Тываның Баштыңы дыңнаткан.
ТР-ниң албан езузунуң сайтызындан.

 

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.