1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

Кадык камгалалында

Школаларда күш-культура кичээлдерин экижидери-биле…

Сула шимчээшкин, күш-культура мергежилгелери, кылаштаары – ажыл кылып шыдаар арга-шинээн, кадыкшылын, бүрүн болгаш өөрүшкүлүг чуртталганы камгалап арттырып алырын күзээр кижи бүрүзүнүң хүн бүрүде амыдыралынче кирер ужурлуг.

КЫДАТТА КУШ ГРИВИ

Бо чылдың март төнчүзүнде «Кыдатка (Шанхай, Цзянсу, Аньхой, Чжэцзян, Хэнань) болгаш Пекин хоорайда чаа хевирниң куш гривинден улус чок болган» деп дүвүренчиг медээни массалыг информация чепсектери дамчыткан. Н7N9 деп вирустан 77 ажыг кижи аарааш, оларның аразындан 16 кижи чок болган. Албан езузунуң эвес медээлерден алырга, илереттинген H7N9 хевир грипп вирузунуң иштики белоктарын ылгап үндүрер дөстерлиг.

КАДЫКШЫЛ – АМЫДЫРАЛДА ЧУГУЛА ЧЕРДЕ

Бүгү-делегейниң кадыкшыл хүнүн делегейниң кадык камгалал организациязы 1948 чылдан эгелеп демдеглеп эгелээн. Амгы үеде ук организацияда ниитизи-биле 194 чурт кирген. Бо хүннү демдеглеп турарының кол сорулгазы—амыдыралда кадыкшыл чугула черни ээлеп турар дээрзин чонга сагындырары, ол ышкаш кадык камгалал албан черлерин чоннуң кадыын быжыктырар талазы-биле айтырыгларны шиитпирлээринче кыйгырып турары-дыр.

БОДАНЫР YЕ КЕЛГЕН ЭВЕС БЕ?

Массалыг информация чепсектеринде бо айтырыг эң-не кол, чугула черни ээлеп турар. Аныяк, хоочун, эр, херээжен-даа улустуң арага-дарыже сундугуп турарының чылдагаанын тодарадып, кандыг хемчеглер алза экил дээн айтырыгларны ниитилелде чидии-биле тургузуп турар.

«Семир» — «7 делегей»

Кызыл хоорайның «Восток» девискээринде «Семир» деп улуг үжүктер-биле бижип каан эмчи төвүн билбес кижи ховар боор. Бүгү республикадан чурттакчы чон кээп, ук төптүң ачы-дузазын көрүп, аарыгларының чылдагаанын тодарадып, хынадып ап турар. 

Шинчилелдерде – эм-дом шынарлыг аржааннар

Тываның девискээринде 70 аржаан болгаш хөлдерни чон эм-дом шынарлыг деп, аңаа чылдың-на чайын кирип турарлар.

ТЫВАНЫҢ АРЖААННАРЫ — ЭРТЕМ-ШИНЧИЛЕЛДЕ

Тываның агаар-бойдузунуң кол байлактарының бирээзи – аржааннар. Бо чылын Тываның аржааннарының эм-дом шынарын эртемденнер хынамчалыг шинчилеп көөр деп турар. «Yжен беш аржааннарны шинчилээри-биле чүс чээрби эмчилерни чорудар бис – деп, Интернетте бодунуң арнынга республиканың Баштыңы Шолбан Кара-оол дыңнаткан. – Томскиниң курортология институду-биле керээни чаргаш, аржааннарның эм-дом болгаш өске-даа шынарларын шинчилеп көөр херек. Кым, кайы аржаанга, канчаар эмненириниң дугайында эртемге үндезилээн тайылбырны бээр ужурлуг. Бир аржаанга кадыывысты экижидип, өске аржаанга баксырадып ап-даа турар чадавас бис».

ГРИПП ЧАВЫРЛЫП ЭГЕЛЭЭН

Чөөн-Хемчик, Барыын-Хемчик, Мөңгүн-Тайга, Сүт-Хөл, Чаа-Хөл, Тере-Хөл кожууннарда, Ак-Довурак хоорайда грипп аарыындан карантинни март 4-тен соксаткан. Бо муниципалдыг тургузугларда школа назыны четпээн уругларның 65 албан черлери болгаш 47 школалар ажылдап эгелээн. Вирустуг инфекциядан болгаш грипптен аараан кижилерниң, эң ылаңгыя бичии уругларның, санының ук девискээрлерде эвээжеп эгелээни-биле ында карантинни соксатканының чылдагааны болган, өске хоорай, суурларда грипп болгаш вирустуг инфекциядан кижилерниң аарып турар байдалын кичээңгейлиг хайгаарап турар деп Россияның хереглел хайгааралының Тыва Республикада эргелелиниң удуртукчузу Людмила Салчак дыңнаткан.

Билип алыры артык эвес дүрүмнер

Кышкы үеде бедик черлерже селгүүстээшкин  азы аян-чорукче үнер мурнунда харның турум байдалынга дорт салдарны чедирер: чылыг агаарның соонда хенертен соой бергенин ийикпе, азы күштүг хаттыг, салгын-сырынныг, чаъстыг азы чылыг, өл-шык агаарлыг хүн бе дээрзин эки билип алыңар. Агаарның чоокку хүннерде кандыг болурун ыяап-ла тодарадып алырын бодазыңарза, Кызыл хоорайда Тываның Гидрометеорология болгаш долгандыр хүрээлел мониторингизиниң талазы-биле республика төвүнүң 8-(394-22)2-92-91 телефону-биле харылзажып болур.

БИЛИП АЛЫРЫ АРТЫК ЭВЕС!

Сактып алыңар! Аныяк ие кезээде деткимче хереглээр, эң ылаңгыя ооң чаш төлү-биле чеде бээр өг-бүлезиниң хайгаарал, дузазы чугула.

КYШТЕЛДИРЕРИН НЕГЭЭН

Тывада вирустуг инфекция болгаш грипптен аарыырының байдалы нарыыдаан болгаш республиканың Чазааның шиит­пири-биле хөй кижи киржилгелиг хемчеглерни эрттирерин хораан.

Тывада эмчи палатазы

Февраль 21-де Орус культура төвүнге Тыва Республиканың Эмчи палатазын тургузарының талазы-биле хурал-чыыш болуп эрткен.

Буянныг хүлээлге

Кызылдың дүрген дуза чедирер станциязы

Бир катап кожаларымның бажыңынга херек аайы-биле чеде бердим. Бажыңның эр ээзиниң авазы суурдан чедип келген, өг-бү-лениң ажы-төлү кырган-авазын сонуургаан, үг леп алган турлар. Ынчан аажок изиг-халыын хүн болган. Хенертен кырган-ава: «Бажым, уругларым, карактарым караңгылай берди»-дээн соон да олурган сандайындан кээп ушту. Оглу «дүрген дуза» эмчилерин чалаптарга, олар удаваанда бо келдилер. Эмчилер кырганның хан базыышкынын шалыпкын хынап, бирги эмчи дузазын чедиргеш: «Эмнелгеже дарый аппарбас болза, хоржок-тур»-дээш, оглу, кернин олурткаш, кырганны аппарган.

Кадык төл — өг-бүлеге аас-кежик

Тыва Республиканың Баштыңы—Чазааның Даргазы Шолбан Кара-оолдуң 2012 чылдың декабрь 5-те Дээди Хуралга кылган Айыткалынга ТР-ниң Уругларның кадыкшылын эгидер төптү 2013 чылда ажыглалга албан киирерин чугулалап демдеглээн. Ук төптүң ажыттынарын республиканың ада-иелери четтикпейн манап турар дээрзин Чазак Даргазы чугаалаан.

 Шынап-ла, ук төптүң оран-савазы 2003 чылдан эгелеп  барык 10 чылдың дургузунда септелгеде турар. Тыва Рес публиканың Чазааның ап чоруткан хемчеглериниң түңнелинде ажыл дүргедеп, ам 2013 чылда төптүң ажыттынары бо. Ада-иелерге ол кайы хире улуг белек болуру билдингир. Ынчангаш амгы үеде бо талазы-биле ажыл-агыйның кандыг деңнелде чоруп турарын билип алыры-биле ТР-ниң Кадык камгалал болгаш социал хөгжүлде яамызының Ие-чаш камгалалының болгаш санаторий-курорт ажыл-херээниң эргелелиниң начальниги Эренмаа Алдын-ооловна Ондар-биле чугаалаштым.

Чогуур үезинде сегирип алды

Улуг назылыг хоочуннарның одуруунда чурттап чоруур бол­гаш тываларның амыдырал-чурт­талгазын, аажы-чаңын эскерип келдим. Социалистиг ниитилел тургузуунуң чылдарын эгезинден төнчүзүнге чедир чурттап эрттир­дим.

Страницы