1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

СОЦИАЛ УГЛАНЫЫШКЫННЫГ БЮДЖЕТ

2018 чылда болгаш 2019-2020 чылдарда планныг үеде Тыва Республиканың бюджединиң төлевилелин ажылдап кылырын Тыва­ның Чазаанда доозуп турар. Республиканың кол саң-хөө документизи кылдыр бадылаарынга чедир бюджет төлевилелин каш катап сайгарып көөр. Ол дээрге хөй-ниитиниң сайгарылгазы, Тыва Республиканың Дээ­ди Хуралының бюджет­ комитединге сайгарып көө­рү, парламентиге бюджет номчулгалары, 2018 чыл­да болгаш 2019-2020 чыл­дарда планныг үеде рес­публиканың бюджеди кылдыр бадылаары.
Тыва Республиканың Чазаа биле Дээди Хуралының каттышкан хуралынга республика бюджединиң төлевилелин октябрь 30-де чугаалажып көрген. Аңаа федералдыг органнарның бистиң республикада тургу­зуг­ларының, яамыларның бол­гаш ведомстволарның, улуг бүдүрүлгелерниң удуртук­чу­ла­ры, кожууннарның чагырык­чылары, кожууннарның төлээ­лекчилер хуралдарының дар­га­лары болгаш хөй-ниити ор­ганизацияларының төлээлери киришкен.
Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол: «Россияның болгаш Тываның 2018 чылда бюджеттерин тургузарынга негелделер дыка шыңгыы. Республика бюджедин тургузуп тура, төптен кээр акшаны канчаар чарыгдаарындан аңгыда, акша-хөреңгини боттарывыс канчаар ажылдап алырынче улуг кичээнгейни салыр ужурлуг бис. Федералдыг бюджеттиң инвестицияларын республикаже хаара тударының талазы-биле ажылдарны 2018 чылда уламчылаар бис. Тываның экономиказын хөгжүдеринге идиг­лиг болган «Аныяк өг-бүлеге — кыштаг» дээш өске-даа губернатор төлевилелдерин боттандырарынче улуг кичээнгейни салыр бис – деп чугаалаан. – Чоннуң социал чедингир чоруун магадылап шыдаар кылдыр бюджет төлевилели тургустунган. Бюджет адырының ажылдакчыларының шалыңын өстүреринге, ажыл төлевириниң эң эвээш деңнелин бедидеринге, социал төлевирлерни чорударынга херек акшаны бюджет төлевилелинде четчир кылдыр киирген». 
2018 чылда республика бюд­жединиң төлевилелинде орулгаларны 25 миллиард 502,8 миллион рубль, чарыгдалдарны 26 миллиард 040,2 миллион рубль кылдыр киирген деп саң-хөө сайы­ды Орлан Достай дыңнаткан. Ынчангаш чарыгдалдарны долузу-биле дуглаарынга херек акшаны тыварының, орулгалыг ажылдаарының оруктарын рес­публика дилээр апаар.
РФ-тиң регионнарының кү­рүнеге өрези нарын айтырыг­ларның бирээзи. Республиканың күрүнеге өрези 2 миллиард 698 миллион рубль деп саң-хөө яамы­­зының төлээзи дыңнаткан. Регионнарның күрүнеге өре эги­дериниң программазын ажылдап кылыр даалганы федералдыг чазакка Президент Путин берген. Күрүнеге өрени төлээринге чиигелделерни алыр дизе, чамдык негелделерни регионнар күүседир ужурлуг. Оларның бирээзи, үндүрүглер болгаш үндүрүгге хамаарышпас төлевирлерниң чыылдазын акшаның үнезиниң чиигээниниң деңнелинден чавыс эвес деңнел­ге боттандырары. Чогум-на ын­дыг сорулганы республика бюд­жединиң төлевилелинде салган.
Биче болгаш ортумак сайгарлыкчы чорукту деткиир дээш, оларга үндүрүглерни Тываның Чазаа эрткен чылдарда чиигеткен. 2018 чылдың бюджединиң төлевилелинде ону ол хевээр арттырган. Эт-хөреңги дээш үндүрүглер чыырының баазазын алгыдар аргазы бар, чүге дээрге садыг организацияларының бажың-балгады көвүдээн. 1,5 муң дөрбелчин метрден хөй шөл­дүг садыг төптери үндүрүг төлеп турган болза, 1 муң дөрбелчин метрден хөй шөлдүг садыг организациялары 2018 чылдан эгелеп үндүрүг төлээр апаар.
Чер өнчүзү дээш үндүрүгнүң баазазын алгыдып болурунуң ар­газы база бар. Ону бюджетке ажыктыг кылдыр боттандырар дизе, чер өнчүзүн бүрүткээрин күш­телдирип, хамаатыларның чер өнчүзүнүң бүрүн даңзызын тургузар апаар. Көдээ черлерде, дачалар ниитилелдерин­де бү­рүткеттинмээн азы ээле­ри чер өнчүзүнүң үндүрүүн төле­вейн турар чер участоктары хөй. Ол дээрге хоорай, кожуун,­ суму чагыргаларының, чер өн­чү­зү-биле холбаалыг ажылдыг организацияларның кылыр ажы­лы.
2018 чылда болгаш 2019-2020 чылдарда планныг үеде респуб­лика бюджеди социал угланыышкынныг бюджет болуп артар. «Инек – чемгерик­чи малым», «Социал картофель», «Социал хөмүр-даш» деп губернатор социал төле­вилелдерни уламчылап, оларга херек акша-хөреңгини четчири-биле үндүрери бюджет төлевилелинде көрдүнген. Социал төлевилелдерни боттандырып тура, күрүнеден деткимчени ылап-ла алыр ужурлуг өг-бүлелер ап турар бе дээрзинче кичээнгейни салыр ужурлуг бис деп республиканың удуртукчузу Шолбан Кара-оол сагындырган.
Тыва Республиканың Дээди Хуралынче 2018 чылда болгаш 2019-2020 чылдарда планныг үеде бюджеттиң төлевилелин киирген соонда, республиканың кол саң-хөө документизин ханызы-биле сайгарып көөр. 
Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оолдуң бир негелдези – ооң чонга билдингири болгаш тодаргайы. Ынчангаш бюджет төлевилелиниң билдингир бөдүүн хевири «Хамаатыларга бюджет» деп документини Саң-хөө яамызы ажылдап кылгаш, чон ортузунга тарадыр. 
Шаңгыр-оол МОНГУШ, "Шынның" корр.

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.