1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ТӨЛДҮГ БОЛУКСАЗА...

Бистиң бо тоол чурту Тывавыста, шынап-ла, тывызыксыг черлер бар. Оларның бирээзи — Бай-Тайга кожуунда Шивилиг аржаанындан 2,5-3 км хире черде турар хая. Чон ону «Дүрзү-Хая» деп адап алган. 
Көөрге, ылап-ла, оолдарның ол бир чараш «херекселинге» дыка дөмей, кожагар хая. Ол хаяның чанында черден хапчыктарга дөмей 2 хая баштары уштунуп келген. Ажы-төлдүг болуксаан улус албан-биле аңаа чедип, айдыс-саңын салып, агын-көгүн баглааш, чалбарып, улуг бүзүрел-биле сеткилиниң ханызындан дилеп:
              Авыралдыг Дүрзү-Хая, 
              Ачы-дузаң көргүзүп, өршээ!
              Ажы-төлден хайырлап көр,
              Аас-кежиин берип, өршээ!
деп чалбаргылааш, Дүрзү-Хаяны куспактап каарга, шынап-ла, төлдүг апаарын караам-биле көрүп бүзүредим. Сөөлгү чижек: 2016 чылда Чеди-Хөл кожуундан аңаа чүдүп келген херээжен кижи 46 хар­лыында 2017 чылдың май айда оолдуг болду. Бүзүревес аргажок, ындыг буянныг хая-дыр.
 Бойдуста боду бүткен чүве бүрүзү черле ужур-уткалыг болурунуң херечизи ол-дур. Ынаар­ «УАЗ» ышкаш бедик дугуйлуг машина чедер, аргажык черде орукта улуг даштар бар. Ынчангаш улус колдуунда аңаа Шивилиг аржаанындан чадаг чедип турар. Дүрзү-Хаяның чанында өске улуг хаяларны улус көргеш, база амытаннарга дөмейлээн болгулаар чорду: бир кижи пага дээр, өскези селеске дээр, үшкүзү мырыңай чаан-дыр суг дигилээр. Та бүзүреңер, та бүзүревеңер, оозун бодуңар-ла болгаап көрүңер. Бурган кижи бүрүзүнүң бүзүрээни-биле бээр болгай.
Мен бо материалды оода чаңгыс-даа кижиге дузалапса, эки-ле ыйнаан деп бодал-биле бижидим, хөөкүй төлденип, долу аас-кежиктиг апаар чадавас. Өршээ, хайыракан!
              Авыралдыг Дүрзү-Хая, 
              Ам-даа хөй чыл чуртта, чуртта!
              Албатыңга дузаң көргүс, 
              Ажы-төлдер көвүдезин!
Анчымаа Хертек. 
Бай-Тайга кожуун.
Чурукта: "Дүрзү-Хая".
 

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.