1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ШИВИЖИКТИҢ САЛЫМ-ЧОЛУ

Чечен чугаа
 
Чаа чыл-даа чоокшу­лаан. Кудумчуда кижилер эгиннеринде бичии шивижиктер чүктепкен, бажыңнарынче далажыксап чоруп турлар. Оларны көргеш, бичии шивижиктерни кээргээрим кончуг. Бистиң өг-бүлевис Чаа чылды хөлчок хөглүг уткуур, четтикпейн манаар, ынак байырлалывыс-ла ол. Авам биске садыгның чараш,  ногаан шивизин өң баазын кылагар удазыннар, ча­йынналып турар ойнаарактар-биле шимеп бээр кижи. Чаа чыл байырлалында чаңгыс-даа катап, дириг ногаан шиви каастап көрбээн бис.
Бичиимде мындыг таварылга болган. Бистиң кожавыс бажыңның ээлери бир чылын чараш ногаан шивижигешти бажыңының даштынга тарып алгаш, суггарып, ажаап, өстүрүп турганнар.
Чаа чыл бүдүүзүнде бир-ле хүн дашкаар агаарлап үнүп келгеш дораан-на эскерип кагдым: карактарымга чаңчыгып калган, кожавыс бажыңның даштынга өзүп турган шивижигешти бир-ле кижи балды-биле одура шаап аппарган болду. Дүрген-не дедир бажыңче халып киргеш, авамга чугааладым. Шивижигеш дээш сагыш човаарым-даа аажок.
Авам тургаш:
– Кээргээр сеткил чок, хүнүн бодаар багай кижи-дир. Хөөкүйнү чаңгыс хүн ажыглааш, үндүр октаптарлар, чүү-ле кижи ирги? Ынчаар Чаа чыл уткуп, ба­йырлааш-даа, эки чүве каяа көөрүл ол, оглум – диди. Ол-ла хевээр Чаа чыл ба­йырлалы кээрге-ле, ол кээргенчиг, чараш шивижикти карактарымга чуруттундур сактып кээр мен.
Аңчы Саая. 
Эрги-Барлык суур, 
Барыын-Хемчик кожуун. 
Аяс Байкараның чураан чуруу.
 
ЭРЛИК БИЛЕ ДЫВААЖАҢ ОРАНЫ ДУГАЙЫНДА МЕРГЕН ЧУГАА
 
Бир-ле катап кижиге Бурганны көөр аас-кежик таварышкан. Эң-не кол чүүлдү билип алыксааш:
— О, Бурганым, мен Эрлик биле Дываажаңны көрүксеп тур мен.
Бурган кижини холундан четкеш ийи эжик чанынга эккелген. Бирээзин ажыдыптарга, кырында улуг сава салган улуг ширээ бар болган. Ол сава долдур чаак суу сайыраар дыка чаагай чыттыг аъш-чем салган. Ширээ­ни долгандыр аарыг-аржык, өлүр четкен, күш-шыдал чок ышкаш көстүр кижилер олурган. Оларның холдарында тудазы дыка узун омааштар бар-даа болза, оозу-биле аксынче чем суп, чип шыдавас, кээргенчиг көзүлген.
— Эрлик оранын көргениң ол-дур — деп, Бурган чугаалаан.
Ийи дугаар эжикке келгеннер. Эжикти ажыдыптарга база-ла улуг савада чаагай аъш-чемниг ширээ. Ширээни долгандыр олурар кижилерниң холдарында омааштары безин шак-ла ындыг. Чүгле ол кижилер сеткил ханган, тодуг, аас-кежиктиг кылдыр көзүлген.
— Билбейн-дир мен? — деп, кижи айтырган.
— Ол бөдүүн. Болар бот-боттарын чемгерип өөренип алган, а демгилери чүгле боттарын бодап чоруур.
Мерген чугааның утказы: Эрлик биле Дываажаң дөмей. Ылгалы – бистиң иштики сагыш-сеткиливисте.
 
Чаа чылдың баштак-шоодуу
Чаа чыл бүдүүзүнде телефонга:
— Алло, бо камгаладылга компаниязы бе? Бис бажыңывыстың камгалалын телефон дамчыштыр кылдырып болур бис бе?
— Чок, ол болдунмас. Бис силерже боттарывыстың төлээвисти чорудуптаал, ол силер-биле керээни чарыптар.
— Чаа, чүгле дүрген чорудуптуңар аа, чүге дизе шивижигеживис өрттенип эгелей берди, шала шывыы безин ышталып тур.
* * *
Чаа чылга чедир каш-ла хонук арткан. Бичии Мергенни кырган-авазының бажыңынга эккелген. Ол орук ара удуп чораан болгаш, ыглаңайнып оттуп келген. Кырган-авазы ону оожургадып:
— Ыглавас болзуңза, Соок-Ирей сеңээ ойнаар поезд белекке бээр.
— Экизин! Ам меңээ ийи поезд турар!
— А чүге ийи чүвел? — деп, кырган-авазы элдепсинип айтырган.
— Бир дугаарын сээң орунуңнуң адаан­дан тып алдым!
* * *
— Уруглар, Соок-Ирей харам-дыр!
— Чүге ынча дээриң ол?
— Ол бодунуң белээн меңээ эккээр туржук, авамның шкаф иштинге чажырып каан ойнаар-кызын шиви адаанда салып каан-дыр.
 

 

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.