1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

ЭЖИВИСТИҢ ЧЫРЫК АДЫНГА

Ол чоокта чаа-ла редакцияның даалгазы-биле хоорайда болгаш республикада болуп турар хемчеглерге киржип, катаптаттынмас чараш, солун чуруктарны тырттырып эккеп турган. Келген санында дүрүг чуруктарны эккеп, оларны кайы арынга чыс­каарын айтып бээр чораан. Улуг дуржулгалыг журналист боорга, редакцияның аныяктары ооң сөзүн дыңнаар, берген сүмелерин улуг өөрүшкү-биле хүлээп алыр турганын кударал-биле бөгүн сактып ор бис.
Бо дээрге Владимир Федорович ЧАДАМБА-дыр. Ол 1949 чылдың декабрь 27-де Каа-Хем кожууннуң Чыргалаңды деп черге алдын тывыкчыларының өг-бүлезинге төрүттүнген. Ленинградтың күрүне университединиң журналистика факультединиң, партияның Новосибирскиде дээди школазының журналистика салбырының доозукчузу—төрүмелинден журналист салым-чаяанныг эш-тир. Ол 1970 чылда Тываның радио болгаш телевидение комитединге редакторлап ажылдап эгелээн, 1971 чылда «Шын» солунче шилчип келген. 
Ооң кайгамчык журналисчи салым-чаяаны «Шынга» көзүлген. Материал белеткээрде, фотоаппарадын база тудуп алгаш чедер турган. Ооң соонда солун, чараш, номчуттунгур очерк, чурумал азы корреспонденция чуруктары-биле кады көстүп келир, ол редакцияның ажылдакчыларының-даа, номчукчуларның-даа сонуургалын хайныктырар. 
В.Ф. Чадамба «Шынның» корреспондентизинге, харыысалгалыг секретарьның оралакчызынга, килдис эргелекчизинге ажылдап турган. Ооң ынак темазы — спорт. Маргылдааларның кайда болуп турарын ол албан билип алыр, ону чырыткан турар. Республиканың сураглыг мөгелерин, бут бөмбүкчүлерин, ча адыкчыларын, чиик атлетиканың тиилекчилерин болгаш өске-даа спортчуларны таныыр, билир кижи турган. Партияның Дээди школазын чедиишкинниг дооскаш келирге, ону СЭКП обкомунуң аппарадынга ажылдады берген: лекторлаан, парлалга секторун эргелекчилээн. «Шынны» барык чээрби чыл редакторлаан В.С. Шаравии хүндүлүг дыштанылгазынче 1989 чылда үне бээрге, ону кол редакторга бадылаан.  Ол албан-дужаалга 1997 чылга чедир ажылдаан. 
Аныяк удуртукчу келгеш, редакцияның ажылын чаартыр дээш бар аргаларны ажыглап эгелээн. Бир дугаарында солуннуң шынарын экижидер дээш ажылды чоруткан. Килдистерниң ажылдакчыларын эртем-билиг, дуржулга аайы-биле солуй томуйлап, чамдыктарын республикадан дашкаар курстарже чорудуп, журналист кадрларның билиг-мергежилин бедидериниң бүгү хемчеглерин ап келген. Ооң кылып чоруткан ажылы халас барбаан. В.Ф. Чадамбаның редакторлап турган үезинде «Шынның» тиражы төөгүде туруп көрбээн санга — 30 муңга чедип турган.
Владимир Федорович Чадамба хүндүлүг дыштанылгаже үне бергенде, «Шынның» коллективи редакцияга ажылдап, бодунуң арга-дуржулгазын аныяктарга дамчыдарын оон дилээн. Алыс журналист кылдыр чаяаттынган болгаш, ол чажам дивээн. Сөөлгү айларда солуннуң фотокорреспондентизинге ажылдап, төөгүге артар солун чуруктарны тырттырып, солуннуң арнынга парлаткан. Ооң-биле черлегештир бодунуң үнелиг чагыг-сөзүн аныяк коллегаларынга харам чокка берип келген. 
В.Ф. Чадамба элээн хөй номнарның автору. Ол спортка хандыкшылдыг болганындан спортчулар, ылаңгыя мөгелер дугайында хөй ажылды кылган. 
Электен, май 17-де, аар аарыгдан «аъдының бажы хоя берген» эживистиң дугайында чырыткылыг тураскаал бистиң чүректеривиске кезээде артар. Ооң эргим кижилери — өөнүң иштинге, ажы-төлүнге, уйнуктарынга, төрел болгаш чоок кижилеринге ханы кажыыдалды илергейлеп, аар чидиригни силерниң-биле үлежип тур бис. 
«Шын» солун редакциязының редколлегиязы, журналистер эге организациязы,  профэвилел комитеди болгаш коллективи. 
 
Тыва парлалганың хоочуну, Тыва Республиканың алдарлыг ажылдакчызы, Россияның журналистер эвилелиниң кежигүнү, «Шын» солуннуң кол редакторунга хөй чылдар дургузунда ажылдап чораан 
Владимир Федорович Чадамба 
үр эвес аарааш, чырык өртемчейден чарлып чорутканын төрелдеринге, эш-өөрүнге, чонунга ханы кажыыдал-биле дыңнадып тур бис.
                        Өг-бүлези.

ЧАДАМБА — ЧАД

Тывага ат-сураа аажок алгыг журналист Владимир Чадамба школага өөренип чорааш, республиканың школачыларының аразында шыырак спортчуларның бирээзи турган. Ооң ойнавас-ла спортчу оюну чок. Хол бөмбүү, баскетбол, стол теннизи, хаактап маңнаары – ооң эң-не ынак спорт хевирлери бо. 
Алыс бодунуң дурт-сыны узун эвес-даа болза, хол бөмбүүнге сайгарып ойнаар, чоннуң «өшкү бажы» деп адаары четки кырынга чиге-ле чавызадыр салган бөмбүк хап, халдаарынга дыка мергежээн. Ооң кагыы кончуг күштүг эвес-даа болза, хос черге азы хол бөмбүүнге шөлүнүң чиге азыынга дозары эпчок кылдыр дүжер. Ынчангаш ол үстүкү класстарга «Өшкү бажы» кагар Чад» деп спортчу шолага-даа чединди.
«Чад» дээрге ооң фамилиязының эгези, Чадамба дээриниң орнунга «Чад» деп Владимирни адаар чордувус. Ону ынчаар адаарывыска, ол мырыңай чаңчыгып калган. Ооң-биле оолак шаавыстан тура найыралдажып келген ашактар амга чедир «Чад» деп Владимир Федорович Чадамбаны адаар бис. 
Баскетболга база сайгарып ойнаар, бөм­бүктү кайы ырактан-на дээрбекче дорт-ла киир кааптар кижи. Володя ырактан октаарынга белеткенип, бөмбүктү «чедип» эгелээр болза, стадионга турган оолдар, уруглар: «Чад! Чад! Окта, окта!» — деп алгыржып турар чүве.
Стол теннизи ойнаарынга аңаа белен деңнежир оолдар Чаа-Хөл школазынга ховар турган. Спорттуң бо хевиринге бодунуң хар-назынының аайы-биле бөлүкке школачылар аразынга республика маргылдаа­зынга тер­гиидеп, чемпионнап-даа турду.
Хаакка маңнаарынга школачылар аразынга республика маргылдаазынга каш-даа катап киржип, ол шагдагы Чаа-Хөл районнуң спортчу ат-алдарын камгалап чораан.
Спортка бичиизинден хандыкшылы ону спортчу журналистикага эккелген деп бодаар мен. Ооң кол журналисчи темазы – спорт. Владимир Чадамбаның бижээн материалдары, үндүрген номнары-биле тыва спорттуң төөгүзүн шинчилеп болур деп бодаар мен.
Шаңгыр-оол Суваң, эжи.

Рубрика: 

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.