| Апрель 12 –Космонавтика хүнү |
Википедияда бижип турары-биле алырга, 2025 чылдың август айның медээзи-биле совет болгаш российжи космонавтарның ниити даңзызында 140 кижи бактаап турар. Оларның аразындан 48 кижи шагда чок болган. 120 космонавт ужудуушкун талазы-биле ажылын дооскан, 19 кижи ам-даа ужудуушкуннарда киржип турар. Космосче ужудуушкун үезинде 4 космонавт амы-тынындан чарылган.
Россияда (ССРЭ үезинден бээр) космосче ужудуушкунну 6 херээжен космонавт кылган:
Валентина Терешкова,
Светлана Савицкая,
Елена Кондакова,
Елена Серова,
Юлия Пересильд болгаш
Анна Кикина.
1961 чылдың апрель 12-де бүгү делегейни сирлеңнедип, хамыкты кайгаткан болууш- кун – космосче эң бир дугаарында совет космонавт Юрий Гагаринниң ужудуушкуну болган. Ооң соонда космонавтиканың төөгүзүнде балалбас исти бир дугаар херээжен – совет космонавт Валентина Терешкова арттырган. Ол космосче 1963 чылдың июнь 16-да “Восток-6” корабльга ужудуушкунну кылган. Ол үеде 400 ажыг кижи аразындан 26 харлыг Валентина Терешкова кончуг нарын шилилгени эрткеш, космосче ужуткаш келген болуп турар. Боду черле ужудукчу мергежилдиг турган болгаш, парашюттуг 126 катап шураан дуржулгазы кончуг берге шилилгени эртеринге улуг рольду ойнаан.
Терешкованың соонда, 20 чыл эрткенде, 1982 чылда база-ла совет космонавт Светлана Савицкая космосче ужуткаш келген. Ооң соонда 1984 чылда америк херээжен космонавтылар Салли Райд, Джудит Резник база Кэтрин Салливан космоска четкен.
Валентина Владимировна Терешкова Ярослав облазының Тутаев районунуң Большое Масленниково суурунга 1937 чылдың март 6-да төрүттүнген. ССРЭ-ниң ужудукчу-космонавтызы, делегейде бир дугаар космосче ужуткан херээжен космонавт, Совет Эвилелиниң Маадыры, генерал-лейтенант, “Ада-чурттуң мурнунга ачы-хавыяазы дээш» орденниң долу кавалери, ССРЭ-ниң Дээди Совединиң депутады (1966-1989 чч), ССРЭ-ниң Дээди Совединиң Президиумунуң кежигүнү (1974-1989 чч), Совет эвилелиниң Херээженнер комитединиң даргазы (1968—1987 чч), Даштыкы чурттар биле найыралдыг болгаш культурлуг харылзаа тудар совет ниитилелдер эвилелиниң даргазы (1987—1992 чч) кылдыр ажылдаан. Ол ышкаш РФ-тиң Күрүне Думазының депутады, “Чаңгыс демниг Россия” партиязының Дээди совединиң кежигүнү. Депутат ажылында база бир көскү кылган чүүлү – 2020 чылда РФ-тиң Конституциязынче киирген эдилгези-биле Россияның Президентизи Владимир Путин ийи удаа президент эрге-дужаалче кандидатуразын киирер эргелиг болган.
ССРЭ-ниң болгаш Россияның төөгүзүнде көскү исти арттырган херээжен космонавт бо хүнде хүндүлүг дыштанылгада. Ол ам 89 харлыг.
Чурукту ТАСС-тан алган.
“Шын” №13 2026 чылдың апрель 9