Шрифт
А А А
Фон
Ц Ц Ц Ц Ц
Изображения
Озвучка выделенного текста
Настройки
Обычная версия
Междубуквенный интервал
Одинарный Полуторный Двойной
Гарнитура
Без засечек С засечками
Встроенные элементы
(видео, карты и т.д.)
Вернуть настройки по умолчанию
Настройки Обычная версия
Шрифт
А А А
Фон
Ц Ц Ц Ц Ц
Изображения
Междубуквенный интервал
Одинарный Полуторный Двойной
Гарнитура
Без засечек С засечками
Встроенные элементы (видео, карты и т.д.)
Вернуть настройки по умолчанию

Аргыжылгага ачы-хавыяазы улуг

16 ноября 2026
16

| ТР-НИҢ ТРАНСПОРТ АДЫРЫНЫҢ ТУРГУСТУНГАНЫНДАН БЭЭР 100 ЧЫЛЫ |

Аида Николаевна Шойдан «Туваавтотранс» КХН-ниң тургустунган хүнүнден тура бухгалтер кылдыр ажылдап эгелээн. Ол 2024 чылдың февраль айда улуг бухгалтерже депшээн. Аида Шойдан Новосибирскиге Сибирьниң хереглекчилер кооперативиниң университедин 2007 чылда экономист-менеджер мергежилдиг дооскан. Ону дооскан соонда республиканың социал адырынга хөй чылдар дургузунда бухгалтерлээн.

«Туваавтотранс» КХН ТР-ниң Чазааның доктаалы-биле 2022 чылдың август айда тургустунган. Хоочун бухгалтер бодунуң ажылының дугайында чугаалаан: «Мен Туваавтотранска 2022 чылдың сентябрь 16-да ажылдап эгеледим. Чаа тургустунган ниитилелге өскерлиишкиннер болганчок дүрген болуп турган. Чаа автобустар келген соонда бир дугаар «105Т» маршрут ПАЗ база Ютонг деп автобустар-биле пассажирлерни аргыштырып эгелээн. Ол Кызылдың аэропортундан хоорайжыткан Каа-Хем суурнуң “Звездочка” уруглар садынга чедер турган. Сентябрь айда маршрут чолаачылары кондуктор чокка боттары ажылдап чоруп турганнар. Эге дээрезинде банк картазы-биле санажыр терминалдар чок, чүгле туда акша-биле санажыр чүве. 2022 чылда Кызыл иштинге бир кижиниң оруунуң өртээ 23 рубль”. Ооң чугаалап турары-биле алырга, “Туваавтотранс” КХН 3-4 ай дургузунда ниитизи-биле 230964, а 2026 чылдың октябрь 29-ка чедир 12765891 пассажирни аргыштырган.

Терминалдар-биле ажылдаары, Сбертройка биле ГЛОНАСС дээн ышкаш чаа программаларны шиңгээдип алыры, ук эгелээшкиннерни башкарары, чаа-чаа партнерлар-биле быжыг харылзаалыг ажылдап, хөй санныг орук бижиктерин кылыры, автобустарны септеп, пассажирлер-биле ажылдаары социал адырга ажылдап чораан бухгалтерге чаа чүүлдер болган.

Чаа бизнести эгелеп турда бергелер, чедер-четпес чүүлдер турза-даа, чаартылгалар болгаш эгелээшкиннерже дидим-дидим базымнарны кылганын ол демдеглээн. “Ажылды углап-баштаары-биле 2022 чылдың сентябрь 16-да Айдың Күдеректи томуйлаан. Ол-ла хүн кадрлар килдизин, бухгалтерни база кассирни ажылче хүлээп алган. Орукче үнер автобустарның техниктиг байдалын хынаары-биле бир дугаар механик, ол бүгүнү септеп кылыр 2 слесарь база октябрь эгезинде ажылдап кирип келген. Баштайгы үелерде автобус мунар 20 чолаачыны, 4 кондукторну, 1 эмчини ажылче хаара тутканымны ам-даа сактыр-дыр мен” – деп, Аида Шойдан чугаалаан. Автобус тургузары-биле хөлезилеп каан гаражтың албан черинден ырак болганындан кассирлерниң кондукторлардан акша алыры дыка берге турган. Ажылдың бергедээшкиннеринге чүгле хол-биле акша-хөреңгини, көпеектерни дүрген болгаш кичээнгейлиг санаары эвес, а албан черинге акшаны чедирип, дужаары база хамааржыр. Аныяктар боттарының айыылын бодавайн, таксиге азы төрелдериниң машиналарынга акша-хөреңгилиг аар хаптарны чүдүрүп алгаш, банкыга чедиргеш, дужаап турганнар. Чүгле 2022 чылдың декабрь төнчүзүнде албан чери машиналыг апарып, чидиг айтырыг шиитпирлеттинген.

Бүгү компанияның ажылының дугайында чугаалаар болза, автобустарның ишти-даштын чууру онза демдеглексенчиг. Автобустарның иштики кезектерин колдуунда чуктан кылган болгаш кылымал кеш-биле шыпкан болгаш, олар кыжын дүрген хирлениичел. Ынчангаш организацияның ажылдакчылары автобус чуур черлерни хөлезилеп алгаш, субботниктерни чорудуп, дыштаныр хүннерде шупту автобустарны, чамдыкта дүнелерде безин, чуп турганнар. Компанияга 2026 чылдың чазынында доктаамал машина чуур черни тургусканы кончуг эки.

Транспорт адырының кол хүлээлгези – пассажирлер-биле ажылдаары. Чаа маршрут ажыттынарга, автобустарның хүн чурумун бадылаптарга, чоруур үезинге азы маршрут оруунга таарзынмас кижилер дөмей-ле турар, кижи бүрүзү бодунга эптиг арганы күзээр. “Ынчалза-даа маршруттарывыстың ажылынга, чолаачыларывыска, кондукторларывыска дээш ниитизи-биле бистиң ажыл-чорудулгавыска хамаарышкан багай үнелелдерден артык эки үнелелдерни дыңнап турар бис. Эки үнелелдер Туваавтотранстың ажылдакчыларын ам-даа эки ажылдаарынче чүглендирип турар» – деп, Аида Шойдан демдеглээн.

Тыва Республиканың транспорт адырының тургустунганындан бээр 100 чылдаанында ук адырның бүгү ажылдакчыларынга быжыг кадыкшылды, шыдамык чорукту, кезээде чаңгыс демниг болурун, бүдүрүлгениң күчү-күжүн көвүдедирин ол күзевишаан, келир үеде ук адырны канчаар сайзырадып болурунуң дугайында күзелдери-биле үлешкен: “Эрткен үени бодап келгеш, өске регионнарның пассажирлер аргыштырылгазының талазы-биле арга-дуржулгазын шинчилеп көргеш, Кызыл хоорайга бодунуң автовокзалы турар болза эки деп бодаар мен. Келир үеде бүдүрүлгевистиң ажыл-чорудулгазын автоматчыдып, хоорай чоогунда болгаш муниципалдыг тургузуглар аразының чаа маршруттарын калбартып, электробустар аргыжылгазын эгелеп, хөгжүдер күзелдиг бис”.

Чугула айтырыгларның аразында чолаачыларның болгаш кондукторларның ажылының ат-алдарын бедидери, аныяктар аразынга кондукторнуң ажылын нептередири, транспорт ажылдакчыларының мергежилиниң деңнелин бедидери, пассажирлерге хамааты харыысалганы кижизидери дээш оон-даа өскелери бар дээрзин хоочун бухгалтер тайылбырлаан: “Бо сайгарылга болурундан аңгыда, а бүдүрүлгени хөгжүдер, ажылчыннарның ажылдаар болгаш дыштаныр байдалдарын экижидер, бүдүрүкчүлүүн бедидер, күш-ажылдың чурумун быжыглаар, пассажир аргыжылгазының шынарын экижидер сорулгалыг келир үениң планын тургузарынга ажыктыг үе-дир”. Тываавтодорда ажылдап, арга-дуржулгазын үлежип чоруур хоочуннарның, идепкейлиг болгаш харыысалгалыг удуртукчуларның, чүткүлдүг аныяктарның бары бүдүрүлгениң арга-шинээн тургузуп турар дээрзин Аида Шойдан тайылбырлаан: “Мындыг ажылчын күш-биле республика иштинде, база региондан дашкаар пассажирлер аргыштырылгазының деңнелин бедидер болгаш сайзырадыр айтырыгларны шиитпирлээр аргалыг бис. Берге-даа бол, солун, чымыштыг ажыл-ижимге ынак мен. Чонувусту хоорай иштинге болгаш суурлар, хоорайлар аразынга үзүктел чок аргыштырарынга, республиканың социал-экономиктиг сайзыралынга Туваавтотранстың ачы-хавыяазы улуг дээрзи частырыг болбас» — деп, ук бүдүрүлге чериниң улуг бухгалтери Аида Николаевна түңнээн.

/ Чыжыргана СААЯ.

Саяна Монгуштуң тырттырган чуруу.

“Шын” №44 2026 чылдың ноябрь 12

"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn