АЪТ ЧАРЫШТАРЫ
Хакас Республиканың Троицкое суурда «Энерел” деп тыва чаңгыс чер чурттугларның хөй-ниити эвилели Шагаага тураскааткан аът чарыжын эрттирген.
Түңнелинде улуг аъттар аразынга чарышка Радомир Иргиттиң кара аъды эртип келгеш, 1-ги черге төлептиг болган. 2-3-кү черлерни Сылдыс Сааяның калчан-шавыдар аъды биле Виктор Сарыгларның шилги аъды чаалап алган. Улуг чоруктуг малдар аразынга 1-2-ги черлерни Айдурай Кула биле Родомир Иргиттиң доруг аъттары эртип келген. Богбалар чарыжынга 1-ги черни Милан Хомушкунуң калдар аъды алган. 2-3-кү черлерде Сенги Сарыгларның шавыдар аъды биле Алексей Гальмутиновтуң шилги аъды эртип келгеннер.
Дараазында Таңдының Кочетов суурга Мөңгеевичилерниң өг-бүле аймаа аът чарыжынга мөөрейни деткикчилеп, киржикчилерни эвилең-ээлдек уткуп хүлээп алган.
Түңнелинде 1-ги черни Шолбан Партый-оолдуң аъды алгаш, эзер-биле шаңнаткан. Сайбет Сереттиң аъды 2 дугаарында чүгүрүп келгеш, шаңналга чүген алган. Артыш Оюннуң аъды 3 дугаарында шаап келгеш, туран-биле шаңнаткан.
ШАГААДА ЧАШТАРНЫҢ, ЭЛЭЭДИЛЕРНИҢ ХҮРЕШТЕРИ
“Тиилелге” спорт-культура төвүнге февраль 21-де Шагаа 2026-га тураскааткан 2011-2020 чылдарда төрүттүнген чаштарның, элээдилерниң 5 янзы бөлүкке хүрежи бедик деңнелге болуп эрткен. Ниитизи-биле 700 ажыг шилиттинген бичии база элээди мөгелер киришкен.
Эң бичии бөлүк оолдар аразынга Өвүрнүң бичии мөгези Павел Ооржак шүүлген, Бай-Тайгадан Өлзей-Очур Монгуш үжүүрлешкен. Кызыл хоорайдан Дүгер Саая база Барыын-Хемчиктен Найыр Монгуш 3-4-кү черлерни алган.
2017-2018 чылдарда төрүттүнген мөгелер аразынга Өвүр кожууннуң мөгези Рамзан Монгуш шүглүп үнген, а үжүүрлешкен мөге – ол-ла кожуундан Батыр Баазан. Сүт-Хөлдүң бичии мөгези Намчыл Моңгуш биле Өвүрнүң төлээзи Аксай Моңгуш 3, 4 дугаар черлерни алган.
2016-2015 чылдыглар аразынга Чөөн-Хемчиктиң мөгези Сайа Куулар шүүлген, ол-ла кожууннуң төлээзи Бүрбүнүк Куулар үжүүрлешкен.
2013-2014 чылдарда төрүттүнген мөгелер аразынга Сүт-Хөлден Арбай Сат шүүлген, Улуг-Хемниң төлээзи Сүрен-Маадыр Түлүш үжүүрлешкен.
2011-2012 чылдыглар аразынга Сүт-Хөлден Лопсан Моңгуш шүүлген, үжүүрлешкен мөге – Кызыл хоорайның төлээзи Батыр Самбуу.
ШАГАА-2026-НЫҢ ТЫВА ЧА АДАР ОЮНУ
Февраль 21-де Национал паркка 11-17 харлыг оолдар-уруглар база эр-херээжен адыгжылар аразынга Шагаа 2026-га тураскааткан тыва ча адарынга республика чергелиг мөөрей болуп эрткен. Тыва ча адарының дүрүмү-биле эр улус “Баг адар хевиринге”, а херээжен улус “Борбаанды адар хевиринге” киришкеннер. Ниитизи-биле мөөрейге кожуун бүрүзүнден 100 ажыг адыгжылар киришкен.
Мөөрейни тыва национал спорт сайзырадыр төптүң ажылдакчылары -30 градус соокта эрес-дидим чоруун көргүзүп, адыгжыларның хей-аъдын көдүрүп, мөөрейни хөглүг, бедик деңнелге эрттиргеннер.
РОССИЯНЫҢ БИРГИ ЧЕРИ ДЭЭШ
Дагестанның Каспийск хоорайга хостуг хүрешке 16 хар чедир оолдар аразынга Россияның бирги чери дээш түңнел маргылдаа болуп эрткен. Аңаа Тывадан 15 мөге киришкен.
Түңнелинде шаңналдыг черлерже дараазында мөгелер кирген: чараш дидим хүрешти Барыын-Хемчиктиң Олимпийжи курлавырлар спорт школазындан Шагаамай Күжүгет (44 кг) база Санчай Ооржак (62 кг) көргүскеш, 3-кү черни чаалап алганнар. 100 килдиг мөгелер аразынга Шойгу Сарыглар 3 дугаар чер дээш ойнаткаш, 5-ки черже кирген. Мөгелер база оларның тренерлери Эчис Монгуш биле Томур Ооржак Россия командазының кежигүнү деп хүндүлүг атка төлептиг болганнар.
Февраль 12-15 хүннеринде Владикавказка 21 харга чедир аныяк мөгелер аразынга Россияның бирги чери дээш маргылдаага Тывадан 22 мөге киришкен.
Февраль 16-19 хүннеринде Иркутскуга 18 хар чедир оолдар аразынга Россияның бирги чери дээш маргылдаага Тывадан 25 мөге киришкен. Түңнелинде 51 килге Шаанак Ооржак эки хүрешкеш, 3-кү черже кирген, 65 килге эки хүрешти Максим Монгуш көргүзүп, бирги чер дээш Москваның мөгези Магомед Ибрагимовка сан талазы-биле ойнаткаш, 2 дугаар черни алган.
ДЫҢНААРЫ КОШКАК МӨГЕЛЕРНИҢ ЧЕДИИШКИННЕРИ
Февраль 18-19 хүннеринде Орёл хоорайга дыңнаары кошкак 23 хар чедир мөгелер аразынга Россияның бирги чери дээш хостуг хүреш маргылдаазы болуп эрткен. Аңаа Тываның мөгелери Россияның алдарлыг тренери Артыш Доржу биле Тыва Республиканың алдарлыг тренери Евгений Дүвендейниң удуртулгазы-биле чедиишкинниг киришкеннер. Командалар аразынга тыва мөгелер 2 дугаар черге төлептиг болганы улуг чедиишкин.
УРУГЛАР ХҮРЕЖИ
Февраль 18-19 хүннеринде Ульяновск хоорайга 21 хар чедир уруглар аразынга Россияның бирги чери дээш хостуг хүреш маргылдаазы болуп эрткен. Ол маргылдаага Тывадан 5 уруг киришкен. Бо маргылдаага Кызыл кожууннуң Авырга спорт школазының өөреникчизи Тана Түлүш шыырак белеткелин көргүзүп, 50 килдиг уруглар аразынга бүзүрелдии-биле 1-ги черни чаалап алган. Тана Түлүш (тренер башкызы Аржаан Сарыг-оол) Россияның чыынды командазы-биле делегейниң бирги чери дээш маргылдаага белеткенир.
ШЫДЫРАА ОЮНУ
Февраль 16-22 хүннеринде Новокузнецк хоорайга бичии база элээди оолдар, уруглар аразынга делегей чергелиг шыдыраа фестивалы база “Угаан академиязының Кубогу” дээш дүрген (блицке), кыска (рапид), узун салыгга маргылдаалар болуп эрткен. Аңаа ниитизи-биле 20 даштыкы база Россияның 18 девискээринден 700 ажыг бичии шыдыраачылар киришкен. Делегей чергелиг маргылдааларга Кызылдың 22 дугаар школазының командазы чедиишкинниг киришкен. Өөреникчилерни ТР-ниң алдарлыг тренери С.Ы. Түлүш удуртуп чораан. Хууда 10 минутаның кыска оюнунга Кызылдың немелде өөредилге төвүнүң 7 харлыг өөреникчизи Антонина Маадыр-оол 9 салыгдан 7 тиилелгелиг болуп, эки түңнелди көргүскен. Антонинаның тренери авазы Мария Маадыр-оол.
Уруглар аразынга шыдырааның 3 минута дургузунда ойнаар хевиринге Кызылда Немелде өөредилге төвүнүң өөреникчизи Ананды Доңгак 3 дугаар черни ээлээш, хүлер медаль-биле шаңнаткан.
ХОСТУГ ХҮРЕШ
Февраль 19-21 хүннеринде ХМАО-нуң Нефтеюганск хоорайга В.Н. Семеновтуң Кубогу дээш 20 дугаар делегей чергелиг хостуг хүреш маргылдаазы болуп эрткен. Аңаа ниитизи-биле 10 даштыкы чурт база Россияның девискээрлеринден 300 мөге киришкен.
Белоруссияның төвү Минск хоорайга февраль 19-23 хүннеринде Олимпий оюннарының 3 дакпыр чемпиону Александр Медведьке тураскааткан 55 дугаар делегей чергелиг спортчу хүреш маргылдаазы болуп эрткен. Аңаа Тывадан 3 мөге хүрешкен. Хостуг хүрешке Начын Куулар (тренери Айдаш Самдан) 70 килдиг мөгелер аразынга чараш хүрешти көргүскеш, 3-кү шаңналдыг черге төлептиг болган. Уруглар хүрежинге Алдынай Даржаа 50 килге дидим хүрешти көргүскеш, 3-кү черни алган.
Алексей ЧАМБАЛ-ООЛ, спорттуң хоочуну.
Чуруктарны Спорт яамызындан алган.
“Шын” №7 2026 чылдың февраль 26
