2023 чылдан эгелеп Барыын-Хемчик кожууннуӊ С.С. Сүрүӊ-оол аттыг чаарттынган төп ном саӊынга «Шүлүкчү-биле болчаг» деп программа ажылдап эгелээн. Программаныӊ кол сорулгазы — кожуунда Мажалык аттыг чечен чогаал каттыжыышкыныныӊ кежигүннери-биле ужуражып, оларныӊ чогаадыкчы ажыл-ижи-биле таныжары. Бо үнүп келген чаа чылда чүгле «мажалыкчылар-биле кызыгаарланмайн, кады-кожа Бай-Тайга кожууннуӊ «Мөӊгүлек» чечен чогаал, ыры-хөгжүм каттыжыышкыныныӊ кежигүннери Светлана Самбый-ооловна Иргит болгаш Наталья Пенеевна Салчак-биле ужуражыр аас-кежиктиг болдувус.
Февраль 20-де С.С. Сүрүӊ-оол аттыг ном саңынга "Шүлүкчү-биле болчаг" деп программаның маадырлары ТР-ниң Чогаалчылар эвилелиниң кежигүннери, Бай-Тайга кожууннуң "Мөңгүлек" чечен чогаал, ыры-хөгжүм каттыжыышкынының хоочуннары, шүлүкчү, чогаалчы кадыннар Светлана Самбый-оол болгаш Наталья Салчак-биле "Чараш-Дажым чажыды" деп чогаадыкчы ужуражылга болуп эрткен.
ТР-ниң Чогаалчылар эвилелиниң кежигүнү, ТР-ниң культуразының тергиини, ТР-ниң уран чүүлүнүң тергиин хоочуну, музей эргелекчизи Светлана Самбый-оол бодунуӊ үндүргени «Чараш-Дажым» деп шүлүктер, кыска тоожу номун таныштырып, ооӊ бижиттинген чажыттарын ажыдып, бодунуӊ чогаадыкчы оруун, уттундурбас солун ужуралдарын, чылыг-чырык сактыышкыннарын келген аалчыларга сонуургадып, Улустуӊ чогаалчызы Салим Сүрүӊ-оолга тураскаадып бижээн шүлүүн номчуп таныштырган.
Салим Сүрүӊ-оолга
Хɵлегелиг кɵк-кɵк даглар аразынга
Хɵɵмейлеп ɵскен чериӊ бо-дур, акый.
Актың оглу, чоргаар ɵскен Салим Сүрүӊ
Алдар-адыӊ мɵңгежирээн магалыг-дыр.
Арттың чери бедиктерде тураскаалды
Алаш хемниң салам дажын шилип алгаш,
Чогаалдарың номчуп чоруур салгалдарың
Чоннуң эртер оруу черде салып кагды.
Эрткен, дүшкен аалчылар маңаа келгеш,
Чечек сунуп, күдүк базып мɵгеерлер.
Сээӊ чараш арттырып каан ырларыңны
Сергек салгын, Актыӊ саарыы дамчыдып кээр.
Ыры-биле чүрээӊ чүглээн аныяктар
Ырак чоокка чаӊгыландыр бадырыптар.
Тураскаалың тургусчуп каан дуңмаң мен мен:
«Салим акый, сайн байна, экии!» — дээр мен.
"Мөңгүлек" чечен чогаал, ыры-хөгжүм каттыжыышкынын хөй чылдарда удуртуп келген ТР-ниң Чогаалчылар эвилелиниң кежигүнү, Бай-Тайга кожууннуң культуразының алдарлыг ажылдакчызы, Бай-Тайга кожууннуң ном саңының хоочун библиотекары, чогаалчы Наталья Салчак база-ла бодунуң бижээни «Амыдырал хүртүзүнде» деп номун таныштырып, бодунуң бижээн шүлүүн номчуп күүсеткен.
Бай-Тайга кожууннуң Шуй сумузунуң культура ажылдакчылары Шолбанмаа Ооржак биле Шораан Күскүлүк Светлана Иргиттиӊ бижээн сөзүнге «Аржаана», «Тээли суурум» деп ырыларны аян тудуп ырлашкан. Ужуражылганың аалчылары "Мажалык" чечен чогаал каттыжыышкынының кежигүннери, Кызыл-Мажалыктың 1 дугаар школазының өөреникчилери, Ак-Довурактың даг-үлетпүр техникумунуң сургуулдары база чогаалга ынактар киришкен.
Ужуражылганың соонда хүндүлүг чогаалчылар боттарының үнген чаа номнарын кожууннуӊ С.С. Сүрүң-оол аттыг төп ном саңынга болгаш келген аалчыларга белек кылдыр сөңнээннер.
"Мажалык" чечен чогаал каттыжыышкынының удуртукчузу Орлан Кара-Сал "Мөңгүлектиң" хоочун кежигүннеринге солун ужуражылганы кылып бергени дээш четтиргенин илередип, мажалыкчылар-биле суй белектерни сөңнээн. "Мажалык" чечен чогаал каттыжыышкынының хоочуннары Маадыр Сүрүӊович Хомушку, Хүрең Орус-ооловна Доңгак сөс ап, онзагай сактыышкыннарны кылганнар.
Частың башкы байырлалы Март 8 таварыштыр чогаалчы кадыннарывыска быжыг кадыкшылды, чогаадыкчы ажы-ижинге чедиишкиннерни күзевишаан, демир-үжүүн холдан салбайн, ам-даа чонун өөртүп, чараш шүлүктерни, солун чогаалдарны бижиирин күзедивис.
/ Людмила ООРЖАК, кожууннуӊ С.С. Сүрүӊ-оол аттыг төп ном саңыныӊ методиктиг килдизиниӊ эргелекчизи.
/ Азияна МОНГУШ, чурт-шинчилел килдизиниӊ эргелекчизи.
Чуруктарны хууда архивтен алган.
“Шын” №10 2026 чылдың март 19