| САҢ-ХӨӨ БИЛИГЛЕРИ |
Дропперлер дээрге мегечи бузурукчуларга «акшалар чедирип бээр» кижилер-дир. Өскээр чугаалаарга, бузурукчулардан когараан бүзүрээчел кижилерниң акшаларын алгаш, кем-херекти үүлгедип олурар улуска чедирип берип турар болгаш шак ол «ажылы» дээш акша ап турар улус болур. Чедирип берген акшаларының каш хуузун шаңнал кылдыр ап турарлар. Колдуунда-ла олар хоойлуга удур «ажылдап» турар бис деп безин медеревейн турар.
Олар «ажылды» канчаар тып ап турарыл?
Мегечи бузурукчулар социал четкилер, мессенджерлер, чарлалдар сайтылары дамчыштыр «чииги-биле ажылдап алыр» аргалар барын чарлап турар. Ажылче хүлээп алырда, кандыг-даа билигниң, дуржулганың херээ чок, чүгле банк картазы, онлайн-банк азы электроннуг кошелёк херек:
☑«Өске кижиниң картазынче акша шилчидер, ол эң белен ажыл-дыр!»
☑ Электроннуг кошелёгуңарже каш акшадан суп алыңар – ол дээш немей шаңнал акшалары алыр силер».
☑ «Лотерея администратору деп эрге-дужаалче кирип алыңар».
☑ «Банк менеджеринге дузадан кадывыт». Бузурукчулар боттарын банк ажылдакчылары бис деп алгаш, карталар тарадырынга планын күүседип шыдавайн турарын «миннирлер». Ынчангаш бир кижиниң адынга карта алырынга «дузалажып», долдуруп бергеш, ол дораан банк ажылдакчызынга ап бээри дээш 1500-тен 5000 рубль чедир акша ажылдап ап болурун сүмелээр. Азы онлайн-банкыже киреринге дузалажып бээр. Таныыр улузунга, эштеринге карталар кылып бергени дээш, бонустар берип турар.
Мындыг ажылдың айыылы чүдел? Когараан кижи бир дугаарында-ла дропперни херек үүлгедикчизи кылдыр санаар. Бодунуң банкызынче долгааш, бузурукчу чорук болганын дыңнадып, полицияже билдириишкинни киириптер. Ооң дугайында көвей медээлерни долгажып турган телефонунуң дугаарындан, банк картазының дугаарындан азы электроннуг кошелёктуң агар санындан дораан чыып, тодарадып эккээр. Банкылар болгаш полиция ол кижиниң дугайында бузурукчу схемаларда көстүп келген-дир деп медээни Россия Банкызының чорудуп турары дропперлерниң чаңгыс аай баазазынче дамчыдыптар. Бо баазаже чурттуң бүгү банкылары коштунган.
Бир эвес силерни тудуп алыр болза:
☑ Банк дораан-на дропперлерниң онлайн-банк дамчыштыр шилчидип болур акша түңүн кызыгаарлаптар: өске улусче болгаш бодунче айда чүгле 100 000 акша шилчидип болур апаар. Шак-ла ындыг боогдалды банкоматтан акшалар уштурунга база салыптар.
☑ Банк дропперниң картазын хаап кааптар эргелиг. Ооң-биле чергелештир банкының сайтызындан болгаш мобильдиг капсырылга дамчыштыр бодунуң агар санынче кирер аргаларны база дуглап кааптар.
☑ Электроннуг кошелёктар база ажылдавайн баар.
☑ Дропперни акша шилчиткен санында-ла дуй идиптер болгаш акша шилчидип берип турар кижизиниң агар саны бузурукчунуу хевирлиг деп сагындырыгны шилчидип турар кижиже чорудуптар.
☑ Бир эвес когараан кижи полицияже билдириишкин киирип, судче хомудаар болза, ооң уржуктары дропперге аар болур. Когараан кижиден мөлчүп алган акшазын дедир эгиткеш, ооң кырындан 300 000 азы бодунуң бүдүн чылда ажылдап алыр орулгазы хире түңнүг торгаалга онаажыр апаар. 3 чылга чедир хосталгазын казыттырып, шииттирип болур.
Сүме:
Кым ажыл сүмелеп турар-дыр, кезээде хынап ап туруңар! Акшалар-биле холбашкан «ажылче» черле кирбеңер, ылаңгыя ажыл берикчилери силерниң танывазыңар улус болур болза. Кымга-даа бодуңарның картаңарны бербеңер, ооң дугаарын, хуусаазын, артында 3 санын кымга-даа айтып бербеңер!
Бистиң корр.
Чурукту "ТМГ"-ден алган.
“Шын” №3 2026 чылдың январь 29
