| Март 27 — Росгвардияның тургустунганындан бээр 10 чыл ою |
2026 чылдың март 27-де Росгвардияның шериглери ведомствонуң тургустунганындан бээр 10 чыл оюн демдеглеп турар.
Чедиишкинниг болгаш үлегер-чижектиг чурттап чоруур кижи бүрүзү эрткен оруктуг, төөгүлүг болур. Бергелерге торулбайн, кызымаа-биле салып алган сорулгазын чедип, тура-соруу-биле бурунгаар чүткүлдүг амыдырап чоруур кижилер хөй. Оларның бирээзинге Росгвардияның ТР-де ведомстводан дашкаар хайгаарал килдизинде ажылдап чоруур Орлан Тюлюш хамааржыр. Бодунуң дугайында хөйү-биле чугаалавас-даа бол, кылып чоруур ажыл-херээнге хамаарылгазындан өскелер ону эскерип, үлегерлиг кижи-дир деп санап турар.
Эрес-шоваа болзун дээш, Орлан деп адап алган ада-иезиниң хеймер оглу адынга дыка тааржып, ёзулуг-ла эр кижи болган. Ынчалза-даа шола ады база ооң аажы-чаңынга салдарлыг болган деп болур. Төрүттүнүп келгеш-ле, өске чаштардан узун болган өпеяаны кырган-авазы Степа деп чассыдып адай берген. Ол үеде «Дядя Степа — милиционер» деп мультфильмни үргүлчү көргүзер чораан. Чаштарның сонуургалын хаара туткан маадырның овур-хевири бичии оолдуң сагыжынга артып калган. Ол бодунуң адын танып, келир үеде мен база мындыг дузалакчы, камгалакчы шагдаа кижи боор мен деп күзелдиг турган. Ам бо хүнде ооң чашкы күзели бүткен — Росгвардияның дайынчызы болуп, ол ниитилелдиң айыыл чок чоруун тудуп-хайгаарап чоруур.
Орланның амыдыралче көрүжү база онзагай — чонунга буян чедирип чурттаары. Ынчангаш ооң хөй чылдар дургузунда донор болуп чоруурунда база утка бар. 2016 чылда берге байдалда аарып чыдар кижиге хан херек деп медээ дыңнааш, кандыг-даа чигзиниг чокка хан дужаар станцияга келген. Оон эгелээш 8 чылдың дургузунда Орлан 29 катап ханын, 18 катап плазма хевирин дужааган. Ниитизи-биле чээрби ажыг литр хан болуп турар. Ам бо хүнде Орлан – «Хүндүлүг донор» деп бедик аттың эдилекчизи.
Эртем-билиг чедип өөренири кажанда-даа артык эвес, орай болбас. Ону росгвардейжи чүгле эки билир эвес, а харын-даа амыдыралында көрүп чоруур. Авазы аңаа улуг үлегер-чижек: оглу төрүттүнүп келгенде, өг-бүле тудуп амыдырай берген аныяк кыс өөредилгезин каар ужурга таварышкан. Өөнүң ээзи-биле хөй чылдар дургузунда бараан саарып ажылдап, ооң ачызында ажы-төлүн өстүрүп алганнар. Аныяк үезинде эмчи болур дээн күзели чылдар иштинде кайнаар-даа эстип чиде бербээн. Кажан Орлан өзүп кээрге, ол эмчи колледжизинче дужаап кирип алгаш, ону дооскан. Ам бо хунде буянныг эмчи сестразы Марина Михаиловна Тюлюш республиканың уруглар эмнелгезинде үре-түңнелдиг хөй чылдар дургузунда ажылдап чоруур.
Ада-ие ажы-төлүнге шын болгаш чараш өөредиг болуп чорда, олар боттары-ла ала-чайгаар бедиктерже чүткүп үнер. Ам бо хүнде Орлан өөнүң ишти-биле кады республиканың эмчи колледжизиниң дөрт дугаар курузунуң сургуулдары. Шагдаа кижиниң нарын-берге мергежили биле студент амыдыралды деңге өөренип-ажылдап эртери амыр эвес. Хүнзедир-хондур ажылдааш, ол кежээки кичээлдеринче чоруптар. А кажан практика үези кээрге, эмчиже база чоруп каар. Ажылының уржуундан, четтикпейн барган болза, дараазында хүнде албан чедир кылбаан чүүлдерин кылып, өөредилгезинге «кудуруктар» турбазын кызып турары мактанчыг.
Назы-харынче сылдаглап, эрте берген үелерин хараадап олурарының орнунга Орлан бурунгаар көрүштүг чурттап чоруур. Өскелерниң таарымча чок бодалдары дээш ол кажанда-даа бодунга чигзинмес. Чүге дизе Орланның өг-бүлези аңаа бүзүреп, ооң хей-аъдын бедидип чоруур. Олар дээрге бүзүрелдиг өөнүң ишти, чаптанчыг ажы-төлү, хайыралдыг ада-иези. Оларның чымчак чагыг-сөзү амыдыралга ынак болуп, чонунга буян чедирип, аас-кежиктиг чурттаар күштү росгвардейжиге берип чоруур.
Виктория ТАС-ООЛ.
Чурукту Россия Федерациязының национал гвардия шерииниң федералдыг албанының Тыва Республика талазы-биле салбырының парлалга албанындан алган.
“Шын” №10 2026 чылдың март 19
