«Эн+» энергетика холдингизиниң хөмүр-даш салбырынче кирип турар Тываның даг-руда компаниязы «Профессионалитет» федералдыг программада идепкейлиг киржип турар. Ол дээрге холдингиниң келир үеде дагжыларының өөредилгезинден аңгыда, практиказының амгы үеге дүгжүп турар байдалдарын тургузуп, ажыл-агый-биле хандырарын магадылап, аныяк специалистерни белеткээр талазы-биле бүгү талалыг эчис сорулгазының бир кезээ болур.
2025 чылда Тываның даг-руда компаниязы «Профессионалитет» программазынче киргеш, сургуулдарның шыгжамырлар болбаазырадыр, технологияларның төлевилелдерин тургузар болгаш күш-ажыл камгалалының талазы-биле практиктиг белеткелин эртип турар үш аңгы мастерскаязының үндезин септелгезинче 4 сая рубльди киирген.
Төлевилелдиң сорулгазы — сургуулдарга амгы үениң дериг-херекселдерин херек кырында ажыглап мергежиирин болдуруп, бүдүрүлгеге дүрген чаңчыгарынга дузалаар дээш, бизнес биле өөредилге черлериниң аразында сырый кады ажылдажылганы чедип алыры.
Программаның чугула кезээ – арга-дуржулга солчулгазы. Күзүн компанияга техникумнарның башкылары стажировканы эрткен. Амгы үеде бүдүрүлгеде Ак-Довурактың даг техникумунуң дөрткү курузунуң бирги 15 сургуулу доозукчу практиказын эртип турар.
— Тускай угланыышкынныг колледжтерниң болгаш техникумнарның башкылары бүдүрүлгевиске стажировказын эртип, бистиң ажыглап турар технологияларывысты болгаш дериг-херекселдеривисти билип алыры чугула турган. Олар объектиниң бодун көрүп, келир үеде каяа ажылдаарын сургуулдарга тайылбырлап бээр ужурлуг — деп, Тываның даг-руда компаниязының чиңгине директору Валерий Куликов чугаалааш: — “Профессионалитет” программазы сургуулдарга бүдүрүлгениң чорудуун көрүп, арга-шинээн үнелээринге дузалаар база шилип алган мергежилинге эки эгелээшкинни бээр. Кандыг-даа бүдүрүлге бедик мергежилдиг специалистерден хамааржыр, ынчангаш бистиң командавыска бодунуң салым-чаяанныын болгаш сонуургалдыын көргүскен аныяктарны манап турар бис — деп демдеглээн.
Март төнчүзүнге чедир үргүлчүлээр практика үезинде сургуулдар бүдүрүлгениң бүгү талалыг чорудуу-биле таныжып турар. Компанияның ажылдакчыларының эрттирген баштайгы таныштырылга экскурсиязының үезинде сургуулдар ажык уургайда хөмүр-даш казып турарын хайгаарап, септелге болгаш хандырылга шөлүн, автомашина дериг-херекселдериниң цегин көрген. Бо бүгү оларның шилип алган келир үеде мергежилиниң чугулазын тодаргай көргүскен.
— Өөредилге номунда чуруктардан уургай дугайында билиишкин бир янзы болур, кажан дыка улуг ажык уургайның бодунуң чанынга чедип келгеш, ооң кайы хире күчү-күштүүн кижи херек кырында билип каар — деп, дөрткү курстуң сургуулу Даң-Хаяа Монгуш чугаалааш: — Бис анаа-ла көрүп эвес, а бүдүрүлгениң хамык чорудуун сайгарып турар бис. Хөмүр-дашты экскаваторлар канчаар чүдүрүп турарын, БелАЗ чүък машиналары ону сөөртүп турарын көрүп турар бис. Ол дыка солун болгаш өөредиглиг-дир – деп, бодунуң бодалы-биле үлешкен.
— Специалистерниң ажылының, хөмүр-дашты казып тыварының бүгү ажыл-чорудулгазы канчаар чоруп турарын ийи караавыс-биле көрүп тур бис. Чүже белеткенип турарывысты билир болганывыста, келир үеде боттарывыс маңаа ажылдаар дыка улуг күзелдиг бис — деп, Ак-Довурактың даг техникумунуң сургуулу Буян-Билек Ооржак демдеглээн.
Өөредилге черлериниң башкылары кады ажылдажылганың ажыктыын үнелээн. «Профессионалитет» программазы колледжтер болгаш техникумнарның келир үеде ажыл берикчилери-биле сырый харылзаалыг ажылдап, теоретиктиг өөредилгени кыскалаткаш, практикаже кичээнгейни угландырып, амгы үениң техника, дериг-херекселдери-биле хандырып, доозукчуларны ажыл-агый-биле хандырарын магадылап турар деп Ак-Довурактың даг техникумунуң үлетпүр белеткелиниң мастери Шолбан Ооржак дыңнаткан. “Өөредилге чорудуунда “Профессионалитет” төлевилели чугула рольду ойнап турар, ооң ачызында сургуулдар кичээлдерже “чырып турар” карактарлыг, аажок сонуургалдыг кээп турар” — деп, башкы демдеглээн.
Чурукту Ак-Довурактың даг техникумундан алган.
“Шын” №11 2026 чылдың март 26