Бажыӊ-Алаак сумузунуӊ көдээ ном саңы 1950 чылда ажыттынган.
Ном – эртемнерниӊ үнер дөзү, угаан медерелдиӊ сайзырадыкчызы. Ону кижилерге билдилиг тарадыры, тайылбырлаары библиотекарь кижиден кончуг хамааржыр. Ындыгларның бирээзинге Сара Алексеевна Иргит хамааржыр. Ол 18 харлыг тургаш, 1957 чылдан эгелеп Бажыӊ-Алаак суурнуӊ көдээ ном саңынга эргелекчилеп ажылчын намдарын эгелээн. Чаңгыс ол-ла библиотекага 20 чыл иштинде ажылын билдилиг удуртуп, аныяктарга бодунуӊ дуржулгазын дамчыдып, суртаал ажылын чорудуп келген.
Сара Алексеевна чүгле библиотекарь эвес, ол хөлчок талантылыг ыраажы. Ооӊ сценага кады ырлажып чораан эштери Өшкү-Саар Таспанчик, Биче-Сарыг Монгуш, Сергей Суртаал, Ак-оол Кара-Сал, Чечекмаа Танова, чогаалчы Зоя Намзырай дээш өскелер-даа.
Сара Алексеевнаныӊ изин салгаан кады төрээннери, уруглары хөй. Ол дээрге Надежа Шойгу, Татьяна Доржу, Малина Монгуш, Владимир Иргит, Василий Иргит, уруу Галина Сюрюн дээш оон-даа өскелер.
Дараазында Надежда Сүттүг-ооловна Куулар библиотекага эргелекчилеп ажылдаан.
1989 чылда Бажыӊ-Алаак көдээ соведи турда, уруглар библиотеказын кожууннуӊ күүсекчи комитединиӊ шиитпири ёзугаар ажыткан. Сумунуӊ улуг улус библиотеказы ынчан клубтуӊ бир өрээлинге турган. Уруглар ном саңын аңаа немей ажыткан. Библиотека клубтан көшкеш, амгы «Шаанак» садыының оран-савазынга, дараазында амгы «Хүнчүгеш» садыныӊ оран-савазынга, оон чагыргага турумчаан.
2005 чылда библиотеканыӊ 50 чылдаан юбилейинде аңаа хөй чылдарда үре-түңнелдиг ажылдаан культураныӊ болгаш уран чүүлдүӊ ажылдакчызы, ыраажы салым-чаяанныг чаңгыс чер чурттуувус Сара Алексеевна Иргиттиӊ адын мөңгежидип адаан.
2007 чылда 9959 экземпляр ном фондулуг библиотеканы Алдынай Григорьевна Иргит хүлээп алган. 2009-2018 чылдарда Зинаида Шагдыраковна Монгуш, Элла Угуй-ооловна Монгуш, Урана Героевна Сарыглар ажылдаан.
2014 чылдың октябрь 14-те өрт айыылы болганы-биле 2 библиотека клубче көшкен.
2018 чылдан тура библиотеканы Улан-Удэниӊ культура академиязыныӊ доозукчузу Амира Анатольевна Бумба-Хуурак удуртуп турар. Амира Анатольевна библиотекарь ажылчы базымнарын Улуг-Хемниң Шагаан-Арыгга ном саңындан эгелээн.
Амгы үеде Бажыӊ-Алаактыӊ библиотеказы суурувустуӊ Культурлуг дыштанылга төвүнүң бир өрээлинде ажылдап турар.
Библиотекарьлар дээрге культураныӊ нептередикчилери-дир. Амгы үениң кижилериниӊ сагыш-сеткилинге таарымчалыг хемчеглер эрттирери ындыг-ла белен эвес. Ону белеткээр мурнунда библиотекарь янзы-бүрү литератураны шилип номчуур. Сагыш-сеткилден бердинип ажылдаар болза, библиотека ажылы хөй күштү, билиг-мергежилди, чогаадыкчы чорукту негээр. Маӊаа демниг күш, дилээшкин, удуртулга ажылы херек. Чүге дизе ооӊ түӊнелин эдилеп чоруур кижилер – чон болгай!
/ А.А. БУМБА-ХУУРАК.
Чуруктарны авторнуң архивинден алган.
“Шын” №4 2026 чылдың февраль 5
