2026 чылдың кызыл Аът чылының Баян-Кол сумузунуң Шагаазын Чадамбаларның төрел аймаа башкарып эрттирген. Чадамбаларның ада-иези бүгү назынында совхозтуң малын малдап келген хоочуннар чүве. Олар та чеже муң хойну күрүнезинге өстүрүп бердилер ыйнаан. Оларның улуг оглу башкы Баир Доржуевич Чадамба суг-биле кады кожа чурттап келдивис. Дыка-ла топтуг-томаанныг өг-бүле чүве. Кайызы-даа башкылар. Хөй оолдарының авазы – Маадыр ие аттың эдилекчизи. Оларның бир оглу, кезер эмчи Эргил Чадамбаны Тывада билбес кижи чок. Ак-Довурак хоорайның даг-дүгү комбинадының буступ дүшкен бетонунга будун бастырып алган чыткан Минусинск чурттуг орус хамаатының амы-тынын камгалап алган маадыр эмчивис ол-ла болгай. Оларның оглу база кезер эмчи болган деп дыңнаан мен. Адашкылар иелээ тускай шериг операциязынче үргүлчү чоруп турарлар. Дыка-ла буянныг адашкылар аа. Чадамбаларның өске оолдары база дөгере эртем-билиглиг, Тываның хөгжүлдезинге улуг үлүг-хуузун киирип, ажылдап чоруурлар.
Олар Аът чылының Шагаазында кандыг солун оюн-тоглааны эрттирбедилер дээр. Сумунуң улуг назылыг хоочуннарынга бажыңнарынга чедип, суй белектерни сөңнеп чедирдилер. Эр хейлер! Шагааның тиилекчилериниң шаңналдары-даа шыырак-ла чорду. Школаның столоваязынга өөреникчилерни аъшкарып-чемгердилер. Көдээ культура бажыңының хериминиң иштинге улуг ак өгнү тиккеш, аңаа база аъш-чеми-биле хүндүлеп, шагаалатты.
Баян-Колдуң малчыннарының Шагаазын Ооржактарның төрел бөлүү Хевек деп кыштаг черге эрттирдилер. Медээжок улуг тос-таңма долдур чаглыг эътти дүлгеш, сүттүг сарыг шайы-биле аъшкарып-чемгерип хүндүледи. Шагаалап келген малчыннарны дагдан чуңгуладып, тевектеп дээш кандыг солун оюннарны ойнатпады дээр. Ажыг кыштың соогунда чай-шинек чок мал-маган кадарып чоруур малчыннарывыс омак-хөглүг ойнап-хөглеп алгаш, сеткил ханган тарап чандылар. Малчын бүрүзүнге суй белектерни берип, оюн-тоглааның тиилекчилеринге шаңнал-макталдарны тывыскан.
Ол кыштагга Света Ооржактың ада-иези шаандан тура совхозтуң малын малдап чораан. Ам оларның уруу, күдээзи мал-маганын өстүрүп чоруурлар.
/ Петр НАЙЖАП.
“Шын” №9 2026 чылдың март 12