Чечен чугаа
Көктүг-шыктыг эзим кыдыынга оъттап чайлаан болгаш, Хоптак-оолдуң хаваннарын канчаар боор, молдургалар-ла. Күзүн чилби кижилер хамаанчок, тайганың ирейи безин ону эскерип кааш, чырык хүндүс-ле бирээзин алгыртыр кужактапкаш барган.
— Хаван чипкен адыг амдажыыр — дээш, хайыраан акшага чедирип алыр дээн хаваннарын чээни Таспак-биле дөгерезин аайлап, соп эгелээн. Кара кежээге чедир дузалашкан чээнинге харам Хоптак-оол чүнү-даа бербээн. «Мясной корольга» дужаары-биле хамык эъдин соок аңмаарынга чыый салып, шоочалааш, Хоптак-оол удуп чыдып алган.
Харалаан, харам даайының семис хаваннарының эъди, каракты шийип-даа алырга, Таспактың бажындан үнмес, удуп чадап каан. Чыдып-чыдып, дүн ортузунда даайының аңмаарынче ол базыпкан. Сезиг-даа алдырбайн, аңмаарның шоочазын үрей кагааш, кончуг улуг хаван эъдин чүктепкеш, ыңай болган. Элээн ырап алгаш, шаа төнүп, семис эътти угбастай бергеш, дыштанып орарга, херим ажылдыр Балдыр-оолдуң мунар шарызы кегженип турган.
Күжүр Таспак шарыны чедип үндүргеш, чоруптар дээш көөрге, кончуг узун улуг кара эр база бир хаван эъдин колдуктапкан, херим чанында эгиштеп турган. Бо суурда Моңдан башка улуг чаагай эр бар эвес деп бодааш, эш тыртып:
— Сен сен бе, Моң, база бирээни аптың бе? Че, бо шарыга дүрген чүдүр — деп сымыраны аарак кый дээн.
Ийе-даа дээн ышкаш, хөректенген соонда, думчуу сыгыра берзе-ле, кончуг улуг даг-иргек бо турган. Хөөкүй Таспак ол-ла черинге тура көжүп, моорап кээп ушкаш, билинместеп калган.
Даң бажында хамык чон, шагдаа-медээ шуугап дүвүрээн:
— Шоочалыг аңмаарны база кажааны үрээш, ийи хаван эъдин, бир шарыжыкты адыг оорлааш, изи тайгаже үне берген — дижип, истеп сүрүп турганнар.
Болган херекке Таспактың киржилгези чок болган. Дазагар будунуң изин даг-иргек балай базып каан. «Кем-херек үүлгедикчизи — тайганың даг-иргээ болган» деп шагдааның саазынында бижиттинген.
/ Ай-Хаан КЫЗЫЛ-ООЛ.
«Дамырак-4» аныяк чогаалчыларның чыындызындан алган.
“Шын” № 39 2026 чылдың октябрь 8
"Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn