РФ-тиң Иштики херектер яамызында
Россияның Иштики херектер яамызының коллегиязының хуралынга Президент Владимир Путин киржип тура, элээди ажы-төл аразында кем-херек үүлгедиглериниң сөөлгү чылдарда элээн көвүдээнин айтып, иштики херектер органнары бо айтырыгже кончуг шыңгыы кичээнгейни салыр ужурлуг дээрзин демдеглээн.
Чуртта элээди ажы-төл аразында кем-херек үүлгедиглериниң эң дүвүренчиг талаларын Владимир Путин тодаргайы-биле сайгарып чугаалаан. Элээди уруг-дарыг аразында аар кем-херек үүлгедиглери 2025 чылда 40 хуу көвүдээнин Президент айыткаш, ооң чылдагааннарының бирээзи оларны организастыг бөлүктерже сагыштыы-биле элзедип киирип, бөлүктежип алгаш, кем-херектер үүлгедиглеринге хаара тудуп турары деп демдеглээн. Эң аар кем-херек үүлгедиглериниң 45 хуузун назы четпээннер бөлүглежип алгаш, үүлгеткен бооп турар. Оларны кем-херектер үүлгедиринче бөлүктеп хаара тудуп турар кижилер-биле демиселди чидии-биле чорударынче Владимир Путин иштики херектер органнарының ажылдакчыларын кыйгырган. Элээдилерни аар кем-херек үүлгедиглеринче бөлүү-биле хаара тудуп турар кижилерге хоойлу-дүрүм кеземчези кончуг шыңгыы, оларны бүгү назыда хосталгазын казып шиидеринге чедир кезедир херек деп Президент чугаалаан.
Школаларга болгаш колледжтерге өөреникчилер аар кем-херектерни үүлгедип, кады өөренип турары эш-өөрүнүң болгаш башкыларының кадыынга, амы-тынынга безин чедип турар апарганы дыка дүвүренчиг дээрзин Президент демдеглээн.
Амыдыралында бергелерге таварышкан, өг-бүлелеринде социал-психологтуг байдалы нарын, чуртталгада боттарының туружун дилеп чоруур элээди ажы-төлдүң бергедээшкиннерин өй-шаанда эскерип, оларга дузалажып, волонтёрлар шимчээшкининге, спортка дээш оларга дузалыг чүүлдерге хаара тударының чугулазын база Владимир Путин чугаалаан.
Башкыларның эрге-ажыктарын камгалаар
Башкыларның эрге-ажыктарын камгалаар комиссияларны регионнарга тургузарының дугайында хоойлу төлевилелин ажылдап кылыр идеяны Күрүне Думазының бөлүк депутаттары идип үндүрген. Оларның эгелээшкини-биле алырга, башкыларның хоойлу-дүрүм ёзугаар эрге-ажыктарын камгалаар комиссиялар Россия Федерациязының субъектилериниң күүседикчи органнарынга тургустунар ужурлуг. Өөреникчилерниң болгаш оларның ада-иелериниң талазындан башкыны дорамчылаан, ону эки-бак сөглээн, харын-даа мырыңай күш дөгээн дээн ышкаш, башкының эрге-ажыын үрээн таварылгаларда комиссияларга башкылар хомудалдарны киирип болурлар. Башкыларның эрге-ажыын камгалаар комиссия өөреникчиниң, ооң ада-иезиниң болгаш башкының аразында чөрүлдээлерни сайгарып, чылдагааннарын тодарадыр. Бир эвес башкыга хамаарыштыр кеземче херээнге онаажыр чүүлдерни өөреникчи азы ооң ада-иези кылган болза, ындыг херектерни башкыларның эрге-ажыын камгалаар комиссия иштики херектер органнарынче азы прокуратураже дамчыдып болур.
РФ-тиң өөредилге адырында башкыларның амгы үеде эрге-байдалын алыр болза, оларның эрге-ажыктары долузу-биле камгалаттынмаан, башкыларның эрге-байдалы дыка кудулаан. Күрүне Думазының бөлүк депутаттарының ажылдап кылырын саналдап турары хоойлу төлевилели хоойлу-дүрүм талазы-биле шынарлыг ажылдап кылдынып, Күрдума ону хүлээп аптар болза, школаларга болгаш өске-даа өөредилге черлеринге өөредилге-кижизидилгениң байдалы экижиир чадавас деп эксперттер санап турар.
Экономиканың хереглелдеринге дүүштүрер
Дээди болгаш ортумак өөредилге черлериниң программазын Россияның национал экономиказының хереглелдеринге дүүштүр тургузар дугайында бодалды Президент Владимир Путин РФ-тиң Чазааның кежигүннери-биле чөвүлел хуралга илереткен.
Эртем-билигниң чедиишкиннери, технологияларның сайзыралы, бүдүрүлге компанияларның бедик мергежилдиг специалистерге хереглелинден өөредилге чыдып кагбас, оларның-биле деңге чоруур, хожудавас, үргүлчү чаарттынар ужурлуг деп Президент чугаалаан.
Россияның 2036 чылга чедир Өөредилге стратегиязын ажылдап кылырын 2024 чылда эгелээнин, ону сайгарып чугаалажырга, өөредилге программаларынга, оларның алыс сорулгаларынга хамаарыштыр эртемденнерниң, башкыларның тодаргай арга-сүмелери чок болганын Владимир Путин эрткен 2025 чылдың декабрь айда дыңнаткан турган.
Чурттуң 2036 чылга чедир Өөредилге стратегиязын ажылдап кылыр талазы-биле ажылдар үезинде Россияның дээди болгаш ортумак профессионал өөредилге черлериниң программазын экономиканың хереглелдеринге дүүштүр эде ажылдап кылырының уг-шии билдингенин РФ-тиң Чазааның кежигүннери-биле хуралга Президент Владимир Путин демдеглээн.
Үндүрүглерниң салдары
Өртектер талазы-биле эксперттерниң санап турары-биле алырга, бо чылын аъш-чемниң, барааннарның болгаш өске-даа чүүлдерниң өртектериниң өзериниң кол чылдагааны барааннарның болгаш ачы-дузаның өртээнге немелде үндүрүгнү 20 хуу турганындан 2026 чылдың январь 1-де 22 хууга өстүргени. Үндүрүглерни улгаттырганы өртектерниң өзеринге салдарлыг – экономиканың хоойлузу ындыг. А ол дээрге продукцияны бүдүреринге, ону сайгарары болгаш садып алырынга немелде чарыгдалдар-дыр.
2026 чылдың октябрь 1-ден чуртталга-коммунал ачы-дузаларының өртектериниң тарифтериниң ээлчеглиг өзүлдези болур. Оларның өртектери ниитизи-биле 10 хууга улгадыр.
Бо чылдың сентябрь 1-ден технологтуг төлевирлер чыылдазы эгелээр. Россияның өске күрүнелерден технологтуг хамаарышпас чоруун камгалаары-биле чылдың-на чорудар бо төлевирлер смартфоннар, ноутбуктар, телефоннар дээш өске-даа электроннуг техника аймааның өртектер өзеринге база салдарлыг боор.
Өртектерниң өзүлдезин чурттакчы чоннуң амыдырал-чуртталгазының байдалынга чидиг салдарлыг болдурбас дээш, социал камгалал хемчеглерин РФ-те ап чорудуп турар.
Көдээ ажыл-агыйга 540,4 млрд рубль
2026 чылда болгаш ооң соонда планныг 2027–2028 чылдарда Россияның көдээ ажыл-агыйын акшаландырарынга 540,4 миллиард рубль акшаны тускайлап үндүрген. Бо акшаны дээштиг ажыглаан түңнелинде РФ-тиң агроүлетпүр комплекизинге продукция бүдүрүлгези 2026 чылда 3,9 хуу көвүдээр, 2027–2028 чылдарда 2,8 хуудан эвээш эвес деп экономистер санап үндүрген. Продукция бүдүрүлгезин көвүдедирде, тараа, эът, сүт дээш өске-даа чиг этти хандыр болбаазырадырынче улуг кичээнгейни салыр. Тараа шөлдериниң хемчээлин кызыргаш, тараа аймаан ажаап өстүреринге суггаттың, минералдыг чемишчидилгениң бедик технологияларын ажыглаар. Агаар-бойдузу тараа аймаа тарып өстүреринге таарымчалыг эвес регионнарга тус черниң байдалынга тааржыр көдээ ажыл-агый бүдүрүлгелерин сайзырадыр.
Халас солуп бээр
Мурнуу Кореяның Kia компания 2011–2018 чылда бүдүрүп үндүрген Rio модельдиң Россияда 33 муң машиналарында башкарылга системазында микроэлектроннуг камгалал дериг-херекселин өй-шаанда солуурун “Росстандарт” федералдыг агентилел чарлаан. Мурнуу Корея Kio компанияның Россияда дилер төптеринге машинаның ээзи документилерин көргүзерге, олар бадыткалдыг болза, электроннуг камгалал дериг-херекселди халаска солуп бээр.
/ Россияның массалыг информация чепсектериниң ажык медээлеринден Ш. МОҢГУШ
белеткээн.
“Шын” №9 2026 чылдың март 12
