Шрифт
А А А
Фон
Ц Ц Ц Ц Ц
Изображения
Озвучка выделенного текста
Настройки
Обычная версия
Междубуквенный интервал
Одинарный Полуторный Двойной
Гарнитура
Без засечек С засечками
Встроенные элементы
(видео, карты и т.д.)
Вернуть настройки по умолчанию
Настройки Обычная версия
Шрифт
А А А
Фон
Ц Ц Ц Ц Ц
Изображения
Междубуквенный интервал
Одинарный Полуторный Двойной
Гарнитура
Без засечек С засечками
Встроенные элементы (видео, карты и т.д.)
Вернуть настройки по умолчанию

Тывада уруглар-биле кижизидилге болгаш профилактика ажылдарын күштелдирер.

24 сентября 2022
10

Тывада социал төлевилелдерге грант деткимчезин эде көөр. ТР-ниң Чазааның Даргазының оралакчызы Елена Хардикова, келир чылда регион грантыларының конкурс тиилекчилерин аңгы илередирде, спортчу, дыштанылга, чогаадыкчы болгаш уруглар-биле ажылды организастаарынче угланган өске-даа инициативаларны көөрүн дыңнаткан.

Чижээ, «Бажыңнар девискээриниң тренери» азы «Кадык амыдыралдың инструктору» дээн ышкаш төлевилелдерни боттандырарын көөр. Республика Баштыңы Владислав Ховалыг уругларның чурум үрээшкининге база уругларга хамаарыштыр кем-херек үүлгедиглеринге удур профилактика ажылдарынга турааскаткан хурал үезинде, уруглар-биле кижизидилге болгаш профилактика ажылын күштелдирер чаа сорулгаларны салыр шиитпирни үндүрерин яамылар болгаш ведомстволар удуртукчуларының мурнунга айыткан.

Чүгле өөредилге албан черлериниң иштинде эвес, а республика деңнелинде кижизидилге чорудуун организастаар аргаларны бүрүнү-биле чаартыры негеттинип келгенин В. Ховалыг чугаалаан. Уруглар-биле тапталган ажылдан үнүп, чаа арга, хевирлерни тыварын Тываның Баштыңы негээн.

ТР-ниң ИХЯ информастыг төвүнүң сан-чурагайындан алырга, бо чылдың 8 айында уругларның кем-херек үүлгедиглери өскен: эрткен чылын 135 турган болза, бо чылын – 138. Эрткен чылдың бо үезинге деңнээрге, 19 хуу хөй азы 59 бичии болгаш элээди уруглар чок болганы бүрүткеттинген. Бодунуң амы-тынынга четтинген чоруктарның көвүдеп турары дүвүренчиг. Ведомстволар аразының сан-чурагайындан көөрге, бо чылын Тывада 28 бичии болгаш элээди уруглар амы-тынынга боттары четтинер дээн уржуунда, оларның 13-ү мөчээн.

Бо күзүн өөредилге черинге өөреникчилер-биле коргунчуг болуушкун хөлзээзинни болдуруп, чогуур хыналдаларны көдүртүп, харыысалга чок удуртукчуларга хамаарыштыр шыңгыы хемчеглерни онаап, структурлуг өскерлиишкиннерни болдурган. Өөредилге сайыды Алексей Храмцовтуң дыңнадыы-биле алырга, Тываның кадет корпузунга ам улуг өскерлиишкиннер болур.

Боттарын ап чорууру бөлүкке хамааржыр оолдарже онза кичээнгей херек, аңгы-аңгы учеттарда ындыг оолдарның саны республикада 1800 хире кижи четкен, оларның 400-ү – назы четпээннер херектериниң талазы-биле комиссияның хайгааралында. Багай хүрээлелден халбактанып үнеринге холун сунуп, дузаны көргүзүптер, харыысалгалыг болгаш соруктуг дагдыныкчызы апаар кураторну быжыглаары чугула.
Назы четпээннер херектериниң талазы-биле тус чер комиссияларын кожууннарның чагырга даргалары баштаар ужурлуг. «Ол түр үениң хемчээ эвес-тир – деп, Владислав Ховалыг демдеглээн. – Бодунуң кожуунунуң девискээринде болуушкуннар дээш харыысалгалыг болганда, ажылды аайлап-баштап, чиге тургузуп алзын. Оон билиг-мергежилдиг, арга-дуржулгалыг специалистке дагзып каар».

Школаларда кижизидилге ажылын күштелдирер. Чаа федералдыг өөредилге стандарттары езугаар патриотчу, саң-хөөжү, экологтуг кижизидилгениң ужур-утказын бедидери, уругларның мөзү-бүдүш шынарын, Төрээн чуртунга ынакшылын, төөгүге хүндүткелин сайзырадыр. Республиканың шупту школаларынга театрлар база спортчу клубтар ажыттынар. Нацтөлевилелдер-биле септеттинген школаларга уругларның инициативалар төвүн ажыдып, аңаа уруглар боттарының төлевилелдерин чогаадып, хемчеглерни эрттирер. Ол ышкаш өөредилге черлериниң штадынга директорнуң кижизидилге болгаш уругларның хөй-ниити шимчээшкиннери-биле кады ажылдажылга талазы-биле чөвүлекчилерин база ажылдадыр. 2024 чылда Тывага 410 ажылдакчыны өөредир.

ТР-ниң Кадык камгалал яамызы ниити профилактика ажылынга бодунуң үлүүн база киириштирип турар. 2022–2025 чылдарда Тывада уругларның психиктиг кадыкшылын камгалаар талазы-биле регион программазын ажылдап кылгаш, бадыладыры-биле республика чазаанче кииргенин кадык камгалал сайыдының бирги оралакчызы Марианна Куулар хуралга дыңнаткан. Ол программа хемчеглериниң шынарлыг күүселдезинден уруглар ортузунга сагыш-сеткил аарыглары база боттарының амы-тынынга четтинер чоруктар саны эвээжээр ужурлуун айыткан.

ТР-ниң Чазааның парлалга албаны.