Чидиг ине бүрүлерлиг,
Чиңгир ногаан чараш өңнүг,
Эзим чурттуг шивижигеш,
Экиивеңер, экиивеңер
деп дыка уран-чечен сөс-домактыг чараш ырыны амгы үениң уруглар, оолдарының кырган-авалары, кырган-ачалары бичии чажында Чаа чыл байырлалдарынга ырлажып турганнар. Амгы үеде бо ырыны оларның уругларының уруглары ырлажып турар. “Шивижигешти” бичии уруглар садтарынга, школаларга байырлалдар, оюн-тоглаа үезинде уруглар, оолдар, оларның башкылары эпти-ле ырлажы бээр. Бо чараш ырыны концерттерге күүседип турар, интернетте социал бөлүктерде, кижилерниң хууда арыннарында киирип каан. “Шивижигешти” оон дыңнап болур. Ынчалза-даа “Шивижигештиң” сөстерин бижип бериңерем” дээн дилеглерни социал четкилерден бо-ла номчуп болур.
Амгы үеде концерттерге-даа, телевидение болгаш радиода дамчыдылгаларга ырларның авторларын чарлавас, чүгле ыраажының адын адап каар. Ынчангаш ыраажы ырның чүгле күүседикчизи эвес, сөзүнүң болгаш аялгазының автору ышкаш байдал бар апарган. Мындыг чүүлдү колдуунда Тываның ат-сураглыг чогаалчыларының болгаш композиторларының шагда-ла бижээни эрги ырларга хамаарыштыр болуп турар. “Шивижигеш” деп ырының авторларын база социал четкилерде айтырып каан боор. Ырының сөзүн Тываның улустуң чогаалчызы Олег Сувакпит, аялгазын композитор Ростислав Кенденбиль чогааткан. Ырының долу сөзү мындыг.
Чидиг ине бүрүлерлиг,
Чиңгир ногаан чараш өңнүг,
Эзим чурттуг шивижигеш,
Экиивеңер, экиивеңер.
Салбак болгаш илчирбелер,
Саазын аъттар, көге-буга,
Челээш өңнүг сайгылгаан дээш
Черле каазың кайгамчык- тыр.
Аккыр харлар кылаңнап тур,
Алдын сылдыс чайнап туру.
Сеткилдерни өөртүп келдиң,
Эзим чурттуг шивижигеш.
Чогаалчы Олег Сувакпит биле композитор Ростислав Кенденбиль “Шивижигешти” бижээнден бээр 70-80 чыл хире болган. Бо үениң дургузунда чаптанчыг чараш ыры бодунуң чогаадыкчы чуртталгазы-биле чурттап чоруур. “Шивижигеш” чоннуң ырызы апарган. Ооң сөзүн кижилер боттарыныы-биле ырлап чоруй барган. Улаштыр чогааткан таварылгалар база бар. Чижээлээрге, “Найысылал” ансамбль “Шивижигешти” мынчаар улаштыр чараштыр чогаадып, ырлап дооскан.
Тоол-биле бистер кады
Солун ырны ырлап тур бис.
Чаа чыл-биле, Чаа чыл-биле,
Чараш ногаан шивижигеш.
“Шивижигештиң” сөзүнүң автору чогаалчы Олег Сувакпиттиң 100 харын 2026 чылда демдеглеп эрттирер бис. А ооң чогааткан ырызы ам-даа чүс-чүс чылдар чурттаар деп болур.
Ш. ЛОПСАН.
Чуруктарны интернеттен хоолгалаан.
“Шын” №50 2025 чылдың декабрь 25