1925 чылдың август 31-де үнүп эгелээн

АЖЫКТЫГ УЖУРАЖЫЛГА

Тыва Республиканың Дээди Судунга найысылалдың 4 биле 5 дугаар школаларының 10, 11-ги классчыларынга судтуң ажылдакчылары  «ажык эжиктер хүнүн» ноябрь 27-де эрттирген. 
Судтуң парлалга секретары Виктория Хертек Дээди судтуң оран-савазынга доо­зукчу класстарның өөреникчилеринге экскурсияны эрттирген. Школачылар судтуң төөгүзүн херечилээн база үе аайы-биле шииткекчилер чөвүлелиниң, суд даргаларының фото-чуруктарын, судтуң болгаш президиумнуң хуралдаар залдарын, ажылдакчыларның өрээлдерин сонуургап көргеннер. 
Суд залының амгы үении-биле дериттингенин уруглар дораан-на эскерип, шииткекчилерниң олуттарын эжелепти. Олар чанында залда олурган өөрлери-биле видеохарылзаа-биле чугаалажып, «Фемида» деп система-биле танышкан. Ооң ачызында суд хуралының киржикчилери кандыг-бир чылдагаан-биле кээп шыдавайн баар болза, видеохарылзаа дамчыштыр херекке киржип болур аргалыг.
Чажыт херечиниң арнын чүгле шииткекчилер столунда тургускан монитордан көрүп турар. Ооң үнүн тускай херексел-биле өскертип алыр. Школачылар чанында залдан өөрлеринден айтырыглар салырга, оларның үннери шуут таныттынмас апарганын кайгап ханмаан. Yннер хамаанчок кижиниң эри-кызы-даа билдинмес. Херек көрүп турар үеде талалар аразынга чөрүлдээлер болбазы-биле аудиопротоколду бижип турар тускай херексел бар дээрзин суд ажылдакчылары чугаалады. 
ТР-ниң Дээди Судунуң шииткекчизи Чечен Оюн суд системазының сүлде-демдээ болур деңзи биле селеме туткан Фемиданың дугайында таныштырган. Судтуң шиитпиринге чөпшээрешпейн барган таварылгада, регионнуң Дээди Судунуң соонда херекти кайы чаданың суду көөрүн,  тус судка ажылдап кирерде, кандыг шынарлар негеттинерин, комиссия мурнунга кандыг шылгалдалар дужаарын, харык-шинээ кызыгаарлаттынган кижи шииткекчи болуп болур бе, шииткекчи болурунга чедир каш чыл ажылдаарыл дээн чижектиг уругларның айтырыгларынга суд секретарьлары, шииткекчиниң дузалакчылары харыылаан. Шииткекчилерниң чамдыызы курьер, секретарь, суд секретары, шииткекчиниң дузалакчызынга чедир ажылдааш, амгы эрге-дужаалынга чедир шупту чадаларны эрткен болуп турар. Судтуң ажылдакчы бүрүзү юрист эртемниг. Аныяк специалистерни шилиир конкурс база шыңгыы. Чижээ, тыва дылдан орус дылче очулга, диктант азы эдертиг би­жиир, тестилерге харыылаар, шиитпирлерде час­тырыгларны тывар… 
Россияның Yндезин Хоойлузунуң дугайында кинону көрген соонда, доозукчу класстың өөреникчилери административтиг, хамааты болгаш кеземче херектер, эрге-хоойлу талазы-биле билиглерин хынап, викторинага идепкейлиг киришкеннер. 
Уруглар Дээди Судка болган экскурсиядан, солун викторинадан боттарынга дыка хөй ажыктыг чүүлдерни билип ап, чуруктарга тырттыржып алганнар. Амгы үеде судта 100 ажыг кижи ажылдап турар. Кеземче херектериниң талазы-биле суд коллегиязынче 20 хире шииткекчи кирип турар. 
Хээлиг Тулуш, ТР-ниң Дээди Судунуң кеземче херектериниң талазы-биле суд коллегиязының даргазы: 
«Ноябрь 27-де Тываның шүүгү черлери республиканың школачыларынга болгаш өөредилге черлериниң сургуулдарынга «ажык эжиктер хүнүн» эрттирген. ТР-ниң Дээди Суду, Кызылдың хоорай болгаш район судтары ол хүн эжиктерин ажыдып, аалчыларны хүлээп алган.
Бо хемчеглер республикада бир ду­гаар эртип турары бо. Ону Юрист хүнүнге база чурттуң кол байырлалы Россияның Yндезин Хоойлузунуң хүнүнге турас­кааткан. Республиканың шүүгү черлеринге экскурсиялар, шииткекчилер-биле болгаш аппарат ажылдакчылары-биле ужуражылгалар, эрге-хоойлу дугайында викториналар база Россияның Yндезин Хоойлузун эки билирин илередири-биле мөөрейлерни эрттирген. 
Кол кичээнгейни элээди уруглар аразынга эрге-хоойлу талазы-биле билиг­лерин бедидеринче болгаш кем-херек үүлгедиглерин болдурбазы-биле хемчег­лерже угландырар. Суд бүрүзү ук хемчегни онзагай кылдыр эрттирерин планнап алган. Чижээлээрге, Кызыл кожуунга «Багай чаңчылдарны шиидери» деп оюнну, Бай-Тайгага «Хоойлулар чүге херегил? Эрге-хоойлу мээң амыдыралымда» деп темалыг чогаадыглар, ыраккы Мөңгүн-Тайгага «Yндезин Хоойлу уругларның караа-биле» деп чурук мөөрейлерин эрттирген. 
ТР-ниң Дээди Судунга база улуг программа көрдүнген. Судка экскурсия соон­да шииткекчилер-биле ужуражылга болган. Россияның Yндезин Хоойлузунуң дугайында кинону уругларга көргүзүп, чуртувустуң кол хоойлузун билирин хынаан блиц-айтырыышкын база эрге-хоойлу талазы-биле викторинаны эрттирдивис. Бо хемчеглер өзүп орар салгалдың эрге-хоойлу талазы-биле кижизидилгезинге салдары улуг болурунга идегээр-дир бис» – деп чугаалады. 
Шончалай  ХОВАЛЫГ.
Арслан  АРАКЧААНЫҢ  тырт­тырган  чуруктары. 

Рубрика: 

Санал-онал немээри

CAPTCHA на основе изображений
Чурукта айыттынган демдектерни киириңер.